Handel spot na giełdzie (nazywany też rynkiem kasowym lub giełdą natychmiastową) to sposób zawierania transakcji, w którym kupujesz lub sprzedajesz aktywa po aktualnej cenie rynkowej, a samo rozliczenie i przekazanie własności następuje natychmiast (lub w bardzo krótkim czasie określonym przez przepisy giełdy).
Mówiąc najprościej: płacisz giełdową cenę z danego ułamka sekundy i od razu stajesz się właścicielem danego aktywa.
Jak to działa w praktyce?
Na rynku spot transakcja opiera się na prostym mechanizmie:
-
Cena spot (kurs kasowy): To aktualna cena, po której można natychmiast kupić lub sprzedać dane dobro na giełdzie. Zmienia się ona z sekundy na sekundę w zależności od popytu i podaży.
-
Natychmiastowe rozliczenie: W przeciwieństwie do rynków terminowych, nie umawiasz się na transakcję w przyszłości. Pieniądze znikają z Twojego konta, a aktywa (np. kryptowaluta, akcje) od razu na nie trafiają.
W przypadku tradycyjnych giełd papierów wartościowych fizyczne rozliczenie (przeniesienie praw własności) może zająć do dwóch dni roboczych (tzw. standard $T+2$), jednak z Twojego punktu widzenia transakcja i cena są zablokowane i pewne w momencie kliknięcia „Kup”. Na giełdach kryptowalut dzieje się to całkowicie w czasie rzeczywistym.
Czym handluje się na rynku spot?
Handel spot występuje na różnych rodzajach giełd:
-
Kryptowaluty: Kupujesz bitcoina i od razu możesz przelać go na swój prywatny portfel. Masz nad nim pełną kontrolę.
-
Akcje (giełda papierów wartościowych): Kupujesz akcje danej spółki (np. Apple czy Orlen) po obecnym kursie i stajesz się ich posiadaczem (często z prawem do dywidendy).
-
Waluty (Rynek Forex): Wymieniasz jedną walutę na drugą po bieżącym kursie wymiany.
-
Surowce: Zakup ropy, złota czy pszenicy z natychmiastową dostawą (choć na giełdach surowcowych częściej handluje się kontraktami na przyszłość, rynek kasowy również istnieje).
Rynek spot a rynek instrumentów pochodnych (Futures)
Najłatwiej zrozumieć handel spot, zestawiając go z jego przeciwieństwem, czyli kontraktami terminowymi (Futures).
| Cecha | Handel spot | Kontrakty terminowe (Futures) |
| Dostawa/Rozliczenie | Natychmiast ($T+0$ do $T+2$). | W określonym dniu w przyszłości. |
| Własność | Kupujesz i faktycznie posiadasz dane aktywo. | Kupujesz zobowiązanie do zakupu/sprzedaży w przyszłości; nie posiadasz fizycznego aktywa. |
| Dźwignia finansowa | Zazwyczaj brak (płacisz 100% wartości). | Bardzo powszechna (możesz handlować większą kwotą niż masz). |
| Cel inwestora | Budowanie portfela, inwestycje długoterminowe, natychmiastowa wymiana. | Spekulacja cenowa (zarabianie na spadkach/wzrostach), zabezpieczanie ryzyka (hedging). |
