Dźwignia finansowa (Leverage) to mechanizm pozwalający inwestorowi otworzyć pozycję o wartości większej niż posiadany przez niego kapitał.
W praktyce oznacza to możliwość kontrolowania większej pozycji przy wykorzystaniu stosunkowo niewielkiego depozytu zabezpieczającego.
Przykładowo przy dźwigni 1:10 inwestor posiadający 1000 zł może kontrolować pozycję o wartości 10 000 zł.
Dźwignia działa jednak w obie strony.
Jeżeli rynek poruszy się w korzystnym kierunku, zysk względem zaangażowanego kapitału może być większy. Jeżeli natomiast cena pójdzie przeciwko pozycji, straty również rosną szybciej.
Dlatego dźwignia finansowa nie jest sposobem na zmniejszenie ryzyka. Jest sposobem na zwiększenie ekspozycji na rynek.
Jak działa dźwignia finansowa?
Załóżmy, że trader ma:
1000 zł kapitału
i wykorzystuje:
dźwignię 1:10
Może otworzyć pozycję o wartości:
10 000 zł
Jeżeli wartość pozycji wzrośnie o 5%, zysk wyniesie:
500 zł
czyli 50% początkowego kapitału.
Jeżeli jednak pozycja spadnie o 5%, strata również wyniesie około:
500 zł
czyli połowę kapitału.
To pokazuje najważniejszą zasadę:
dźwignia zwiększa zarówno potencjalny zysk, jak i potencjalną stratę.
Dźwignia 1:2, 1:10, 1:50, 1:100
Wysokość dźwigni określa stosunek wartości pozycji do kapitału użytego jako zabezpieczenie.
Przykładowo:
| Dźwignia | Kapitał | Wartość pozycji |
|---|---|---|
| 1:2 | 1000 zł | 2000 zł |
| 1:5 | 1000 zł | 5000 zł |
| 1:10 | 1000 zł | 10 000 zł |
| 1:50 | 1000 zł | 50 000 zł |
| 1:100 | 1000 zł | 100 000 zł |
Im wyższa dźwignia, tym mniejszy ruch ceny jest potrzebny, aby znacząco wpłynąć na wartość kapitału wykorzystanego jako zabezpieczenie pozycji.
Dźwignia a margin
Przy handlu z dźwignią inwestor musi zazwyczaj zapewnić określony margin, czyli depozyt zabezpieczający.
Jeżeli otwieramy pozycję o wartości 10 000 zł przy dźwigni 1:10, wymagany depozyt może wynosić około:
1000 zł
Wysokość wymaganego depozytu zależy jednak od konkretnego instrumentu, platformy oraz warunków brokera lub giełdy.
Dźwignia a margin call
Jeżeli pozycja zaczyna generować dużą stratę, poziom zabezpieczenia może spaść poniżej wymaganego minimum.
W tradycyjnym systemie może wtedy pojawić się margin call, czyli wezwanie do uzupełnienia zabezpieczenia.
Jeżeli inwestor nie zwiększy zabezpieczenia lub nie zamknie pozycji, pozycja może zostać przymusowo zamknięta.
Na rynku kryptowalut często używa się w tym kontekście pojęcia likwidacja (liquidation).
Dźwignia a likwidacja
Wysoka dźwignia powoduje, że nawet stosunkowo niewielki ruch ceny przeciwko pozycji może doprowadzić do jej likwidacji.
Przykładowo przy bardzo wysokiej dźwigni ruch ceny o kilka procent może mieć ogromny wpływ na kapitał zabezpieczający.
Nie należy jednak przyjmować prostego założenia:
„Dźwignia 1:100 oznacza likwidację po spadku dokładnie o 1%.”
Rzeczywisty poziom likwidacji zależy między innymi od:
- rodzaju kontraktu,
- wielkości pozycji,
- ceny wejścia,
- marginu,
- opłat,
- maintenance margin,
- trybu marginu,
- zasad konkretnej platformy.
Dźwignia finansowa na rynku kryptowalut
Dźwignia jest szczególnie popularna na rynku kryptowalut, gdzie dostępne są kontrakty futures i perpetual.
Trader może przykładowo otworzyć pozycję:
przy wykorzystaniu części tej kwoty jako zabezpieczenia.
Może również otworzyć:
Short BTC
i zarabiać na spadku ceny.
Dzięki temu dźwignia pozwala zwiększać ekspozycję zarówno na wzrosty, jak i spadki.
Long i short z dźwignią
Dźwignia może być wykorzystywana zarówno przy pozycji Long, jak i Short.
Long
Trader zakłada wzrost ceny.
Jeżeli BTC kosztuje 100 000 USD i cena rośnie do 102 000 USD, pozycja Long zyskuje na wartości.
Short
Trader zakłada spadek ceny.
Jeżeli BTC kosztuje 100 000 USD i spada do 98 000 USD, pozycja Short zyskuje.
W obu przypadkach dźwignia zwiększa wpływ zmiany ceny na wynik względem kapitału użytego jako zabezpieczenie.
Dźwignia nie zwiększa prawdopodobieństwa trafnej prognozy
To jedna z najważniejszych rzeczy.
Jeżeli trader ma strategię, która wygrywa w 50% przypadków, zastosowanie dźwigni nie sprawi, że zacznie wygrywać w 60%.
Dźwignia nie poprawia jakości sygnału.
Nie sprawia również, że rynek staje się bardziej przewidywalny.
Zmienia jedynie wielkość ekspozycji.
Dlatego:
dźwignia ≠ przewaga rynkowa.
Dźwignia a zarządzanie ryzykiem
Dźwignia powinna być traktowana jako element zarządzania ekspozycją, a nie jako sposób na zwiększanie zysku za wszelką cenę.
Załóżmy, że trader chce ryzykować maksymalnie 1% kapitału na jednej transakcji.
Sama dźwignia nie powinna decydować o wielkości pozycji.
Najpierw określamy:
ile jesteśmy gotowi stracić
następnie:
gdzie znajduje się Stop Loss
i dopiero na tej podstawie:
obliczamy wielkość pozycji.
Dźwignia jest wtedy narzędziem technicznym, a nie celem samym w sobie.
Dźwignia a Stop Loss
Stop Loss jest szczególnie ważny przy handlu z dźwignią.
Załóżmy, że trader otwiera dużą pozycję, ale nie ustawia Stop Lossa, ponieważ uważa, że „rynek zaraz odbije”.
Jeżeli cena nadal będzie poruszać się przeciwko niemu, strata może szybko wzrosnąć.
Przy wysokiej dźwigni margines błędu jest znacznie mniejszy.
Dlatego wysoka dźwignia bez odpowiedniego zarządzania ryzykiem może bardzo szybko doprowadzić do utraty znacznej części kapitału.
Dźwignia a wielkość pozycji
Ważne jest rozróżnienie:
dźwignia
i
wielkość pozycji.
Trader może używać dźwigni 1:50, ale wcale nie musi otwierać pozycji odpowiadającej maksymalnej dostępnej ekspozycji.
Przykładowo konto może pozwalać na otwarcie pozycji o wartości 50 000 zł, ale trader może otworzyć pozycję wartą tylko 5000 zł.
Dlatego sama informacja:
„Używam dźwigni 1:50”
nie mówi jeszcze, jak duże ryzyko podejmuje trader.
Znacznie ważniejsze jest to, jak dużą pozycję otwiera względem swojego kapitału i gdzie znajduje się Stop Loss.
Dźwignia a ryzyko likwidacji
Im większa ekspozycja względem kapitału, tym mniejszy ruch ceny może doprowadzić do poważnego uszczuplenia depozytu.
Przykładowo inwestor posiada 1000 zł i otwiera pozycję o wartości 50 000 zł.
Ruch ceny o zaledwie:
2%
oznacza zmianę wartości pozycji o około:
1000 zł
przed uwzględnieniem opłat i innych czynników.
To pokazuje, jak niewielki ruch rynku może mieć ogromne znaczenie dla kapitału zabezpieczającego.
Dźwignia a koszty
Handel z dźwignią może wiązać się z dodatkowymi kosztami.
W zależności od instrumentu i platformy mogą występować między innymi:
Przy częstym tradingu koszty mogą znacząco wpływać na wynik strategii.
Dlatego powinny być uwzględniane również w backteście.
Dźwignia a DCA
Dźwignia i DCA to dwa zupełnie różne podejścia.
DCA zakłada regularne kupowanie aktywa, najczęściej za stałą kwotę.
Dźwignia zwiększa natomiast ekspozycję na zmianę ceny.
Łączenie DCA z dźwignią może być szczególnie ryzykowne, ponieważ regularne dokładanie do pozycji przy jednoczesnym wykorzystaniu finansowania może prowadzić do gwałtownego zwiększenia ekspozycji.
Nie należy więc traktować dźwigni jako sposobu na „przyspieszenie DCA”.
Czy wysoka dźwignia jest dobra?
Sama wysokość dźwigni nie decyduje o tym, czy strategia jest dobra lub zła.
Dla doświadczonego tradera dźwignia może być narzędziem pozwalającym efektywnie zarządzać kapitałem.
Dla początkującego inwestora wysoka dźwignia może natomiast bardzo szybko doprowadzić do dużych strat.
Kluczowe jest nie to:
„Jak najwyższej dźwigni mogę użyć?”
ale:
„Jak dużą pozycję powinienem otworzyć, aby ryzyko było zgodne z moimi zasadami?”
Podsumowanie
Dźwignia finansowa (Leverage) pozwala kontrolować pozycję o wartości większej niż posiadany kapitał.
Może zwiększyć potencjalny zysk, ale dokładnie w ten sam sposób zwiększa potencjalną stratę.
Najważniejsze zasady:
- dźwignia zwiększa ekspozycję, a nie prawdopodobieństwo sukcesu,
- wysoka dźwignia zmniejsza margines błędu,
- wielkość pozycji jest ważniejsza niż sama wysokość dźwigni,
- Stop Loss i zarządzanie ryzykiem mają kluczowe znaczenie,
- należy uwzględniać prowizje, spread i inne koszty,
- dźwignia nie powinna służyć do ratowania stratnej pozycji.
Dźwignia sama w sobie nie jest problemem. Problemem jest używanie większej ekspozycji, niż pozwala na to strategia i zarządzanie ryzykiem.
