Arbitraż (ang. arbitrage) to zarabianie na różnicy cen tego samego lub ściśle powiązanego aktywa na dwóch rynkach, przez jednoczesne kupno taniej i sprzedaż drożej. W idealnym, podręcznikowym ujęciu arbitraż jest wolny od ryzyka, bo obie strony transakcji zamykają się w tej samej chwili. W praktyce czysty arbitraż zdarza się rzadko i trwa krótko – zwykle zostaje „arbitraż z ryzykiem”, w którym zysk jest mały, a zagrożenia operacyjne i ryzyko kontrahenta całkiem realne.
Arbitrażyści pełnią ważną funkcję: wyrównują ceny między rynkami i łączą ceny kontraktów z ceną aktywa bazowego.
Rodzaje arbitrażu
| Rodzaj | Na czym polega | Główne ryzyko |
|---|---|---|
| Między giełdami (spatial) | kupno BTC na giełdzie A, sprzedaż na B | opóźnienie transferu, opłaty, blokada wypłat |
| Trójkątny | seria wymian, np. USDT → BTC → ETH → USDT, gdy kursy są niespójne | poślizg, prowizje od każdej wymiany |
| Basis (cash and carry) | kupno spot i sprzedaż droższego kontraktu terminowego | zmiana basisu przed wygaśnięciem, depozyt |
| Funding rate | długa pozycja spot i krótka na kontrakcie perpetualnym, inkasowanie fundingu | zmiana znaku fundingu, likwidacja krótkiej nogi |
| Statystyczny | gra na powrót do normy relacji dwóch powiązanych aktywów | relacja może się trwale zmienić |
Przykład 1: arbitraż między giełdami
Załóżmy, że na giełdzie A możesz kupić BTC po 60 000 USD, a na giełdzie B sprzedać po 60 150 USD. Handlujesz 0,5 BTC, prowizja taker wynosi 0,1% na każdej giełdzie.
- Kupno: 30 000 USD + 30 USD prowizji.
- Sprzedaż: 30 075 USD − 30,08 USD prowizji.
- Zysk po prowizjach: ok. 14,93 USD.
- Opłata za wypłatę BTC z giełdy A, np. 0,0002 BTC: 12 USD.
- Zysk netto: ok. 2,93 USD – o ile przez czas przelewu cena na B nie spadła.
Różnica 0,25% wyglądała atrakcyjnie, a zostało niecałe 0,01%. Dlatego profesjonaliści nie przesyłają monet przy każdej okazji: trzymają zapasy kapitału na obu giełdach, handlują jednocześnie po obu stronach i wyrównują salda rzadziej, gdy opłaty są niskie.
Przykład 2: funding rate i basis
Załóżmy, że kupujesz BTC za 10 000 USD na rynku spot i jednocześnie otwierasz krótką pozycję na kontrakcie perpetualnym o tej samej wartości. Pozycja jest neutralna wobec ceny – zysk z jednej nogi pokrywa stratę drugiej. Funding wynosi 0,01% co 8 godzin i płacą go longi, więc Ty go otrzymujesz: 1 USD za okres, 3 USD dziennie, ok. 90 USD w 30 dni. W skali roku to ok. 10,95%. Po odjęciu prowizji za otwarcie i zamknięcie czterech transakcji (4 × 0,05% × 10 000 = 20 USD) zostaje ok. 70 USD miesięcznie – pod warunkiem, że funding nie spadnie ani nie zmieni znaku.
Wersja z kontraktem terminowym działa podobnie. Jeśli spot kosztuje 60 000 USD, a kontrakt kwartalny 61 200 USD, różnica (basis) wynosi 2%, co daje ok. 8% w skali roku. Zysk jest znany z góry, bo w dniu wygaśnięcia cena kontraktu zbiega się z ceną spot – pod warunkiem, że dotrzymasz pozycji do końca i utrzymasz depozyt.
Co zjada zysk z arbitrażu
- Prowizje i spread – przy małych różnicach cen to one decydują o wyniku.
- Poślizg – arkusz zleceń może nie mieć płynności na całą wielkość.
- Czas transferu – potwierdzenia w sieci i weryfikacja wypłat na giełdzie.
- Ryzyko kontrahenta – giełda może wstrzymać wypłaty lub upaść, gdy Twój kapitał jest po obu stronach.
- Ryzyko likwidacji – krótka noga na kontrakcie może zostać zlikwidowana przy gwałtownym wzroście, nawet jeśli spot rośnie w tym samym czasie na innej giełdzie.
- Podatek – każda noga daje przychód lub koszt do rozliczenia.
Najczęstsze błędy
- Liczenie zysku z różnicy cen bez prowizji, opłat za wypłatę i poślizgu.
- Założenie, że wysoki funding utrzyma się tygodniami.
- Trzymanie krótkiej nogi z wysoką dźwignią i małym zapasem depozytu.
- Arbitraż na mało znanych giełdach, gdzie „różnica ceny” wynika z blokady wypłat.
- Nazywanie arbitrażem zwykłej spekulacji na powrót ceny.
Perspektywa tradera
Dla indywidualnego tradera najbardziej dostępne są strategie fundingowe i basis, bo nie wymagają szybkości ani infrastruktury. Traktuj je jak strategię o niskiej, ale nie zerowej stopie zwrotu: ogranicz dźwignię krótkiej nogi, monitoruj depozyt, rozkładaj kapitał między sprawdzone giełdy i licz wynik po wszystkich kosztach. Duże, oczywiste różnice cen na rynku to zwykle sygnał problemu – wstrzymanych wypłat, zawieszonej sieci albo ryzyka upadłości – a nie darmowy zysk. Ryzyko kontrahenta możesz wstępnie ocenić, czytając nasze recenzje, np. recenzję Bybit.
Najczęstsze pytania
Czy arbitraż jest wolny od ryzyka?
Tylko w teorii. W praktyce zostają ryzyka operacyjne, kontrahenta, likwidacji i zmiany warunków rynkowych.
Czy arbitraż kryptowalut między giełdami się opłaca?
Dla dużych graczy z kapitałem na wielu giełdach – tak, przy bardzo małych marżach. Dla osoby przesyłającej monety między giełdami koszty i czas zwykle zjadają różnicę.
Czym jest arbitraż fundingowy?
To połączenie długiej pozycji spot z krótką na kontrakcie perpetualnym. Pozycja jest neutralna wobec ceny, a zarabia na opłacie fundingowej.
Co to jest cash and carry?
Kupno aktywa na rynku spot i sprzedaż droższego kontraktu terminowego. Zysk to różnica cen, która znika w dniu wygaśnięcia kontraktu.
Czy arbitraż jest legalny?
Tak. To standardowa praktyka rynkowa, która pomaga wyrównywać ceny.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
