Taker (ang. taker, „biorący”) to strona transakcji, która realizuje zlecenie już wystawione w księdze zleceń, czyli zabiera z rynku płynność. Takerem jesteś, gdy składasz zlecenie rynkowe albo zlecenie z limitem, które od razu trafia w ofertę po drugiej stronie. Drugą stroną jest maker, którego zlecenie czekało w księdze i dodawało płynność. Różnica ma znaczenie przede wszystkim dla kosztów: na większości giełd taker płaci wyższą prowizję niż maker.
Kiedy jesteś takerem, a kiedy makerem
| Zlecenie | Rola |
|---|---|
| Zlecenie rynkowe | zawsze taker |
| Limit kupna na cenie równej lub wyższej od najlepszego ASK | taker – wykonuje się od razu |
| Limit kupna poniżej najlepszego ASK | maker – czeka w księdze |
| Stop market (w tym stop loss) | taker po aktywacji |
| Zlecenie post-only | zawsze maker – jeśli miałoby się wykonać od razu, zostaje anulowane lub przesunięte |
Jedno zlecenie może być częściowo takerem i częściowo makerem: część, która od razu trafiła w ofertę, płaci stawkę takera, a reszta, która została w księdze i wykona się później – stawkę makera.
Ile płaci taker
Stawki zależą od giełdy, rynku i poziomu obrotu. Dla przykładu, we wrześniu 2026 roku podstawowe stawki wynosiły:
| Giełda i rynek | Maker | Taker |
|---|---|---|
| Bybit – kontrakty perpetualne | 0,020% | 0,055% |
| Hyperliquid – kontrakty perpetualne | 0,015% | 0,045% |
| Binance, Bybit – rynek spot | 0,100% | 0,100% |
Wyższy poziom obrotu lub posiadanie tokena giełdy obniża stawki. Na rynku spot części giełd różnica między makerem a takerem na podstawowym poziomie w ogóle nie występuje, a na kontraktach bywa ponad dwukrotna. Aktualne stawki zawsze sprawdź w tabeli opłat swojej giełdy.
Przykład: koszt pozycji z dźwignią
Załóżmy, że otwierasz pozycję z depozytem 1000 USD i dźwignią 10x, czyli o wartości nominalnej 10 000 USD. Prowizja jest liczona od wartości nominalnej, a nie od depozytu. Przy stawkach 0,020% / 0,055%:
| Wariant | Wejście | Wyjście | Razem | % depozytu |
|---|---|---|---|---|
| Taker + taker | 5,50 USD | 5,50 USD | 11,00 USD | 1,1% |
| Maker + maker | 2,00 USD | 2,00 USD | 4,00 USD | 0,4% |
Na jednej transakcji różnica to 7 USD. Przy 100 transakcjach w miesiącu – 700 USD, czyli 70% depozytu z przykładu. Dla aktywnego tradera koszt roli takera bywa ważniejszy niż drobne różnice w cenie wejścia. Przy stawkach 0,015% / 0,045% ta sama pozycja kosztuje 9 USD jako taker i 3 USD jako maker.
Dlaczego giełdy tak ustalają opłaty
Płynność w księdze przyciąga kolejnych traderów: węższy spread i większa głębokość to niższy koszt wejścia dla wszystkich. Giełdy nagradzają więc tych, którzy wystawiają zlecenia, a wyższą stawkę pobierają od tych, którzy z nich korzystają. Na niektórych rynkach duzi animatorzy dostają nawet ujemną prowizję makera, czyli rabat.
Najczęstsze błędy
- Liczenie prowizji od depozytu zamiast od wartości nominalnej pozycji.
- Wchodzenie zleceniami rynkowymi „z przyzwyczajenia”, gdy nie ma pośpiechu.
- Stawianie limitu na cenie po drugiej stronie spreadu w przekonaniu, że to zlecenie makera.
- Pomijanie w planie, że stop loss prawie zawsze wykonuje się jako taker, z poślizgiem.
- Porównywanie giełd tylko po stawce makera, choć realnie większość wyjść to transakcje takera.
Perspektywa tradera
Rola takera to cena za pewność wykonania. Warto ją płacić, gdy liczy się czas: przy wybiciu, przy zamykaniu pozycji na stopie, przy gwałtownym ruchu przeciwko Tobie. Gdy czasu jest więcej, np. przy wejściu w strefie lub przy realizacji zysku na z góry ustalonym poziomie, zlecenie z limitem z opcją post-only obniża koszt. Trzeba przy tym zaakceptować, że część zleceń się nie zrealizuje, a cena odjedzie bez Ciebie.
W strategiach o małym średnim zysku na transakcję, np. przy scalpingu, prowizje takera potrafią zjeść całą przewagę. Policz realny koszt: dwie stawki takera plus typowy poślizg, i porównaj go ze średnim zyskiem z Twojego dziennika. Porównanie opłat na konkretnych giełdach znajdziesz np. w recenzji Bybit.
Najczęstsze pytania
Czym różni się taker od makera?
Maker wystawia zlecenie, które czeka w księdze i dodaje płynność. Taker realizuje takie zlecenie i zabiera płynność. Maker płaci zwykle niższą prowizję.
Czy zlecenie z limitem zawsze jest zleceniem makera?
Nie. Jeśli limit od razu trafia w ofertę po drugiej stronie księgi, zostaje wykonany jako taker. Pewność roli makera daje opcja post-only.
Czy stop loss płaci stawkę takera?
Zwykle tak. Stop market po aktywacji staje się zleceniem rynkowym, więc płaci prowizję takera i może mieć poślizg.
Od czego liczona jest prowizja takera na kontraktach?
Od wartości nominalnej pozycji, czyli depozytu pomnożonego przez dźwignię, a nie od samego depozytu.
Co to jest zlecenie post-only?
Zlecenie z limitem, które może zostać wykonane wyłącznie jako maker. Jeśli w chwili złożenia trafiłoby w ofertę po drugiej stronie, giełda je anuluje lub przesuwa.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
