Market impact

Market impact (ang. market impact, price impact, po polsku wpływ transakcji na cenę) to zmiana ceny wywołana Twoim własnym zleceniem. Kiedy kupujesz lub sprzedajesz po rynku, zabierasz zlecenia czekające w księdze. Jeśli Twoje zlecenie jest większe niż to, co stoi na najlepszym poziomie ceny, kolejne części realizują się po coraz gorszych cenach, a cena rynkowa przesuwa się w kierunku Twojej transakcji.

Dla małego tradera na BTC czy ETH market impact jest zwykle pomijalny. Zaczyna boleć, gdy handlujesz większą pozycją, wchodzisz zleceniem market w małego alta albo zamieniasz tokeny na DEX-ie z płytką pulą. Z mojej perspektywy to jeden z tych kosztów, których nie widać w tabeli opłat giełdy, a które potrafią zjeść więcej niż prowizja i funding razem wzięte.

Co to jest market impact w prostych słowach

Wyobraź sobie, że w księdze zleceń na sprzedaż stoi 2 BTC po 100 000 USD, 3 BTC po 100 050 USD i 5 BTC po 100 120 USD. Chcesz kupić 6 BTC zleceniem market. Pierwsze 2 BTC kupisz po 100 000, następne 3 po 100 050, a ostatni 1 BTC po 100 120. Średnia cena wyjdzie wyżej niż cena, którą widziałeś na ekranie, a po Twojej transakcji najlepsza oferta sprzedaży to już 100 120 USD. Ty sam przesunąłeś rynek. To jest właśnie market impact.

Market impact, slippage i spread: czym się różnią

Te trzy pojęcia często się miesza, a każde opisuje coś innego:

• Spread. Różnica między najlepszą ceną kupna a najlepszą ceną sprzedaży w danej chwili. Płacisz go nawet przy minimalnym zleceniu, bo kupujesz po cenie ask, a sprzedajesz po cenie bid.
• Market impact. Przesunięcie ceny spowodowane wielkością Twojego zlecenia. Rośnie wraz z wielkością zlecenia względem płynności rynku.
• Slippage. Wynik końcowy, czyli różnica między ceną, jakiej oczekiwałeś, a ceną faktycznego wykonania. Składa się m.in. z market impactu, ruchu rynku w czasie między decyzją a wykonaniem oraz opóźnień technicznych.

Krótko mówiąc: spread to koszt wejścia na rynek, market impact to koszt wielkości, a slippage to suma tego, co zobaczysz na rachunku.

Rodzaje market impactu: tymczasowy i trwały

W literaturze o wykonywaniu zleceń dzieli się wpływ na dwie części:

• Tymczasowy (temporary impact). Część przesunięcia ceny, która znika po zakończeniu Twojej transakcji. Po zjedzeniu kilku poziomów księgi animatorzy rynku i inni uczestnicy dokładają nowe zlecenia i cena częściowo wraca.
• Trwały (permanent impact). Część, która zostaje. Rynek odczytuje duży przepływ kupna lub sprzedaży jako informację i trwale przesuwa wycenę.

Ten podział jest podstawą klasycznego modelu optymalnego wykonania zleceń Roberta Almgrena i Neila Chrissa z 2000 roku. Model szuka kompromisu: szybkie wykonanie oznacza duży tymczasowy impact, a powolne oznacza, że przez dłuższy czas jesteś wystawiony na ruch rynku. Optymalna ścieżka zależy od tego, jak bardzo boisz się ryzyka cenowego w trakcie realizacji.

Prawo pierwiastka kwadratowego

Badania empiryczne, m.in. zespołu Jean-Philippe’a Bouchauda (np. Tóth i in., Physical Review X, 2011), pokazują, że market impact dużych zleceń rośnie mniej więcej jak pierwiastek z ich wielkości. Uproszczony wzór wygląda tak:

impact ≈ Y · σ · √(Q / V)

• σ to dzienna zmienność ceny,
• Q to wielkość Twojego zlecenia,
• V to dzienny wolumen obrotu,
• Y to stała rzędu jedności, wyznaczana empirycznie dla danego rynku.

Intuicja jest prosta: liczy się nie to, ile wydajesz w dolarach, tylko jaką część dziennego obrotu chcesz przepchnąć przez rynek. Do tego im bardziej zmienne aktywo, tym większy wpływ. Pierwiastek oznacza, że zlecenie 10 razy większe nie przesunie ceny 10 razy mocniej, tylko około 3,2 raza, ale koszt w dolarach i tak rośnie szybciej niż wielkość zlecenia.

Przykład liczbowy

Przyjmuję stałą Y = 1. Altcoin ma dzienną zmienność 4% i dzienny wolumen 20 mln USD.

• Zlecenie 50 000 USD to 0,25% dziennego wolumenu. Impact ≈ 4% · √0,0025 = 0,20%, czyli ok. 100 USD kosztu.
• Zlecenie 500 000 USD to 2,5% dziennego wolumenu. Impact ≈ 4% · √0,025 ≈ 0,63%, czyli ok. 3160 USD kosztu.

Dla porównania BTC przy zmienności 2,5% dziennie i obrocie rzędu 20 mld USD: zlecenie za 1 mln USD to impact ok. 0,018%, czyli ok. 180 USD. Ta sama kwota w małym alcie i w bitcoinie to dwa zupełnie różne koszty. Traktuj te liczby jako rząd wielkości, a nie dokładną wycenę. Model najlepiej opisuje zlecenia realizowane stopniowo w ciągu dnia, a nie pojedyncze uderzenie market w pustą księgę.

Market impact w praktyce tradera krypto i futures

• Głębokość księgi. Zanim wejdziesz większą pozycją, sprawdź, ile kapitału stoi w księdze w odległości np. ±1% lub ±2% od ceny. Jeśli Twoje zlecenie jest porównywalne z tą wartością, przesuniesz cenę o cały ten zakres.
• Zlecenia market na małych altach. To najczęstsze źródło bolesnego market impactu. Na kontraktach perpetual dla mało płynnych tokenów jedno zlecenie market potrafi przebić kilka procent w górę lub w dół, a przy wyjściu ze stratą możesz zapłacić podwójnie.
• Rozbijanie zleceń. Zamiast jednego dużego zlecenia możesz wchodzić porcjami, zleceniami limit albo algorytmami TWAP i VWAP, które rozkładają realizację w czasie lub według wolumenu. Zlecenia typu iceberg ukrywają większość wielkości, więc inni nie widzą Twojej pełnej intencji.
• Bloki poza rynkiem. Przy naprawdę dużych transakcjach instytucje korzystają z desków OTC i dark pooli, gdzie cena jest ustalana bez zjadania publicznej księgi.
• Perp DEX-y. Na zdecentralizowanych giełdach kontraktów płynność bywa cieńsza niż na dużych giełdach scentralizowanych, a część z nich nalicza osobną opłatę za price impact lub nierównowagę pozycji. Zawsze patrz na szacowany impact w oknie zlecenia.

Price impact na DEX-ie z AMM

W giełdach typu Uniswap v2 cena wynika z krzywej x · y = k. Pula ma dwa tokeny, a iloczyn ich ilości musi pozostać stały. Każda transakcja zmienia proporcje w puli, więc zmienia też cenę.

Przykład: pula ma 1000 ETH i 4 000 000 USDC, więc cena to 4000 USDC za ETH, a k = 4 mld. Wpłacasz 100 000 USDC. W puli jest teraz 4 100 000 USDC, a ETH musi zostać 4 mld / 4,1 mln ≈ 975,61. Dostajesz więc ok. 24,39 ETH, czyli płacisz średnio 4100 USDC za ETH, o 2,5% więcej niż cena przed transakcją. Cena w puli po transakcji to już ok. 4202 USDC, ponad 5% wyżej. Po doliczeniu opłaty puli 0,3% średnia cena wychodzi ok. 4112 USDC. Ta sama transakcja za 10 000 USDC dałaby impact ok. 0,25%. Na płytkiej puli nowego tokena kilka tysięcy dolarów potrafi przesunąć cenę o kilkanaście procent.

Co to oznacza dla Ciebie

Jeśli handlujesz małymi kwotami na BTC i ETH, market impact praktycznie Cię nie dotyczy, ważniejsze są prowizje i spread. Problem zaczyna się, gdy rośnie Twój kapitał albo schodzisz do mniej płynnych rynków. Wtedy warto liczyć koszt wejścia i wyjścia przed otwarciem pozycji, a nie po fakcie. Wielkość pozycji ustalaj nie tylko na podstawie stop lossa w kalkulatorze wielkości pozycji, ale też na podstawie płynności rynku. Pozycja, z której nie wyjdziesz bez przesunięcia ceny o 2%, ma w praktyce dalszy stop, niż Ci się wydaje.

Ryzyka związane z market impactem

• Niedoszacowany koszt. Wynik strategii z backtestu, który zakłada wykonanie po cenie zamknięcia świecy, przy większym kapitale może zniknąć przez koszty realizacji.
• Wyjście w panice. Płynność znika dokładnie wtedy, gdy wszyscy chcą wyjść. Impact przy zamykaniu pozycji w gwałtownym ruchu bywa wielokrotnie większy niż przy wejściu.
• Likwidacje kaskadowe. Na futures przymusowe zamknięcia pozycji to zlecenia market, które zjadają księgę i uruchamiają kolejne likwidacje.
• Front-running i MEV. Duże, widoczne zlecenia na DEX-ach mogą zostać wyprzedzone przez boty, które zarabiają na przesunięciu ceny wywołanym przez Twoje zlecenie.
• Złudna głębokość. Część zleceń w księdze może zniknąć w ułamku sekundy, zanim do nich dotrzesz.

Najczęstsze pytania o market impact

Czy market impact to to samo co slippage?

Nie. Market impact to przesunięcie ceny spowodowane Twoim zleceniem. Slippage to całkowita różnica między ceną oczekiwaną a wykonaną, w której market impact jest tylko jednym ze składników obok ruchu rynku i opóźnień.

Czy zlecenie limit chroni przed market impactem?

Chroni przed realizacją po gorszej cenie niż ustalona, ale nie gwarantuje wykonania. Jeśli Twoje duże zlecenie limit jest widoczne w księdze, inni mogą się do niego dostosować, więc wpływ na cenę i tak może wystąpić.

Jak sprawdzić, czy moje zlecenie jest za duże?

Porównaj je z głębokością księgi w zakresie ±1% lub ±2% oraz z dziennym wolumenem. Jeśli stanowi zauważalny ułamek tych wartości, rozbij je na części albo rozłóż w czasie.

Dlaczego impact rośnie jak pierwiastek, a nie liniowo?

Wyjaśnienie z badań Bouchauda i współpracowników jest takie, że płynność blisko bieżącej ceny jest bardzo mała, a dalej od ceny stopniowo rośnie. Kolejne porcje zlecenia trafiają na coraz grubszą warstwę ofert, więc każda następna przesuwa cenę nieco słabiej.

Podsumowanie

Market impact to koszt, który płacisz za wielkość swojego zlecenia: im większa część dostępnej płynności, tym mocniej sam przesuwasz cenę przeciwko sobie. Prawo pierwiastka kwadratowego daje dobre przybliżenie rzędu wielkości, a krzywa x · y = k pozwala dokładnie policzyć wpływ na DEX-ie. W praktyce wystarczy kilka nawyków: sprawdzaj głębokość księgi, unikaj dużych zleceń market na mało płynnych rynkach, rozbijaj zlecenia i wliczaj koszt wyjścia w plan pozycji jeszcze przed wejściem.