Uniswap to największa zdecentralizowana giełda (DEX) na Ethereum i w sieciach zgodnych z EVM. Zamiast arkusza zleceń używa automatycznego animatora rynku (ang. automated market maker, AMM): cenę wyznacza stosunek dwóch tokenów w puli płynności, a każdy może wymienić tokeny bezpośrednio ze swojego portfela albo sam dostarczyć płynność i zarabiać na opłatach. Protokół rozwija firma Uniswap Labs, a zmianami parametrów zarządzają posiadacze tokena UNI.
Jak działa pula płynności
Pula zawiera dwa tokeny, np. ETH i USDC. W klasycznym modelu iloczyn ich ilości jest stały (x · y = k). Kupując ETH, dokładasz USDC i zabierasz ETH – ETH w puli ubywa, więc jego cena rośnie. Im większa transakcja względem wielkości puli, tym gorszy średni kurs (tzw. price impact). Dostawcy płynności (LP) dostają opłatę od każdej wymiany proporcjonalnie do swojego udziału.
Wersje protokołu
| Wersja | Start | Najważniejsza zmiana |
|---|---|---|
| v1 | 2018 | pule tylko ETH–token |
| v2 | 2020 | pule dowolnych par ERC-20, jedna opłata 0,3% |
| v3 | 2021 | płynność skoncentrowana w wybranym przedziale cen, progi opłat (0,01%, 0,05%, 0,3%, 1%) |
| v4 | 2025 | hooki (własna logika puli, np. dynamiczne opłaty), jeden kontrakt dla wszystkich pul, tańsze wymiany wielokrokowe |
Wszystkie wersje działają równolegle – płynność w starszych pulach nie znika. W 2025 roku ruszył też Unichain, własna sieć warstwy drugiej zbudowana na OP Stack, zoptymalizowana pod handel na DEX-ach.
Token UNI i opłaty protokołu
UNI to token zarządczy, rozdany w 2020 roku m.in. wcześniejszym użytkownikom. Przez lata cała opłata trafiała do LP, a posiadacze UNI nie mieli z niej udziału. Pod koniec 2025 roku społeczność przyjęła propozycję UNIfication: w pulach v2 i v3 na Ethereum włączono opłatę protokołu (np. w v2 z 0,3% opłaty 0,25% trafia do LP, a 0,05% do protokołu). Zgromadzone opłaty można odebrać wyłącznie w zamian za spalenie UNI. Jednorazowo spalono też 100 mln UNI ze skarbca. Opłaty sekwencera z Unichain również trafiają do mechanizmu spalania, a Uniswap Labs wyzerowało opłaty we własnym interfejsie.
Na ile Uniswap jest zdecentralizowany
Kontrakty puli działają bez pośrednika i nie da się ich wyłączyć. Front-end (strona i aplikacja) to jednak usługa firmy, która może ukrywać niektóre tokeny lub blokować adresy. Z kontraktami można się łączyć także przez inne interfejsy i agregatory. Głosowania UNI są zdominowane przez dużych posiadaczy i delegatów.
Przykład 1: wymiana i price impact
Załóżmy pulę v2 z 1 000 ETH i 3 000 000 USDC (cena 3 000 USDC). Kupujesz ETH za 30 000 USDC. Po odjęciu opłaty 0,3% do puli trafia 29 910 USDC. Nowy stan USDC: 3 029 910, a ETH: 3 000 000 000 / 3 029 910 ≈ 990,13. Dostajesz ok. 9,87 ETH, czyli średnio ok. 3 039 USDC za ETH – o 1,3% drożej niż cena przed transakcją. Ta sama kwota w puli dziesięć razy większej kosztowałaby Cię dużo mniej.
Przykład 2: impermanent loss
Załóżmy, że wpłacasz do puli ETH/USDC równowartość po połowie, a cena ETH rośnie dwukrotnie. Wartość Twojej pozycji w puli będzie o ok. 5,7% niższa, niż gdybyś po prostu trzymał oba tokeny. To impermanent loss (nietrwała strata) – pula automatycznie sprzedaje drożejący token. Ta sama strata pojawi się przy spadku ceny o połowę. Opłaty muszą ją zrekompensować, żeby dostarczanie płynności się opłacało. W v3 przy wąskim przedziale opłaty są wyższe, ale strata narasta szybciej, a po wyjściu ceny z przedziału pozycja przestaje zarabiać.
Ryzyka
- Fałszywe tokeny o nazwie znanej monety – sprawdzaj adres kontraktu.
- Ataki kanapkowe (MEV) przy wysokim dopuszczalnym poślizgu.
- Hooki w v4 to dodatkowy kod – źle napisany hook może zagrozić środkom w danej puli.
- Nieograniczone zgody na wydawanie tokenów (approve) dla kontraktów.
Najczęstsze błędy
- Ustawianie poślizgu 5–10% „żeby przeszło” i oddawanie wartości botom.
- Dostarczanie płynności do zmiennej pary bez rachunku impermanent loss.
- Wybór puli z niską płynnością tylko dlatego, że ma wyższy próg opłat.
- Wymiana dużej kwoty na raz zamiast przez agregator lub w częściach.
Perspektywa tradera
Przy handlu na Uniswapie liczy się nie tylko opłata puli, ale też price impact, gas i MEV. Przed wymianą sprawdź głębokość puli i szacowany kurs końcowy, a przy większych kwotach porównaj go z giełdą scentralizowaną. Jeśli dostarczasz płynność, traktuj to jak sprzedaż zmienności: zarabiasz, gdy cena chodzi w bok, tracisz względem trzymania przy silnym trendzie. Zanim wejdziesz, określ, przy jakim ruchu ceny wycofasz pozycję.
Najczęstsze pytania
Czy na Uniswapie potrzebuję konta?
Nie. Łączysz własny portfel, np. MetaMask, i handlujesz bez rejestracji.
Ile kosztuje wymiana na Uniswapie?
Opłata puli (od 0,01% do 1% lub dynamiczna w v4) plus opłata sieciowa i ewentualny price impact.
Czym różni się Uniswap v4 od v3?
V4 wprowadza hooki, czyli własną logikę pul, oraz jeden kontrakt dla wszystkich pul, co obniża koszt gasu.
Czy posiadacze UNI zarabiają na opłatach?
Pośrednio – od przyjęcia UNIfication część opłat służy do spalania UNI, co zmniejsza podaż tokena.
Co to jest Unichain?
Sieć warstwy drugiej Ethereum stworzona przez Uniswap Labs pod handel na DEX-ach.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
