OTC (ang. over-the-counter, rynek pozagiełdowy) to handel, w którym strony zawierają transakcje bezpośrednio między sobą albo przez pośrednika, bez centralnego arkusza zleceń giełdy. Cenę i warunki ustala się w negocjacji lub na podstawie kwotowania dealera, a rozliczenie odbywa się według umowy stron, a nie reguł giełdy.
Rynek OTC jest ogromny. Większość obrotu walutami, obligacjami i instrumentami pochodnymi, takimi jak swapy czy forwardy, odbywa się poza giełdami. W kryptowalutach z OTC korzystają głównie fundusze, firmy i zamożni inwestorzy, którzy kupują lub sprzedają duże pakiety.
OTC a giełda
| Cecha | Giełda | OTC |
|---|---|---|
| Ustalanie ceny | publiczny arkusz zleceń | kwotowanie dealera lub negocjacja |
| Przejrzystość | pełna – widać zlecenia i transakcje | ograniczona – cena znana stronom |
| Kontrahent | izba rozliczeniowa lub giełda | druga strona umowy |
| Standaryzacja | wysoka | warunki dopasowane do stron |
| Wpływ dużego zlecenia na cenę | widoczny, zjada kolejne poziomy arkusza | ukryty, ale wliczony w kwotowanie |
Instrumenty pochodne OTC
Najważniejsza część rynku OTC to derywaty. Swapy stóp procentowych i walutowe służą bankom i firmom do zabezpieczania ryzyka. Forwardy walutowe pozwalają eksporterowi ustalić kurs przyszłej transakcji. Dla inwestora detalicznego najbardziej znanym instrumentem OTC są kontrakty CFD: broker lub jego dostawca płynności jest Twoją drugą stroną, a cena pochodzi z jego kwotowania, a nie z giełdy. Po kryzysie z 2008 roku część derywatów OTC trafiła do obowiązkowego rozliczania przez izby rozliczeniowe i raportowania, ale wiele transakcji nadal jest dwustronnych.
Desk OTC na rynku kryptowalut
Desk OTC to dział giełdy lub osobna firma, która kwotuje ceny dla dużych transakcji. Klient zgłasza zapytanie (RFQ), dostaje cenę ważną przez kilka–kilkanaście sekund i akceptuje ją lub odrzuca. Desk realizuje transakcję ze swojego zapasu albo rozkłada zakup w czasie na wielu rynkach. Rozliczenie odbywa się przez konto na giełdzie albo bezpośrednio między portfelami i rachunkami bankowymi.
Przykład: 20 BTC na giełdzie i w OTC
Załóżmy, że cena środkowa BTC wynosi 60 000 USD, a w arkuszu po stronie sprzedaży leży po 5 BTC na poziomach 60 010, 60 080, 60 200 i 60 400 USD. Prowizja taker to 0,1%. Desk OTC kwotuje cenę 0,3% nad ceną środkową.
| Sposób zakupu | Średnia cena | Prowizja | Łączny koszt |
|---|---|---|---|
| Zlecenie rynkowe na giełdzie | 60 172,50 USD | 1 203,45 USD | 1 204 653,45 USD |
| Desk OTC | 60 180,00 USD | w cenie | 1 203 600,00 USD |
OTC wychodzi taniej o ok. 1 053 USD, a dodatkowo zakup nie przesuwa widocznie ceny i nie zdradza rynkowi, że ktoś kupuje duży pakiet. Przy głębszym arkuszu lub niższej prowizji wynik mógłby się odwrócić – dlatego duzi gracze porównują kwotowania kilku desków z kosztem realizacji na giełdzie, a nie zakładają, że OTC zawsze jest tańsze.
OTC a dark pool
Oba rozwiązania ukrywają duże zlecenia, ale działają inaczej. Dark pool to platforma obrotu, która kojarzy anonimowe zlecenia wielu uczestników bez publikowania arkusza – zwykle po cenie środkowej z rynku publicznego. W OTC nie ma kojarzenia zleceń: masz jedną drugą stronę, z którą zawierasz umowę po uzgodnionej cenie.
Ryzyko kontrahenta i inne zagrożenia
- Ryzyko kontrahenta – druga strona może nie wywiązać się z umowy lub zbankrutować. Na giełdzie z izbą rozliczeniową to ryzyko przejmuje izba.
- Ryzyko rozliczenia – jeśli wysyłasz środki pierwszy, a druga strona nie odeśle swojej części, zostajesz z niczym. Stosuje się rozliczenie przez zaufanego pośrednika lub jednoczesną wymianę.
- Brak przejrzystości ceny – nie wiesz, jaką marżę zawiera kwotowanie, jeśli nie porównasz go z rynkiem.
- Oszustwa – w krypto działa wielu fałszywych „brokerów OTC” oferujących ceny poniżej rynku w zamian za przedpłatę.
Najczęstsze błędy
- Przekonanie, że w OTC duża transakcja nie ma kosztu wpływu na cenę. Ten koszt jest wliczony w kwotowanie.
- Przedpłata na rzecz nieznanego pośrednika.
- Traktowanie CFD jak akcji notowanych na giełdzie.
- Ignorowanie ryzyka kontrahenta przy dużej ekspozycji u jednego dealera.
Perspektywa tradera
Jako trader detaliczny najczęściej masz styczność z OTC przez CFD i konwersje walut u brokera. Warto rozumieć, że cena, którą widzisz, pochodzi od Twojej drugiej strony, dlatego liczą się spread, koszty finansowania i warunki w czasie luk cenowych. Przepływy przez desk OTC nie są widoczne w arkuszu giełdy, więc duży zakup lub sprzedaż mogą wpływać na rynek z opóźnieniem – wtedy, gdy desk zabezpiecza swoją pozycję na giełdach. Jeśli przenosisz duże kwoty, porównaj kwotowanie OTC z kosztem realizacji zleceniami z limitem rozłożonymi w czasie.
Najczęstsze pytania
Czy handel OTC jest legalny?
Tak. To standardowa forma obrotu m.in. walutami, obligacjami i derywatami. Pośrednicy podlegają regulacjom zależnym od kraju i instrumentu.
Czy CFD to instrument OTC?
Tak. Kontrakt zawierasz z brokerem lub jego dostawcą płynności, a nie na giełdzie.
Od jakiej kwoty korzysta się z desku OTC?
Progi ustalają sami dostawcy. Zwykle chodzi o transakcje, których realizacja w arkuszu giełdy wyraźnie przesunęłaby cenę.
Czym OTC różni się od dark poola?
Dark pool kojarzy anonimowe zlecenia wielu uczestników. W OTC zawierasz transakcję bezpośrednio z jedną drugą stroną.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
