Wezwanie (wezwanie do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji, ang. tender offer) to publiczna oferta kupna akcji spółki giełdowej skierowana do wszystkich akcjonariuszy. Wzywający deklaruje, ile akcji chce kupić, po jakiej cenie i w jakim terminie przyjmuje zapisy. Akcjonariusze decydują, czy chcą sprzedać swoje akcje, zapisując się na sprzedaż u swojego brokera.
Wezwanie to jedno z niewielu zdarzeń na giełdzie, przy którym drobny inwestor dostaje taką samą ofertę jak duzi gracze. Ma chronić akcjonariuszy mniejszościowych przed sytuacją, w której ktoś przejmuje kontrolę nad spółką, a oni zostają bez możliwości wyjścia po uczciwej cenie.
Wezwanie obowiązkowe i dobrowolne
- Wezwanie obowiązkowe – od 2022 roku w Polsce kluczowy jest próg 50% ogólnej liczby głosów. Kto go przekroczy, musi ogłosić wezwanie na wszystkie pozostałe akcje spółki – przed przekroczeniem progu albo po nim, w określonym terminie.
- Wezwanie dobrowolne – ogłaszane z własnej inicjatywy, np. przez inwestora, który chce zwiększyć udział, albo przez głównego akcjonariusza, który planuje wycofać spółkę z giełdy.
Jak ustalana jest cena
W wezwaniu obowiązkowym cena nie może być niższa m.in. od średniej ceny rynkowej z ostatnich 6 miesięcy przed ogłoszeniem wezwania oraz od najwyższej ceny, jaką wzywający zapłacił za akcje spółki w ciągu ostatnich 12 miesięcy. To ma zapobiegać sytuacji, w której ktoś skupuje akcje drożej od wybranych osób, a pozostałym oferuje mniej.
W praktyce cena w wezwaniu często zawiera premię wobec kursu sprzed ogłoszenia, dlatego kurs zwykle od razu podchodzi w okolice ceny z wezwania.
Jak przebiega wezwanie
- Wzywający ogłasza wezwanie za pośrednictwem domu maklerskiego i ustanawia zabezpieczenie.
- Zarząd spółki publikuje stanowisko wobec wezwania, w tym opinię o cenie.
- Rozpoczynają się zapisy – trwają zwykle kilka tygodni.
- Akcjonariusze, którzy chcą sprzedać, składają zapis u swojego brokera. Akcje są blokowane na rachunku.
- Po zakończeniu zapisów następuje rozliczenie – pieniądze trafiają na rachunki sprzedających.
Co może zrobić akcjonariusz
- Odpowiedzieć na wezwanie – sprzedać akcje po cenie z wezwania.
- Sprzedać akcje na giełdzie – jeśli kurs jest bliski lub wyższy od ceny wezwania, może to być szybsze.
- Zostać w spółce – ryzykowne, jeśli wzywający planuje wycofanie spółki z giełdy.
Jeśli wzywający przekroczy 95% głosów, może przeprowadzić przymusowy wykup (squeeze-out) pozostałych akcji. Z kolei akcjonariusze mniejszościowi mogą wtedy zażądać przymusowego odkupu swoich akcji. Po wycofaniu spółki z obrotu akcje stają się bardzo trudne do sprzedaży.
Przykład
Kurs spółki wynosi 40 zł. Inwestor ogłasza wezwanie na wszystkie akcje po 50 zł z zamiarem wycofania spółki z giełdy. Kurs rośnie do 49,50 zł. Masz 200 akcji. Możesz sprzedać je na giełdzie od razu po 49,50 zł albo zapisać się w wezwaniu i po kilku tygodniach dostać 50 zł za akcję. Różnica 0,50 zł na akcję to wynagrodzenie za czekanie i ryzyko, że wezwanie się nie powiedzie.
Najczęstsze błędy
- Przegapienie terminu zapisów.
- Pozostanie w spółce, która po wezwaniu jest wycofywana z giełdy.
- Kupowanie akcji po ogłoszeniu wezwania powyżej jego ceny w nadziei na podwyższenie oferty.
- Nieprzeczytanie warunków – np. minimalnej liczby akcji, od której zależy powodzenie wezwania.
Sprzedaż akcji w wezwaniu rozliczasz w PIT-38 jak każdą inną sprzedaż – wynik policzysz w kalkulatorze podatku Belki.
Najczęstsze pytania
Czy muszę odpowiedzieć na wezwanie?
Nie. Udział w wezwaniu jest dobrowolny. Trzeba jednak liczyć się z konsekwencjami, np. przymusowym wykupem albo wycofaniem spółki z giełdy.
Czy cena w wezwaniu może zostać podwyższona?
Tak, wzywający może podwyższyć cenę w trakcie zapisów, np. przy konkurencyjnym wezwaniu lub słabym odzewie. Nie ma jednak takiego obowiązku.
Co się dzieje, jeśli wezwanie się nie powiedzie?
Jeśli nie zostanie osiągnięta minimalna liczba akcji zastrzeżona w warunkach, wzywający może nie kupić akcji. Zablokowane akcje wracają wtedy do swobodnego obrotu, a kurs często spada.
Jak zapisać się na sprzedaż akcji w wezwaniu?
U swojego brokera – zwykle przez formularz w serwisie internetowym. Akcje zostaną zablokowane do czasu rozliczenia wezwania.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
