Pożyczka pod zastaw krypto: z czego ją spłacisz?

Pożyczasz na konkretny wydatek czy po to, żeby dokupić jeszcze więcej tego samego ryzyka? Od tego pytania zaczynam rozmowę o pożyczce pod zastaw kryptowalut. Bo hasło „nie sprzedaję ETH, a pieniądze mam” brzmi świetnie do chwili, w której ETH spada, dług rośnie, a pożyczone środki są już wydane.

Wtedy nie interesuje mnie, ile Twój portfel był wart na szczycie. Interesuje mnie, ile pożyczonego tokena możesz oddać dzisiaj, skąd go weźmiesz i czy zdążysz przed likwidacją. Pensja za dwa tygodnie może być dobrym źródłem planowej spłaty. Nie jest jeszcze gotówką dostępną w sobotę o drugiej w nocy.

Pożyczka pod zastaw krypto daje płynność, ale nie tworzy dochodu na spłatę. Pokażę Ci różnicę między sprzedażą części aktywa a zadłużeniem, policzę pogorszenie pozycji po spadku rynku i sprawdzę, co naprawdę zmienia spłata długu oraz dopłata zabezpieczenia.

Pożyczkobiorca stoi po drugiej stronie rynku odsetek

W artykule Oprocentowany stablecoin to nie lokata patrzę na dostarczanie kapitału. Tutaj sytuacja jest odwrotna: Ty zaciągasz dług. Nie oceniasz już tylko tego, ile możesz zarobić na dostarczonych środkach, lecz przede wszystkim tego, ile zapłacisz i z czego oddasz pożyczone aktywo.

Jako punkt odniesienia wykorzystuję Aave V3 w sieciach EVM. W podstawowym wariancie dostarczasz akceptowane zabezpieczenie, włączasz je jako zastaw i pożyczasz dostępny token. Aktywo nie znika z Twojej ekspozycji rynkowej: nadal odczuwasz jego wzrosty i spadki, ale dochodzą zobowiązanie oraz warunki utrzymania pozycji.

Nie wrzucam do jednego worka takiej pozycji i pożyczki od scentralizowanej firmy. W drugim przypadku musisz dodatkowo przeanalizować umowę, sposób przechowywania aktywów, prawa pożyczkodawcy i jego wypłacalność. Samo słowo „zastaw” nie oznacza identycznych zasad.

Sprzedać część krypto, pożyczyć czy odłożyć wydatek?

Załóżmy, że masz krypto warte 10 000 USD i chcesz sfinansować wydatek 4000 USD. Wszystkie poniższe kwoty są modelowe. Na razie pomijam podatki, odsetki, prowizje i zmianę kursu stablecoina, żeby porównać samą konstrukcję decyzji.

Po spadku rynku o 30% wariant sprzedaży pozostawia krypto warte 4200 USD. W wariancie pożyczki zabezpieczenie jest warte 7000 USD, a po odjęciu niezmienionego długu zostaje 3000 USD. Sam spadek zabiera więc odpowiednio 1800 i 3000 USD. W obu przypadkach wydatek został już sfinansowany i środki są zużyte; odroczenie nie daje tego samego efektu użytkowego.

To cena utrzymania większej ekspozycji. Gdy rynek rośnie, może działać na Twoją korzyść. Gdy spada, pracuje przeciwko Tobie. Nie wystarczy porównać kwoty odsetek z niechęcią do sprzedania kilku monet.

Jeśli pożyczone środki przeznaczasz na kolejne ETH albo podobnie zachowujące się altcoiny, zwiększasz zależność całego planu od jednego rynku. Gdy dodatkowy zakup też trafia do zastawu, powstaje jeszcze bardziej złożona pozycja z dźwignią. Nie uznaję jej za zwykłe „uwolnienie gotówki”.

Health factor na liczbach: od 1,75 do 1,167

W Aave health factor opisuje relację wartości zabezpieczenia, jego progów likwidacji oraz wartości długu. Dla jednego rodzaju zastawu zapis jest prosty:

HF = wartość zabezpieczenia × próg likwidacji / wartość długu.

Przy kilku zabezpieczeniach stosuje się ich ważony próg. Nie mylę go z maksymalnym LTV, które określa możliwość zaciągnięcia długu. Parametry konkretnego aktywa mogą różnić się między rynkami i zmieniać w czasie.

Do mojego przykładu przyjmuję zastaw 10 000 USD, dług 4000 stablecoinów po 1 USD oraz hipotetyczny próg likwidacji 70%. Zakładam, że warunki zaciągnięcia takiej pożyczki są spełnione. To nie jest aktualny parametr ETH w Aave, kurs rynkowy ani rekomendowany poziom zadłużenia. Pomijam dochód z zabezpieczenia, zmiany parametrów, opłaty i odchylenie stablecoina od dolara.

Wzrost długu o 5% oznacza tutaj wyłącznie modelowe naliczenie 200 jednostek odsetek w rozpatrywanym okresie. Nie zakładam, że trwał on rok, i nie przedstawiam 5% jako obecnego oprocentowania pożyczki DeFi.

Przy długu 4200 USD i progu 70% wartość 6000 USD jest matematyczną granicą HF = 1. Spadek z 7000 do 6000 USD to jeszcze około 14,29%. To ilustracja pozostałego dystansu przy zamrożonych założeniach, a nie obietnica, że masz czas na reakcję.

Aave opisuje możliwość likwidacji po zejściu HF poniżej 1 i wyraźnie zaznacza, że nie istnieje jeden bezpieczny health factor dla wszystkich pozycji. Ja nie czekam z planowaniem wyjścia do matematycznej granicy. Wskaźnik nie mówi, czy masz pieniądze na spłatę ani jak szybko możesz ich użyć.

Spłata 1000 stablecoinów czy dopłata krypto za 1000 USD?

Zostaję przy trudniejszym wariancie: zastaw 7000 USD, dług 4200 USD i próg 70%. Masz dodatkowe środki warte 1000 USD poza tą pozycją. Porównuję dwa osobne ruchy, bez dalszych zmian cen i odsetek.

Jeżeli spłacisz 1000 jednostek pożyczonego stablecoina, dług maleje do 3200 USD:

HF = 7000 × 0,70 / 3200 = 1,53125.

Jeżeli zamiast tego dołożysz tego samego rodzaju krypto za 1000 USD, zastaw rośnie do 8000 USD, ale dług pozostaje 4200 USD:

HF = 8000 × 0,70 / 4200 ≈ 1,333.

W tym modelu jednakowy dodatkowy kapitał mocniej poprawia HF przy spłacie. Dopłata zabezpieczenia zwiększa natomiast kwotę aktywów objętych zastawem. Gdy kupujesz je za gotówkę, rośnie też Twoja ekspozycja na krypto. Gdy przenosisz już posiadane ETH z portfela, ekspozycja cenowa całego majątku nie musi wzrosnąć, ale więcej aktywów oddajesz pod warunki tej samej pożyczki.

Policzę jeszcze wariant z celem rachunkowym HF = 1,50. To punkt do porównania, nie uniwersalny poziom bezpieczeństwa. Przy zastawie 7000 USD maksymalny dług odpowiadający temu celowi wynosi:

7000 × 0,70 / 1,50 ≈ 3266,67 USD.

Zatem z długu 4200 USD trzeba spłacić około 933,34 stablecoina, zaokrąglając spłatę w górę. Jeśli nie ruszasz długu, wymagany zastaw to 4200 × 1,50 / 0,70 = 9000 USD, czyli dopłata 2000 USD w krypto. Te liczby pokazują różnicę między redukcją zobowiązania a dokładaniem do niego zabezpieczenia.

Przed rzeczywistą transakcją liczę od nowa, z bieżącym saldem zadłużenia. Kolejne odsetki i ruch ceny sprawiają, że kwota obliczona rano może już nie dawać tego samego rezultatu wieczorem.

Odsetki od pożyczki DeFi nie są stałą ratą

W analizowanym wariancie oprocentowanie jest zmienne. W modelu stóp Aave V3 koszt pożyczania zależy od wykorzystania płynności rezerwy; po przekroczeniu określonego punktu może rosnąć szybciej. Stopa widoczna przy otwieraniu pozycji nie jest gwarancją kosztu na cały czas utrzymywania długu.

Dlatego budżetuję osobno kapitał do oddania, odsetki oraz koszty wykonania operacji. Nie odejmuję od kosztu pożyczki reklamowanego zysku z zabezpieczenia tak, jakby obie stopy były stałe i pewne. Nie finansuję też rat zakładaną nagrodą z programu promocyjnego.

Pożyczasz określone aktywo i spłacasz zobowiązanie w tym aktywie wraz z naliczonymi odsetkami. Jeżeli dług jest w USDC, sama obecność USDT w portfelu nie zamyka go automatycznie. Potrzebna jest właściwa ścieżka spłaty, a ewentualna zamiana kosztuje i wymaga płynności.

Gdy pożyczasz ETH, spadek jego ceny w dolarach nie zmniejsza liczby ETH do oddania. Gdy pożyczasz dolarowego stablecoina, zobowiązanie nie staje się przez to złotówkowe. To dwa różne niedopasowania, które sprawdzam jeszcze przed uruchomieniem pożyczki.

Zarabiasz w złotych, dług masz w stablecoinie

Przyjmijmy osobny model: do spłaty masz 4200 jednostek stablecoina, każda warta dokładnie 1 USD. Gdy dolar kosztuje 4,00 zł, sam zakup tokenów wymaga 16 800 zł. Przy kursie 4,50 zł potrzeba już 18 900 zł. To 2100 zł więcej, czyli wzrost kosztu o 12,5%, mimo niezmienionej liczby jednostek długu.

To nie są aktualne kursy. Pokazuję mechanizm. Do tak policzonej kwoty dochodzą spread, prowizje i transfery. Więcej o wpływie waluty na portfel pisałem w tekście o słabym złotym.

Rezerwa w PLN daje dostęp do środków, ale nie zamyka ryzyka kursowego. Rezerwa w dokładnie tym stablecoinie, w którym masz dług, ogranicza ten konkretny problem, lecz pozostawia ryzyko tokena i miejsca jego przechowywania. A jeżeli trzymasz ją w innej sieci albo w strategii z opóźnioną wypłatą, dostępność w chwili kryzysu znów staje się pytaniem.

Tak samo nie zakładam sztywno ceny 1 USD poza naszym modelem. Odchylenie stablecoina może zmienić zarówno wycenę zobowiązania, jak i koszt pozyskania tokenów do spłaty. Stablecoin opisuje założony sposób stabilizacji ceny, a nie gwarancję wszystkich parametrów Twojej pożyczki.

Plan spłaty zapisuję przed pożyczką

Nie wystarcza mi zdanie „mam przecież jeszcze inne krypto”. Jeżeli źródło spłaty traci wartość razem z zastawem, plan ma wspólny punkt awarii. Szukam środków możliwie niezależnych od tej samej przeceny. Pensja też może zniknąć, a premia może nie nadejść — dlatego odróżniam istniejącą rezerwę od oczekiwanego dochodu.

Przykładowo mogę zapisać: „zamykam pożyczkę najpóźniej za trzy miesiące z istniejącej rezerwy, a przyszłe nadwyżki służą jej odbudowie”. To inny plan niż „za trzy miesiące sprzedam ETH drożej”. Drugi zależy od wzrostu rynku, którego nie kontroluję.

Ustalam też warunki wcześniejszego działania: pogorszenie pozycji w moim scenariuszu stresowym, utrata źródła dochodu, wzrost kosztu długu albo zmiana parametrów rynku. Nie nadaję jednej liczbie HF magicznego znaczenia. Łączę ją z tym, ile mogę spłacić od razu i jaką dalszą zmianę cen jestem w stanie udźwignąć.

Spłata ma dojść do protokołu, a nie tylko do giełdy

Gotówka na rachunku bankowym, stablecoiny na giełdzie i tokeny gotowe do spłaty w odpowiedniej sieci to trzy różne etapy. W planie uwzględniam całą drogę. Jeżeli ratunek wymaga przelewu, zakupu, wypłaty i mostu, każda kolejna operacja dodaje zależność.

Przy bezpośredniej spłacie sprawdzam token i sieć, saldo długu, wymagane uprawnienie do transferu oraz opłatę sieciową. Po wykonaniu kontroluję potwierdzenie transakcji i nowe zadłużenie. Dokumentacja spłaty Aave V3 opisuje dostępne ścieżki; szczegóły interfejsu mogą się zmieniać. Sama wysyłka tokenów na przypadkowy adres kontraktu nie zastępuje poprawnej operacji spłaty.

Jeżeli chcesz zamknąć dług przez sprzedaż zastawu, nie zakładaj, że najpierw swobodnie wypłacisz całe zabezpieczenie. Wypłata musi spełniać warunki pozycji. Dostępna w danym interfejsie spłata z zabezpieczenia może łączyć zamianę i spłatę w jednej operacji z użyciem dodatkowych kontraktów. Nadal sprzedajesz aktywo, ponosisz koszty i zależysz od wykonania. Sprawdzam tę ścieżkę wcześniej, zamiast poznawać ją podczas gwałtownego spadku.

Likwidacja nie czeka na Twoją pensję

W likwidacji inny uczestnik spłaca kwalifikującą się część długu i otrzymuje zabezpieczenie wraz z premią likwidacyjną. Nie jest to zwykła sprzedaż po cenie, którą sam wybierzesz. Możesz stracić część zastawu na zamknięcie zobowiązania i dodatkowy koszt tej operacji.

Nie zakładam, że protokół zawsze zlikwiduje tylko połowę pożyczki. Zakres zależy od implementacji i stanu pozycji. Sprawdzam go dla wybranej puli i wersji, razem z premią oraz zasadami obsługi małych sald. Nie oczekuję telefonu z wezwaniem do dopłaty ani umownego dnia na uporządkowanie spraw.

Do wyceny używane są dane oracle, czyli źródła cen wykorzystywane przez protokół. Wykres na giełdzie nie musi w każdej chwili pokazywać tego samego co wycena pozycji. Błąd źródła danych, zmiana płynności lub problem z siecią może utrudnić reakcję. Alert pomaga zauważyć problem, ale nie gwarantuje wykonania transakcji.

Rozróżniam też dwa stany rezerwy. W sprawdzonej dokumentacji Aave V3 freeze blokuje nowe dostawy i pożyczanie, ale pozostawia możliwość spłaty. Pause wstrzymuje również spłaty i likwidacje w objętej nim rezerwie. Opisuje to dokumentacja Pool Configurator. Nie przenoszę tych zasad automatycznie na każdy protokół i każdą wdrożoną wersję.

Oddzielnie sprawdzam zachowanie po awarii sieci, wznowieniu działania i ewentualne okresy ochronne. Nie zakładam, że zatrzymanie operacji kasuje dług albo gwarantuje mi po powrocie wygodne okno na spłatę. Gdy aktualizacja lub komunikat o incydencie dotyczy mojego rynku, wracam do jego konkretnych zasad.

„Pożyczka pod BTC” może oznaczać zastaw tokena reprezentującego BTC

W DeFi na EVM natywny bitcoin z sieci Bitcoin nie staje się automatycznie tokenem zabezpieczenia. Możesz korzystać z dopuszczonej reprezentacji BTC, na przykład WBTC, jeżeli dany rynek ją obsługuje. To odrębny token z własną konstrukcją przechowywania i rozliczania zabezpieczenia.

Sprawdzam więc nie tylko cenę bitcoina, lecz także sposób emisji i wykupu reprezentacji, podmioty przechowujące bazowe aktywo oraz ewentualny most użyty do przeniesienia tokena. Rozjazd ceny reprezentacji względem BTC może uderzyć w zastaw, nawet jeśli sam bitcoin nie zaliczył takiego samego ruchu.

Podobną ostrożność zachowuję przy tokenach stakingowych i innych pochodnych aktywach. Ryzyko pożyczki DeFi wynika z całego układu: zastawu, długu, kontraktów, wyceny i dostępności wyjścia. Sam duży zapas w jednym wskaźniku nie usuwa pozostałych zależności.

Moje zasady: najpierw źródło spłaty, potem pożyczka

Pożyczka pod zastaw może mieć sens jako świadomie zaplanowany dostęp do płynności. Najpierw jednak chcę znać odpowiedzi na kilka pytań:

• Na co idą środki? Wydatek, który mogę odłożyć, oceniam inaczej niż konieczną płatność. Dokupowanie krypto to zwiększanie ryzyka inwestycyjnego.
• Czym oddam dług? Zapisuję realne źródło, kwotę i termin. Przyszłe odbicie rynku nie jest moim źródłem finansowania.
• Co mogę spłacić od razu? Oddzielam gotowe środki od tych, które dopiero muszą przejść przez bank, giełdę lub most.
• Co robię po gorszym scenariuszu? Liczę spadek zastawu, wzrost długu i koszt przewalutowania łącznie, a nie każdy osobno przy pozostałych idealnych warunkach.
• Ile maksymalnie dokładam? Nie zamieniam wszystkich oszczędności w kolejne zabezpieczenie jednej pożyczki.
• Jak zamykam pozycję? Sprawdzam pełną spłatę, sprzedaż części zastawu i techniczną ścieżkę wykonania, zanim ich potrzebuję.

Nie traktuję też pożyczki jako gotowego sposobu na uniknięcie podatku. Zaciągnięcie długu, operacje na tokenach, sprzedaż zabezpieczenia i likwidacja wymagają osobnej analizy skutków podatkowych. Nie zakładam ich neutralności tylko dlatego, że pieniądze początkowo dostałem z pożyczki.

To praktyczne zastosowanie zarządzania ryzykiem inwestycyjnym: patrzę na cały majątek i zobowiązania. Jeżeli jedyną odpowiedzią na spadek jest „dołożę jeszcze trochę krypto”, plan spłaty pozostaje niedokończony. A wtedy sprzedaż mniejszej części aktywa albo odłożenie wydatku zasługuje na poważne rozważenie.

FAQ: pożyczka pod zastaw kryptowalut

Czy HF powyżej 1 oznacza, że pożyczka jest bezpieczna?

Nie. Pokazuje położenie względem progu likwidacji przy bieżących danych. Nie gwarantuje odporności na kolejny ruch ceny, wzrost długu ani problemy techniczne. Nie mierzy też Twojej zdolności do zdobycia środków na spłatę.

Czy lepiej spłacić część długu, czy dołożyć zabezpieczenia?

W moim modelu spłata 1000 stablecoinów poprawia HF bardziej niż dopłata krypto za 1000 USD. Oceniając rzeczywistą pozycję, uwzględniam również rodzaj zabezpieczenia, koszty operacji i kapitał, który pozostanie dostępny poza zastawem.

Czy mogę spłacić pożyczkę pieniędzmi z pensji w PLN?

Możesz przeznaczyć je na pozyskanie aktywa potrzebnego do spłaty. Musisz jednak uwzględnić kurs, koszty oraz czas transferów. Planowa data wpływu pensji nie zapewnia płynności przed tą datą.

Czy można zamknąć pożyczkę przez sprzedaż zastawu?

To zależy od dostępnej ścieżki i warunków pozycji. Spłata z zabezpieczenia może wymagać zamiany aktywów w złożonej transakcji. Nie zakładam, że wolno najpierw wypłacić cały zastaw, a dopiero potem oddać dług.