Gas (ang. gas) to jednostka mierząca ilość pracy obliczeniowej potrzebnej do wykonania operacji w sieci Ethereum i innych sieciach zgodnych z EVM. Każda operacja – przelew, wymiana tokenów na DEX, wywołanie smart kontraktu – zużywa określoną liczbę jednostek gas. Opłatę transakcyjną płacisz w natywnej walucie sieci (w Ethereum w ETH) i liczysz ją jako zużyty gas pomnożony przez cenę jednostki gas.
Ceny gas podaje się zwykle w gwei. 1 gwei to jedna miliardowa ETH (0,000000001 ETH).
Jak liczy się opłatę po EIP-1559
Od aktualizacji London (sierpień 2021 r.) opłata w Ethereum składa się z dwóch części. Wzór wygląda tak:
opłata = zużyty gas × (base fee + priority fee)
| Element | Kto go ustala | Co się z nim dzieje |
|---|---|---|
| Base fee (opłata bazowa) | protokół, zależnie od obciążenia sieci | jest spalana – znika z obiegu |
| Priority fee (napiwek) | Ty, zwykle przez podpowiedź portfela | trafia do walidatora, który dołącza transakcję do bloku |
| Max fee (maksymalna opłata) | Ty | górny limit ceny; nadwyżkę ponad base fee i napiwek dostajesz z powrotem |
Base fee rośnie, gdy bloki są zapełnione powyżej poziomu docelowego (połowy limitu bloku), i spada, gdy są mniej zapełnione. Może zmienić się maksymalnie o 12,5% na blok. Dzięki temu opłaty są bardziej przewidywalne niż w dawnym modelu aukcyjnym.
Gas limit i gas price – różnica
- Gas limit transakcji – maksymalna liczba jednostek, jaką zgadzasz się zużyć. Zwykły przelew ETH zużywa dokładnie 21 000 jednostek, interakcja ze smart kontraktem – zwykle kilkadziesiąt do kilkuset tysięcy.
- Gas price – cena jednej jednostki w gwei. Po EIP-1559 to suma base fee i napiwku.
- Limit gas bloku – ile gas mogą łącznie zużyć wszystkie transakcje w jednym bloku. To parametr sieci, a nie Twojej transakcji.
Płacisz za gas faktycznie zużyty, nie za cały limit. Jeśli jednak transakcji zabraknie gas w trakcie wykonania, zostaje cofnięta, a zużyty gas przepada.
Przykład wyliczenia opłaty
Załóżmy, że base fee wynosi 20 gwei, ustawiasz napiwek 1 gwei, a 1 ETH kosztuje umownie 3000 USD.
| Operacja | Zużyty gas | Opłata w gwei | Opłata w ETH | Opłata w USD |
|---|---|---|---|---|
| Przelew ETH | 21 000 | 21 000 × 21 = 441 000 | 0,000441 | ok. 1,32 |
| Wymiana tokenów na DEX | 150 000 | 150 000 × 21 = 3 150 000 | 0,00315 | ok. 9,45 |
Z 21 gwei na jednostkę 20 gwei zostaje spalone, a 1 gwei trafia do walidatora. Gdy sieć jest mocno obciążona i base fee rośnie np. do 100 gwei, ta sama wymiana na DEX kosztuje już ponad 45 USD. Kwota wymiany nie ma znaczenia – przelew 100 USD i 100 000 USD kosztuje tyle samo gas.
Kto dostaje opłaty
Od przejścia Ethereum na proof of stake (The Merge, wrzesień 2022 r.) transakcje zatwierdzają walidatorzy, a nie górnicy. Walidator dostaje napiwek, a base fee jest spalane. W okresach dużej aktywności spalanie może przewyższać nową emisję ETH.
Gas w innych sieciach
Model gas stosują wszystkie sieci zgodne z EVM, ale opłatę płaci się w ich natywnej walucie: w BNB Chain w BNB, w Polygonie w POL, w Avalanche C-Chain w AVAX. Sieci drugiej warstwy Ethereum (np. Arbitrum, Base, Optimism) rozliczają gas w ETH, a opłaty są zwykle wielokrotnie niższe niż w sieci głównej. Sieci spoza EVM, jak Solana, mają własne modele opłat i nie posługują się pojęciem gas w tym samym znaczeniu.
Najczęstsze błędy
- Brak ETH w portfelu na opłatę – tokeny są na koncie, ale nie da się ich przenieść.
- Ręczne obniżanie gas limit poniżej potrzeb – transakcja się nie wykona, a opłata przepadnie.
- Zbyt niski napiwek w okresie dużego ruchu – transakcja długo wisi w kolejce.
- Wysyłanie transakcji do nieznanego kontraktu tylko dlatego, że opłata wygląda na niską.
- Robienie wielu małych transakcji w sieci głównej, gdzie opłata może zjeść dużą część kwoty.
Perspektywa tradera
Dla tradera on-chain gas to koszt, który trzeba doliczyć do każdej transakcji. Przy małym kapitale kilka wymian dziennie w sieci głównej Ethereum potrafi zjeść cały zysk, dlatego aktywny handel częściej odbywa się na L2 lub na giełdach scentralizowanych. Największe skoki opłat przypadają na momenty paniki i gwałtownych ruchów – wtedy, gdy chcesz szybko dołożyć depozyt lub zamknąć pozycję w protokole DeFi. Trzymaj zapas natywnego tokena na opłaty, sprawdzaj bieżące base fee przed transakcją i nie zakładaj, że w kryzysie zapłacisz tyle co zwykle.
Najczęstsze pytania
Ile gas zużywa zwykły przelew ETH?
Dokładnie 21 000 jednostek. Przelew tokenów ERC-20 i interakcje ze smart kontraktami zużywają więcej, bo wymagają dodatkowych obliczeń.
Czym różni się gas od gwei?
Gas to ilość pracy, gwei to jednostka ceny tej pracy. Opłata to iloczyn obu wartości.
Dlaczego opłaty są czasem bardzo wysokie?
Gdy wiele osób chce jednocześnie zmieścić transakcje w blokach, base fee rośnie z bloku na blok. Tak jest przy dużych ruchach cen, popularnych emisjach tokenów czy w panice rynkowej.
Czy nieudana transakcja kosztuje?
Tak. Jeśli transakcja zostanie cofnięta w trakcie wykonania, zapłacisz za gas zużyty do tego momentu.
Czy w BNB Chain też płaci się gas?
Tak, BNB Chain jest zgodna z EVM i liczy opłaty w gas, a płaci się je w BNB.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
