Uncja trojańska (ang. troy ounce, skrót oz t lub ozt) to jednostka masy równa dokładnie 31,1034768 g. Na świecie stosuje się ją do wyceny metali szlachetnych: złota, srebra, platyny i palladu. Gdy czytasz, że złoto kosztuje określoną liczbę dolarów, chodzi o cenę za jedną uncję trojańską.
Nazwa pochodzi najprawdopodobniej od francuskiego miasta Troyes, słynącego w średniowieczu z jarmarków kupieckich. System trojański przetrwał w handlu metalami, choć w codziennym życiu w krajach anglosaskich używa się innej uncji.
Uncja trojańska a zwykła uncja
| Jednostka | Masa | Zastosowanie |
|---|---|---|
| Uncja trojańska (oz t) | 31,1034768 g | metale szlachetne |
| Uncja zwykła, avoirdupois (oz) | 28,349523125 g | żywność, towary codzienne w USA i Wielkiej Brytanii |
| Funt trojański (12 oz t) | ok. 373,24 g | historycznie w handlu metalami |
Uncja trojańska jest cięższa od zwykłej o ok. 10%. Różnica ma znaczenie, gdy porównujesz ceny z różnych źródeł albo wagę przedmiotów opisanych w uncjach.
Najważniejsze przeliczniki
- 1 oz t = 31,1034768 g,
- 1 kg ≈ 32,1507 oz t,
- 1 g ≈ 0,03215 oz t,
- sztabka 1 kg złota to nieco ponad 32 uncje,
- popularna sztabka 100 g to ok. 3,215 uncji.
W wielu monetach bulionowych, np. złotych i srebrnych monetach jednouncjowych, uncja oznacza masę czystego kruszcu. Moneta ze złota próby 916,7 waży więcej niż 31,1 g, bo zawiera domieszkę innych metali, ale czystego złota ma dokładnie jedną uncję.
Przykład: przeliczenie ceny na złote za gram
Załóżmy, że złoto kosztuje 2000 USD za uncję, a kurs USD/PLN wynosi 4,00. Cena uncji w złotych to 8000 zł. Cena za gram to 8000 / 31,1034768 ≈ 257,21 zł. Sztabka 100 g ma więc wartość kruszcu około 25 721 zł. Jeśli dealer oferuje ją za 26 500 zł, premia wynosi ok. 779 zł, czyli ok. 3%.
Ten sam rachunek dla srebra: przy cenie 25 USD za uncję i kursie 4,00 uncja kosztuje 100 zł, a gram – ok. 3,22 zł. Kilogram srebra to ok. 3215 zł wartości kruszcu, przed VAT i marżą dealera.
Uncja w kontraktach i funduszach
Wielkości kontraktów terminowych na metale określa się w uncjach trojańskich – standardowy kontrakt na złoto na nowojorskiej giełdzie COMEX obejmuje 100 uncji, a na srebro 5000 uncji. Fundusze ETC na metale często podają, ile uncji lub gramów metalu przypada na jedną jednostkę, co pozwala sprawdzić, czy wycena funduszu odpowiada cenie kruszcu.
Najczęstsze błędy
- Mylenie uncji trojańskiej z uncją zwykłą przy przeliczeniach – błąd o ok. 10%.
- Przeliczanie ceny dolarowej na złote bez uwzględnienia kursu walutowego z tego samego momentu.
- Porównywanie ceny monety z ceną uncji bez sprawdzenia, czy moneta zawiera pełną uncję czystego kruszcu.
- Pomijanie premii dealera i VAT przy srebrze, gdy ocenia się, czy oferta jest atrakcyjna.
Perspektywa tradera
Handlując złotem lub srebrem przez CFD albo kontrakty, zawsze sprawdź, ile uncji obejmuje jeden lot lub kontrakt u Twojego brokera – to decyduje o wartości ruchu ceny o 1 USD. Jeśli jeden lot to 100 uncji złota, zmiana ceny o 10 USD oznacza 1000 USD zysku lub straty. W srebrze specyfikacje lotów bywają różne, dlatego ryzyko licz w walucie rachunku, a nie w punktach. Pomoże Ci w tym kalkulator wielkości pozycji.
Najczęstsze pytania
Ile gramów ma uncja złota?
Uncja trojańska ma 31,1034768 g. W praktyce często zaokrągla się to do 31,1 g.
Dlaczego złoto wycenia się w uncjach, a nie w gramach?
To tradycja handlu metalami, utrwalona przez rynek londyński i amerykański. W Polsce dealerzy często podają też ceny za gram lub za konkretną sztabkę.
Ile uncji ma kilogram?
Około 32,15 uncji trojańskich.
Jak sprawdzić, czy cena sztabki lub monety jest uczciwa?
Przelicz cenę rynkową uncji na złote i na masę produktu, a potem porównaj z ofertą dealera. Różnica to premia – przy złocie warto porównać ją u kilku sprzedawców, a przy srebrze pamiętać, że część tej różnicy to VAT.
Czy moneta jednouncjowa waży dokładnie 31,1 g?
Nie zawsze. Uncja dotyczy zawartości czystego kruszcu. Monety o niższej próbie ważą więcej, bo zawierają domieszki.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
