ROI (ang. Return on Investment), czyli zwrot z inwestycji, to wskaźnik pokazujący, ile zarobiłeś (lub straciłeś) w relacji do tego, ile zainwestowałeś. Jest najprostszą miarą opłacalności: pozwala porównać inwestycję w akcje, kampanię marketingową czy zakup koparki za pomocą jednej liczby wyrażonej w procentach.
Wzór na ROI
ROI = (wartość końcowa − koszt inwestycji) / koszt inwestycji × 100%
Licznik to zysk netto, a nie przychód. Wartość końcowa obejmuje wszystko, co inwestycja przyniosła: kwotę ze sprzedaży, dywidendy, odsetki. Koszt inwestycji to cena zakupu powiększona o wszystkie koszty – prowizje, opłaty, spready. Jeśli zamiast zysku wstawisz do wzoru przychód, ROI wyjdzie zawyżony.
Przykład 1: akcje z dywidendą
Załóżmy, że kupujesz akcje za 5000 zł i płacisz 20 zł prowizji – koszt inwestycji to 5020 zł. W ciągu 2,5 roku otrzymujesz 150 zł dywidend, a następnie sprzedajesz akcje za 5800 zł, płacąc 23 zł prowizji.
- Wartość końcowa: 5800 − 23 + 150 = 5927 zł.
- Zysk: 5927 − 5020 = 907 zł.
- ROI: 907 / 5020 ≈ 18,1%.
Po podatku Belki (19% od zysku; dla uproszczenia liczonego łącznie) zostaje ok. 735 zł, czyli ROI netto ok. 14,6%. Podatek dla różnych kwot przeliczysz w kalkulatorze podatku Belki.
ROI a czas: annualizacja i CAGR
Sam ROI nie mówi, jak długo trwała inwestycja. 18,1% w pół roku to świetny wynik, a w 10 lat – słaby. Dlatego przelicza się go na wartość roczną. Są dwa sposoby:
| Metoda | Wzór | Wynik dla przykładu (2,5 roku) |
|---|---|---|
| ROI annualizowany prosty | ROI / liczba lat | ok. 7,2% rocznie |
| CAGR (składana stopa roczna) | (1 + ROI)1/n − 1 | ok. 6,9% rocznie |
CAGR jest dokładniejszy, bo uwzględnia procent składany: zakłada, że zyski z kolejnych lat pracują dalej. Prosty podział zawyża wynik, i to tym bardziej, im dłuższy okres i wyższy zwrot. Przykładowo akcje kupione za 10 000 zł i sprzedane po 3 latach za 13 310 zł dają ROI 33,1%, ale CAGR równy dokładnie 10% rocznie. Efekt składania w dłuższym okresie sprawdzisz w kalkulatorze procentu składanego.
Gdy w trakcie inwestycji dopłacasz lub wypłacasz pieniądze, ani ROI, ani CAGR nie oddają dobrze wyniku – potrzebna jest wtedy wewnętrzna stopa zwrotu (IRR) albo stopa zwrotu ważona czasem.
Przykład 2: ROI na giełdzie kryptowalut z dźwignią
Załóżmy, że otwierasz pozycję długą o wartości 10 000 USD z dźwignią 10x, więc Twój depozyt to 1000 USD. Cena rośnie o 3%, a łączna opłata za otwarcie i zamknięcie wynosi 10 USD. Zysk netto to 290 USD. Giełda pokaże ROI (często nazywany ROE) ok. 29% – liczony od depozytu, nie od wartości pozycji. Gdyby cena spadła o 3%, strata wyniosłaby 310 USD, czyli −31% depozytu.
Wysoki ROI na pojedynczej pozycji z dźwignią nie świadczy o dobrej strategii. Ważniejsze jest, jaką część całego rachunku ryzykowałeś i ile zarobił rachunek jako całość.
Ograniczenia ROI
- Brak czasu – bez annualizacji porównanie inwestycji o różnej długości jest mylące.
- Brak ryzyka – dwie inwestycje z takim samym ROI mogły mieć zupełnie inną zmienność i obsunięcia kapitału.
- Dowolność kosztów – łatwo pominąć część kosztów (prowizje, podatki, czas pracy) i poprawić wynik.
- Brak przepływów – ROI nie radzi sobie z wieloma wpłatami i wypłatami w trakcie.
Najczęstsze błędy
- Wstawianie do wzoru przychodu zamiast zysku.
- Pomijanie prowizji, spreadów, opłat za finansowanie i podatków.
- Porównywanie ROI z różnych okresów bez przeliczenia na rok.
- Traktowanie ROI z pojedynczej transakcji z dźwignią jako wyniku całego portfela.
- Pomijanie dywidend i odsetek, co zaniża wynik.
Perspektywa tradera
W tradingu ROI pojedynczej transakcji ma mniejsze znaczenie niż wynik rachunku w czasie i jego obsunięcia. Przy ocenie strategii licz stopę zwrotu całego kapitału, najlepiej w ujęciu rocznym, oraz stosunek zysku do maksymalnego obsunięcia. Uważaj na ekrany giełd, które pokazują ROI od depozytu – przy dźwigni wygląda imponująco, ale nic nie mówi o ryzyku. Zapisuj w dzienniku wynik w walucie i w R (wielokrotnościach ryzyka), a ROI liczone od całego rachunku traktuj jako podsumowanie okresu.
Najczęstsze pytania
Jaki ROI jest dobry?
To zależy od ryzyka i czasu. Punktem odniesienia jest stopa zwrotu z bezpiecznych instrumentów, np. obligacji skarbowych, oraz z szerokiego indeksu akcji w tym samym okresie.
Czym różni się ROI od CAGR?
ROI to całkowity zwrot za cały okres. CAGR to średnia roczna stopa zwrotu z uwzględnieniem procentu składanego.
Czy ROI może być ujemny?
Tak. Ujemny ROI oznacza stratę – wartość końcowa jest niższa niż koszt inwestycji. Minimum bez dźwigni to −100%.
Czym jest ROE na giełdzie kryptowalut?
Na giełdach z kontraktami tak często nazywa się zwrot liczony od depozytu zabezpieczającego pozycję. Przy dźwigni jest wielokrotnie wyższy niż zmiana ceny.
Czy ROI uwzględnia podatek?
Nie musi, dlatego warto podawać, czy wynik jest przed, czy po podatku. Do decyzji liczy się ROI netto.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
