Rentowność obligacji (ang. yield) to roczna stopa zwrotu, jaką osiągnie inwestor kupujący obligację po bieżącej cenie rynkowej. Najczęściej chodzi o rentowność do wykupu (YTM, ang. yield to maturity) – uwzględniającą wszystkie przyszłe kupony, cenę zakupu i zwrot nominału przy wykupie. To najważniejsza liczba na rynku obligacji i jeden z najważniejszych wskaźników dla całej gospodarki.
Kluczowa zasada, którą trzeba zrozumieć: cena obligacji i jej rentowność poruszają się w przeciwnych kierunkach. Gdy ceny obligacji spadają, rentowności rosną – i odwrotnie.
Dlaczego cena i rentowność są odwrotnie powiązane
Obligacja o nominale 1000 zł płaci stały kupon 50 zł rocznie (5%) przez 10 lat. Jeśli na rynku pojawią się nowe obligacje z kuponem 6%, nikt nie zapłaci za starą pełnych 1000 zł – musi ona potanieć, żeby dawała podobny zwrot jak nowe. Z kolei gdy nowe obligacje płacą tylko 4%, stara z kuponem 5% staje się atrakcyjna i drożeje.
| Rentowność rynkowa | Cena obligacji (kupon 5%, 10 lat, nominał 1000 zł) |
|---|---|
| 4% | ok. 1081 zł |
| 5% | 1000 zł |
| 6% | ok. 926 zł |
Wzrost rentowności o jeden punkt procentowy obniżył cenę dziesięcioletniej obligacji o około 7,4%. Im dłuższy termin do wykupu, tym silniej cena reaguje na zmianę rentowności. Tę wrażliwość mierzy duration.
Duration – o ile zmieni się cena
Duration to miara wrażliwości ceny obligacji na zmianę rentowności. W przybliżeniu mówi, o ile procent zmieni się cena przy zmianie rentowności o 1 punkt procentowy. Dla dziesięcioletniej obligacji z kuponem 5% i rentownością 5% duration zmodyfikowane wynosi około 7,7. Oznacza to, że wzrost rentowności o 1 p.p. obniży cenę o około 7,7% – co zgadza się z tabelą powyżej (spadek z 1000 do ok. 926 zł). Obligacja 30-letnia ma duration znacznie wyższe i przy tej samej zmianie rentowności traci kilkanaście procent.
Krzywa rentowności
| Kształt | Co oznacza |
|---|---|
| Normalna (rosnąca) | długie obligacje mają wyższą rentowność niż krótkie – typowa sytuacja w zdrowej gospodarce |
| Płaska | rentowności podobne dla różnych terminów – często okres przejściowy |
| Odwrócona | krótkie obligacje dają więcej niż długie – rynek oczekuje obniżek stóp, często w związku ze spowolnieniem |
Rodzaje rentowności
- Rentowność bieżąca – roczny kupon podzielony przez cenę rynkową. Prosta, ale pomija zysk lub stratę przy wykupie.
- Rentowność do wykupu (YTM) – uwzględnia kupony, cenę zakupu i nominał. Najczęściej używana.
- Rentowność realna – rentowność pomniejszona o inflację.
Co porusza rentownościami
- Stopy procentowe banku centralnego – szczególnie dla krótkich obligacji.
- Oczekiwania inflacyjne – wyższa oczekiwana inflacja podnosi rentowności długich obligacji.
- Ryzyko kredytowe emitenta – im większe, tym wyższa rentowność.
- Podaż obligacji – duże potrzeby pożyczkowe państwa podnoszą rentowności.
- Nastroje na rynkach – w panice inwestorzy kupują bezpieczne obligacje, obniżając ich rentowności.
Rentowność 10-letnich obligacji jako benchmark
Rentowność 10-letnich obligacji skarbowych – amerykańskich, niemieckich czy polskich – to punkt odniesienia dla całej gospodarki. Wpływa na oprocentowanie kredytów hipotecznych o stałej stopie, wyceny akcji (bo przyszłe zyski dyskontuje się stopą, w której jest rentowność obligacji) i koszty finansowania firm. Różnica między rentownością polskich a niemieckich obligacji (tzw. spread) pokazuje, jak rynek ocenia ryzyko Polski.
Rentowność a obligacje detaliczne
Detaliczne obligacje skarbowe (EDO, COI, TOS i inne) nie są notowane na rynku, więc ich cena nie zmienia się wraz z rentownościami. Nie tracisz na nich, gdy rentowności rosną – najwyżej płacisz opłatę przy wcześniejszym wykupie. To duża różnica wobec obligacji notowanych i funduszy obligacyjnych, które w 2022 roku, przy gwałtownym wzroście rentowności, przyniosły wielu inwestorom bolesne straty.
Najczęstsze błędy
- Mylenie kuponu z rentownością – kupon jest stały, rentowność zmienia się z ceną.
- Kupowanie długich obligacji lub funduszy obligacji długoterminowych bez świadomości ryzyka stopy procentowej.
- Traktowanie funduszu obligacyjnego jak lokaty.
- Pomijanie podatku i inflacji przy ocenie realnej rentowności.
Perspektywa tradera
Rentowności amerykańskich obligacji, zwłaszcza 2- i 10-letnich, to jeden z najważniejszych wykresów dla tradera każdego rynku. Szybki wzrost rentowności zwykle oznacza presję na akcje wzrostowe i kryptowaluty, bo podnosi koszt kapitału i atrakcyjność „bezpiecznej” alternatywy. Warto obserwować zwłaszcza rentowności realne – gdy rosną, aktywa bez przepływów pieniężnych, takie jak złoto czy bitcoin, mają pod górkę.
Jak wypadają obligacje detaliczne na tle siebie, przy Twoim horyzoncie i scenariuszu inflacji, sprawdzisz w kalkulatorze obligacji skarbowych.
Najczęstsze pytania
Dlaczego rentowność rośnie, gdy cena obligacji spada?
Bo kupon jest stały. Jeśli płacisz za obligację mniej, ten sam kupon i ten sam nominał przy wykupie dają Ci wyższą stopę zwrotu w relacji do zapłaconej ceny.
Czym różni się rentowność od oprocentowania?
Oprocentowanie (kupon) to stała stopa ustalona w warunkach emisji, liczona od nominału. Rentowność to faktyczna stopa zwrotu przy bieżącej cenie rynkowej.
Czy mogę stracić na obligacjach skarbowych?
Na obligacjach notowanych – tak, jeśli sprzedasz je przed wykupem po spadku ceny. Na detalicznych obligacjach skarbowych trzymanych do wykupu kapitał jest bezpieczny.
Co oznacza odwrócona krzywa rentowności?
Że krótkoterminowe obligacje mają wyższą rentowność niż długoterminowe. Często poprzedzało to recesje, choć z dużym i zmiennym opóźnieniem.
Co to jest spread rentowności?
Różnica między rentownościami dwóch obligacji – np. polskich i niemieckich 10-latek albo 10- i 2-letnich obligacji tego samego kraju. Pokazuje ocenę ryzyka kraju lub kształt krzywej rentowności.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
