Gamma squeeze (ang. gamma squeeze) to gwałtowny ruch kursu, najczęściej w górę, napędzany przez dealerów opcji, którzy muszą dokupywać instrument bazowy, żeby zabezpieczyć sprzedane opcje kupna. Im wyżej idzie cena, tym więcej muszą kupić – a ich zakupy pchają cenę jeszcze wyżej. Powstaje samonapędzająca się pętla, w której o kursie przez pewien czas decyduje mechanika rynku opcji, a nie wycena spółki.
Nazwa pochodzi od gammy – jednej z greckich opcji, która mówi, jak szybko zmienia się delta opcji, gdy zmienia się cena instrumentu bazowego.
Jak działa hedging dealerów
Gdy inwestor kupuje opcję kupna, po drugiej stronie najczęściej stoi animator rynku (dealer). Dealer nie chce zakładać się o kierunek, więc neutralizuje ryzyko: kupuje tyle akcji, ile wynosi delta sprzedanych opcji. To tzw. hedging delta-neutralny.
- Sprzedany call ma deltę np. 0,30 – dealer trzyma 30 akcji na każde 100 akcji objętych opcją.
- Kurs rośnie i delta skacze do 0,60 – dealer musi dokupić kolejne 30 akcji.
- Dealer sprzedawał opcje, więc ma ujemną gammę – jego potrzeba zakupów rośnie razem z ceną.
Pojedynczo to nic groźnego. Problem pojawia się, gdy na mało płynnej akcji otwartych jest bardzo dużo krótkoterminowych calli z cenami wykonania powyżej rynku. Wtedy zakupy zabezpieczające mogą być porównywalne z normalnym dziennym obrotem.
Przykład
Załóżmy, że akcja kosztuje 20 USD, a dealerzy sprzedali łącznie 10 000 kontraktów call z ceną wykonania 25 USD (1 kontrakt = 100 akcji, czyli 1 000 000 akcji). Przy delcie 0,20 zabezpieczenie to 200 000 akcji.
| Kurs akcji | Delta calli | Wymagane zabezpieczenie | Dokupienie |
|---|---|---|---|
| 20 USD | 0,20 | 200 000 akcji | – |
| 23 USD | 0,45 | 450 000 akcji | 250 000 akcji |
| 26 USD | 0,70 | 700 000 akcji | 250 000 akcji |
| 30 USD | 0,90 | 900 000 akcji | 200 000 akcji |
Przy wzroście z 20 do 30 USD dealerzy muszą dokupić 700 000 akcji. Jeśli spółka ma dzienny obrót rzędu kilkuset tysięcy akcji, sam hedging staje się głównym źródłem popytu. Delty w tabeli są umowne – w praktyce zależą też od czasu do wygaśnięcia i zmienności implikowanej.
Gamma squeeze a short squeeze
| Short squeeze | Gamma squeeze | |
|---|---|---|
| Kto musi kupować | posiadacze krótkich pozycji na akcjach | dealerzy zabezpieczający sprzedane calle |
| Paliwo | duży odsetek akcji sprzedanych na krótko | duże otwarte pozycje w krótkoterminowych callach |
| Kiedy wygasa | gdy krótkie pozycje zostaną zamknięte | po wygaśnięciu opcji lub gdy spadnie ich delta |
Oba zjawiska mogą się nakładać i wtedy ruch bywa najbardziej gwałtowny.
GameStop 2021
Najbardziej znany przykład to akcje GameStop w styczniu 2021 roku. Spółka miała bardzo wysoki poziom krótkiej sprzedaży, a inwestorzy indywidualni, organizujący się m.in. na forach internetowych, masowo kupowali akcje i krótkoterminowe opcje call. Zakupy zabezpieczające dealerów nałożyły się na zamykanie krótkich pozycji i kurs w ciągu kilku tygodni wzrósł wielokrotnie. Równie szybko spadł, gdy presja zakupów wygasła.
Najczęstsze błędy
- Kupowanie akcji w szczycie ruchu w przekonaniu, że „squeeze dopiero się zaczyna”.
- Zapominanie, że mechanizm działa też w dół – po wygaśnięciu opcji dealerzy sprzedają zabezpieczenie.
- Kupowanie krótkoterminowych calli po skoku zmienności implikowanej – premia jest wtedy bardzo droga.
- Utożsamianie wysokiego otwartego zainteresowania w callach z gwarancją wzrostu.
Perspektywa tradera
Gamma squeeze to zjawisko, które lepiej rozpoznać, niż próbować przewidzieć. Sygnały ostrzegawcze to gwałtowny wzrost wolumenu w krótkoterminowych callach, rosnąca zmienność implikowana i ruchy ceny oderwane od wiadomości. Jeśli wchodzisz w taki rynek, trzymaj małą pozycję, stop loss ustaw z uwzględnieniem ogromnej zmienności i planuj wyjście przed datą wygaśnięcia dużych serii opcji – wtedy paliwo potrafi zniknąć w jeden dzień. Jeśli masz krótką pozycję, pamiętaj, że strata nie ma górnej granicy. W krypto podobna mechanika może występować na rynku opcji na BTC i ETH, ale ze względu na dużą płynność rynku bazowego rzadziej dominuje nad resztą przepływów.
Najczęstsze pytania
Czy gamma squeeze może działać w dół?
Tak. Gdy dealerzy mają ujemną gammę na sprzedanych putach, spadek ceny zmusza ich do sprzedaży instrumentu bazowego, co przyspiesza spadek. Częściej opisuje się jednak wariant wzrostowy.
Jak rozpoznać ryzyko gamma squeeze?
Patrz na otwarte pozycje w krótkoterminowych callach w relacji do obrotu akcją, na wzrost zmienności implikowanej i na koncentrację pozycji wokół kilku cen wykonania.
Czy gamma squeeze to manipulacja?
Samo zjawisko wynika z mechaniki hedgingu i nie jest manipulacją. Zmowa w celu sztucznego wpływania na kurs może już jednak naruszać przepisy.
Ile trwa gamma squeeze?
Zwykle krótko – od kilku dni do kilku tygodni. Kończy się, gdy opcje wygasają, delta przestaje rosnąć albo nowi kupujący przestają napływać.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
