GAAP vs non-GAAP to zestawienie dwóch sposobów prezentowania wyników spółki. GAAP (ang. Generally Accepted Accounting Principles) to ogólnie przyjęte zasady rachunkowości – w praktyce najczęściej US GAAP, obowiązujące spółki amerykańskie. Miary non-GAAP to wyniki skorygowane przez zarząd: zysk, EPS czy marża po wyłączeniu wybranych kosztów i przychodów, np. SBC, amortyzacji przejętych wartości niematerialnych albo kosztów restrukturyzacji.
W Europie odpowiednikiem US GAAP są MSSF (IFRS), a skorygowane miary nazywa się alternatywnymi pomiarami wyników (APM, alternative performance measures). Typowe przykłady to skorygowana EBITDA, zysk „bez zdarzeń jednorazowych” czy dług netto.
US GAAP a MSSF
| Cecha | US GAAP | MSSF (IFRS) |
|---|---|---|
| Kto ustala | FASB w USA | IASB, w UE po zatwierdzeniu przez Komisję Europejską |
| Kto stosuje | spółki notowane w USA | m.in. spółki z rynku regulowanego w UE, w tym z GPW (skonsolidowane sprawozdania) |
| Charakter | bardziej szczegółowe reguły | bardziej oparte na zasadach |
| Nazwa miar skorygowanych | non-GAAP financial measures | alternatywne pomiary wyników (APM) |
Zasady dla miar skorygowanych
USA. Regulation G, przyjęta przez SEC w 2003 roku na podstawie ustawy Sarbanes-Oxley, wymaga, by przy każdej publicznie podanej mierze non-GAAP pokazać najbliższą jej miarę GAAP i liczbowe uzgodnienie jednej z drugą. Dla dokumentów składanych do SEC dochodzą przepisy Item 10(e) Regulation S-K: miara GAAP musi być przedstawiona co najmniej równie widocznie, a spółka musi wyjaśnić, dlaczego korekta jest przydatna dla inwestorów. W interpretacjach z grudnia 2022 roku SEC doprecyzowała, że wyłączanie zwykłych, powtarzalnych kosztów operacyjnych rozliczanych gotówką może wprowadzać w błąd, a korekty nie mogą zmieniać zasad ujmowania przychodów.
UE i Polska. Wytyczne ESMA w sprawie alternatywnych pomiarów wyników obowiązują od 3 lipca 2016 roku emitentów z rynku regulowanego, także z GPW – KNF stosuje je w praktyce nadzorczej. APM trzeba zdefiniować, uzgodnić z pozycjami sprawozdania finansowego, pokazać z danymi porównawczymi i nie eksponować mocniej niż miar z MSSF. Od okresów rozpoczynających się 1 stycznia 2027 roku wchodzi MSSF 18: miary wyników definiowane przez zarząd, używane w komunikacji publicznej, trafią do jednej noty sprawozdania z uzgodnieniem i będą podlegać badaniu biegłego rewidenta.
Typowe korekty non-GAAP
- Koszt wynagrodzeń w akcjach (SBC).
- Amortyzacja wartości niematerialnych z przejęć.
- Koszty restrukturyzacji, odpisy wartości firmy, koszty transakcji.
- Zyski i straty z wyceny inwestycji lub instrumentów pochodnych.
- Efekt podatkowy powyższych korekt.
Przykład: Spółka X
Załóżmy, że Spółka X ma 100 mln akcji i raportuje zysk netto według GAAP 50 mln USD. W komunikacie wynikowym pokazuje zysk non-GAAP po wyłączeniu SBC (40 mln USD), amortyzacji przejętych wartości niematerialnych (15 mln USD) i kosztów restrukturyzacji (10 mln USD). Korekty łącznie to 65 mln USD, a ich umowny efekt podatkowy przy stawce 20% to –13 mln USD.
| Pozycja | GAAP | non-GAAP |
|---|---|---|
| Zysk netto | 50 mln USD | 102 mln USD |
| EPS | 0,50 USD | 1,02 USD |
| Rok wcześniej | 60 mln USD | 95 mln USD |
| Zmiana r/r | –16,7% | +7,4% |
Nagłówek „zysk rośnie” i rzeczywistość „zysk spada” opisują tę samą spółkę. Jeśli koszty restrukturyzacji pojawiają się co roku, to nie są zdarzenia jednorazowe, tylko stały koszt prowadzenia biznesu.
Najczęstsze błędy
- Czytanie wyłącznie nagłówka komunikatu bez tabeli uzgodnienia.
- Uznawanie SBC za koszt „niegotówkowy”, a więc nieistotny – płacą go akcjonariusze przez rozwodnienie.
- Porównywanie wyników non-GAAP różnych spółek – każda definiuje korekty po swojemu.
- Niezauważanie „jednorazowych” kosztów powtarzających się co kwartał.
Perspektywa tradera
Konsensus EPS dla spółek amerykańskich jest zwykle liczony na bazie non-GAAP, więc reakcja kursu po raporcie zależy od wyniku skorygowanego względem oczekiwań. Spółka może „pobić” konsensus non-GAAP, a mimo to spaść, gdy rynek zauważy rosnącą lukę między GAAP a non-GAAP albo słabe przepływy pieniężne. Rosnąca różnica między obiema miarami to sygnał ostrzegawczy dla dłuższej pozycji – sprawdzaj ją w każdym sezonie wyników razem z przepływami gotówki.
Najczęstsze pytania
Czy wyniki non-GAAP są badane przez audytora?
W USA miary non-GAAP w komunikatach wynikowych nie są częścią badanego sprawozdania. W UE, po wejściu MSSF 18, miary definiowane przez zarząd trafią do noty w sprawozdaniu i będą objęte badaniem.
Czy spółki z GPW podają wyniki non-GAAP?
Tak, ale nazywają je alternatywnymi pomiarami wyników, np. skorygowana EBITDA czy dług netto. Muszą je zdefiniować i uzgodnić z danymi według MSSF.
Który wynik jest prawdziwszy?
Wynik GAAP lub MSSF jest ustandaryzowany i porównywalny. Non-GAAP może lepiej pokazywać działalność bieżącą, ale tylko gdy korekty są uczciwe. Analizuj oba i tabelę uzgodnienia.
Czym jest pro forma?
To wyniki przeliczone tak, jakby jakieś zdarzenie, np. przejęcie, nastąpiło wcześniej. SEC wymaga, by nie nazywać tak zwykłych miar non-GAAP.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
