Carry trade to strategia polegająca na pożyczaniu pieniędzy tanio – w walucie lub instrumencie o niskim oprocentowaniu – i inwestowaniu ich tam, gdzie oprocentowanie jest wyższe. Zyskiem jest różnica w oprocentowaniu, czyli tzw. carry. Klasyczny przykład: pożyczasz w jenach japońskich przy niemal zerowych stopach i kupujesz obligacje amerykańskie z rentownością kilku procent.
Carry trade przez większość czasu wygląda jak darmowe pieniądze: stały, przewidywalny dochód, mała zmienność. Problem w tym, że ryzyko nie znika, tylko się kumuluje. Mówi się, że carry trade to zbieranie monet przed nadjeżdżającym walcem – przez długi czas zarabiasz drobne, a potem w kilka dni oddajesz zyski z kilku lat.
Jak działa carry trade
- Zysk z carry – różnica stóp procentowych, np. 5% w walucie docelowej minus 0,5% w walucie finansowania daje około 4,5% rocznie.
- Ryzyko kursowe – jeśli waluta, w której się finansujesz, umocni się o więcej niż różnica stóp, tracisz. Umocnienie o 10% zabiera ponad dwa lata carry z przykładu powyżej.
- Dźwignia – carry jest niewielki, więc duzi gracze używają lewara. To zwiększa zyski w dobrych czasach i przyspiesza katastrofę w złych.
Na rynku forex każdy trader styka się z carry trade, nawet jeśli o tym nie myśli. Punkty swapowe naliczane za trzymanie pozycji przez noc to właśnie różnica stóp procentowych obu walut w parze – dodatnia albo ujemna, zależnie od kierunku pozycji.
Dlaczego carry trade kończy się gwałtownie
Gdy wiele osób finansuje się w tej samej walucie, wszyscy mają podobną pozycję. Wystarczy impuls – podwyżka stóp w kraju waluty finansowania albo panika na rynkach – żeby część graczy zaczęła zamykać pozycje. Zamknięcie oznacza odkupienie waluty finansowania, co ją umacnia, co zmusza kolejnych do zamykania pozycji. Powstaje spirala.
- Sierpień 2024 – po podwyżce stóp przez Bank Japonii i umocnieniu jena doszło do gwałtownego zamykania pozycji carry. 5 sierpnia 2024 roku indeks Nikkei 225 spadł o 12,4% w ciągu jednej sesji, a przecena rozlała się na inne rynki, w tym kryptowaluty.
- Styczeń 2015 i frankowicze – kredyty we frankach szwajcarskich brane w Polsce przed 2008 rokiem były w praktyce detalicznym carry trade: niskie oprocentowanie CHF w zamian za ryzyko kursowe. Gdy 15 stycznia 2015 roku Szwajcarski Bank Narodowy zniósł minimalny kurs EUR/CHF, frank w ciągu kilku minut gwałtownie podrożał, a zadłużenie kredytobiorców w złotych wzrosło z dnia na dzień.
Carry trade w krypto
Na rynku kryptowalut odpowiednikiem carry trade jest tzw. cash and carry: kupujesz kryptowalutę na rynku spot i jednocześnie otwierasz krótką pozycję w tej samej ilości na kontrakcie perpetual lub terminowym. Cena przestaje Cię interesować (pozycja jest neutralna względem kierunku), a zarabiasz na dodatnim fundingu albo na premii kontraktu terminowego nad spotem. W hossie, gdy większość rynku gra na wzrosty z dźwignią, funding bywa wysoki i taka strategia przynosi kilkanaście, a czasem kilkadziesiąt procent rocznie.
Ryzyka? Funding może zmienić znak i zamiast dostawać, zaczniesz płacić. Krótka pozycja na kontrakcie może zostać zlikwidowana przy gwałtownym wzroście ceny, jeśli depozyt jest za mały. Do tego dochodzi ryzyko giełdy – obie nogi pozycji zwykle trzymasz u zewnętrznego podmiotu. Na tym samym mechanizmie opierają się niektóre „stablecoiny syntetyczne”, co pokazuje, że cash and carry to nie niszowa sztuczka, tylko duży strumień pieniędzy na rynku.
Kiedy carry trade działa, a kiedy nie
- Działa przy niskiej zmienności, stabilnych stopach i dobrych nastrojach na rynkach.
- Nie działa przy nagłym wzroście zmienności, zmianie polityki banku centralnego i panice, gdy wszyscy chcą wyjść jednocześnie.
Przykład na forex – ile wart jest carry
Otwierasz pozycję o wartości 100 000 dolarów na parze, w której różnica stóp procentowych wynosi 4% rocznie na Twoją korzyść. Carry to około 4000 dolarów rocznie, czyli około 11 dolarów dziennie (przed kosztami brokera, który zwykle bierze część różnicy dla siebie). Brzmi nieźle – dopóki kurs stoi w miejscu. Ruch kursu o 1% przeciwko Tobie to 1000 dolarów straty, czyli równowartość około trzech miesięcy carry. Ruch o 10% zabiera carry z dwóch i pół roku.
Dlatego w carry trade nie chodzi o zbieranie odsetek, tylko o ocenę, czy różnica stóp wynagradza ryzyko kursowe. Najczęściej wynagradza – aż do dnia, w którym przestaje, i to gwałtownie.
Cash and carry w krypto – przykład
Masz 20 000 USDT. Kupujesz BTC za 10 000 USDT na rynku spot, a pozostałe 10 000 USDT przeznaczasz na depozyt pod krótką pozycję na kontrakcie perpetual o wartości 10 000 USDT (dźwignia 1x). Pozycja jest neutralna względem ceny BTC.
| Funding (co 8 godzin) | Rocznie od wartości pozycji | Rocznie od całego kapitału 20 000 USDT |
|---|---|---|
| 0,01% | ok. 11% | ok. 5,5% |
| 0,03% | ok. 33% | ok. 16% |
| −0,01% | ok. −11% | ok. −5,5% |
Wyniki są przed prowizjami za otwarcie i zamknięcie obu nóg oraz przed podatkiem. Ostatni wiersz przypomina, że funding bywa ujemny – wtedy to Ty płacisz. Do tego dochodzi ryzyko giełdy, na której trzymasz obie pozycje.
Perspektywa tradera
Dla kogoś, kto handluje kontraktami perpetual, funding to codzienna rzeczywistość – koszt przy pozycjach w kierunku tłumu i przychód przy pozycjach przeciwnych. Warto patrzeć na niego nie tylko jak na opłatę, ale też jak na wskaźnik nastrojów. Bardzo wysoki, utrzymujący się funding oznacza, że rynek jest przeładowany pozycjami długimi z dźwignią – a to często paliwo dla gwałtownej korekty, w której carry traderzy i spekulanci zamykają pozycje jednocześnie.
Najczęstsze błędy
- Traktowanie carry jako „pewnego” dochodu i ignorowanie ryzyka kursowego.
- Zbyt wysoka dźwignia, bo „zmienność jest niska”.
- Cash and carry na jednej giełdzie z minimalnym depozytem na krótkiej nodze.
- Pomijanie ujemnych punktów swapowych przy długim trzymaniu pozycji na forex.
Przy strategiach z dźwignią zawsze licz wielkość pozycji od najgorszego scenariusza – pomoże w tym kalkulator wielkości pozycji.
Najczęstsze pytania
Co to są punkty swapowe?
To opłata lub przychód naliczany za przetrzymanie pozycji walutowej przez noc. Wynika z różnicy stóp procentowych obu walut w parze, pomniejszonej o marżę brokera.
Czy cash and carry to strategia bez ryzyka?
Nie. Ryzyko ceny jest ograniczone, ale zostaje ryzyko ujemnego fundingu, likwidacji krótkiej nogi przy zbyt małym depozycie, ryzyko giełdy i koszty transakcyjne.
Dlaczego jen był popularną walutą carry trade?
Bo przez wiele lat stopy procentowe w Japonii były bliskie zera lub ujemne. Pożyczanie w jenach było bardzo tanie, co zachęcało do finansowania nimi inwestycji w walutach o wyższym oprocentowaniu.
Czy carry trade opłaca się inwestorowi indywidualnemu?
Rzadko w klasycznej formie – koszty brokera i ryzyko kursowe zjadają dużą część przewagi. W krypto cash and carry bywa dostępny, ale wymaga dobrego zarządzania depozytem i zaufania do platformy.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
