Spread kredytowy (ang. credit spread) to różnica między rentownością obligacji emitenta obarczonego ryzykiem kredytowym – np. firmy – a rentownością obligacji skarbowej o zbliżonym terminie wykupu. Pokazuje, ile dodatkowo inwestorzy wymagają za ryzyko, że emitent nie spłaci długu, oraz za niższą płynność jego papierów. Spread podaje się zwykle w punktach bazowych (1 pb = 0,01 punktu procentowego).
Jak liczyć spread kredytowy
Spread = rentowność obligacji korporacyjnej − rentowność obligacji skarbowej o tym samym terminie
Załóżmy, że 5-letnia obligacja firmy daje rentowność 7,5%, a 5-letnia obligacja skarbowa – 5,5%. Spread wynosi 2 punkty procentowe, czyli 200 pb.
Na Catalyst wiele obligacji korporacyjnych ma oprocentowanie zmienne w formule WIBOR plus marża. Marża pełni tu rolę zbliżoną do spreadu – im większe ryzyko emitenta, tym jest wyższa.
Co wpływa na spread
| Czynnik | Wpływ na spread |
|---|---|
| Niższy rating emitenta | wyższy spread |
| Recesja, kryzys, awersja do ryzyka | spready rosną, zwłaszcza w obligacjach high yield |
| Dobra koniunktura i duży popyt na obligacje | spready się zawężają |
| Niska płynność emisji | wyższy spread |
| Zabezpieczenie długu | zwykle niższy spread |
Co mówi spread o prawdopodobieństwie defaultu
W uproszczeniu spread to rekompensata za oczekiwaną stratę z niewypłacalności. Przybliżony wzór: roczne prawdopodobieństwo defaultu ≈ spread / (1 − stopa odzysku). Przy spreadzie 200 pb i założonej stopie odzysku 40% wychodzi około 2% / 0,6 ≈ 3,3% rocznie. W praktyce spread zawiera też premię za płynność i za niepewność, więc rynek zwykle „wycenia” więcej defaultów, niż historycznie się zdarza.
Przykład: wpływ zmiany spreadu na cenę
Masz obligację korporacyjną o duration 4,5 roku. Rentowności skarbowe stoją w miejscu, ale w okresie paniki na rynku spread emitenta rośnie ze 200 do 350 pb. Cena obligacji spada w przybliżeniu o 4,5 × 1,5% = 6,75%. Przy inwestycji 50 000 zł to około 3375 zł straty wyceny, mimo że emitent nadal płaci odsetki. Gdy nastroje się poprawią i spread wróci do 200 pb, cena odrobi stratę.
Spread jako wskaźnik rynkowy
Spready indeksów obligacji high yield i investment grade śledzą nie tylko inwestorzy obligacyjni. Gwałtowne rozszerzenie spreadów często towarzyszy spadkom na giełdach akcji i bywa sygnałem pogorszenia warunków finansowania w gospodarce. Zawężone spready oznaczają z kolei, że inwestorzy dostają niewielką premię za ryzyko – co bywa oznaką optymizmu.
Pokrewną miarą jest cena kontraktów CDS, czyli ubezpieczenia od niewypłacalności emitenta. Rosnąca cena CDS i rosnący spread zwykle idą w parze.
Najczęstsze błędy
- Porównywanie obligacji o różnych terminach wykupu – spread liczy się względem obligacji skarbowej o podobnym terminie.
- Traktowanie wysokiego spreadu jako okazji bez sprawdzenia, dlaczego jest wysoki.
- Pomijanie ryzyka spreadu – cena obligacji może spaść nawet bez defaultu emitenta.
- Mylenie spreadu kredytowego ze spreadem cenowym, czyli różnicą między ofertą kupna a sprzedaży.
Perspektywa tradera
Spready kredytowe to jeden z najlepszych termometrów apetytu na ryzyko. Gdy akcje rosną, a spready high yield jednocześnie się rozszerzają, rynek długu sygnalizuje, że coś się psuje. Taka rozbieżność to powód, żeby zmniejszyć dźwignię i wielkość pozycji, zanim zmienność dotrze do rynku akcji.
Spread przydaje się też przy wyborze obligacji do portfela. Załóżmy, że dwie emisje o tym samym terminie mają spready 150 i 450 pb. Dodatkowe 300 pb rocznie to 1500 zł na każde 50 000 zł – ale jeśli wyższy spread odzwierciedla realne ryzyko, jeden default z odzyskiem 40% kosztowałby 30 000 zł, czyli równowartość dwudziestu lat tej nadwyżki.
Najczęstsze pytania
Co oznacza spread 300 punktów bazowych?
Że obligacja daje rentowność o 3 punkty procentowe wyższą niż obligacja skarbowa o podobnym terminie wykupu.
Dlaczego spready rosną w czasie kryzysu?
Bo inwestorzy obawiają się niewypłacalności emitentów, wolą bezpieczne obligacje skarbowe i wymagają wyższej premii za ryzyko i niższą płynność.
Czy wysoki spread to dobra okazja?
Czasem tak, ale wysoki spread zwykle odzwierciedla realne ryzyko. Warto sprawdzić sytuację finansową emitenta, zabezpieczenia i rating.
Czy obligacje skarbowe mają spread kredytowy?
Można liczyć spread między obligacjami różnych państw, np. względem obligacji niemieckich. Pokazuje on, jak rynek ocenia ryzyko danego kraju.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
