Termin wykupu (termin zapadalności, ang. maturity) to dzień, w którym emitent obligacji zwraca obligatariuszowi jej wartość nominalną i wypłaca ostatni kupon. Od tego dnia obligacja przestaje istnieć. Termin wykupu jest jednym z trzech podstawowych parametrów obligacji – obok wartości nominalnej i oprocentowania – i w dużej mierze decyduje o jej ryzyku.
Pojęcie dotyczy też innych instrumentów dłużnych: bonów skarbowych, listów zastawnych czy lokat, choć przy lokacie mówi się raczej o terminie zapadalności.
Podział według terminu wykupu
| Rodzaj | Termin do wykupu | Przykłady |
|---|---|---|
| Krótkoterminowe | do 1 roku | bony skarbowe, krótkie obligacje |
| Średnioterminowe | od 1 do 5 lat | obligacje skarbowe 2- i 5-letnie, większość obligacji korporacyjnych |
| Długoterminowe | powyżej 5 lat | obligacje 10-letnie i dłuższe |
Detaliczne obligacje skarbowe w Polsce mają zapadalność od kilku miesięcy do kilkunastu lat, np. EDO – 10 lat, a obligacje rodzinne ROD – 12 lat.
Dlaczego termin wykupu jest ważny
- Wrażliwość na stopy procentowe – im dłuższy termin do wykupu, tym mocniej cena obligacji reaguje na zmiany stóp. Tę wrażliwość mierzy duration.
- Ryzyko kredytowe – w długim okresie więcej może się zmienić w sytuacji emitenta.
- Premia za termin – obligacje długie zwykle oferują wyższą rentowność niż krótkie, choć nie zawsze. Odwrócona krzywa rentowności oznacza, że krótkie płacą więcej.
- Planowanie – termin wykupu pozwala dopasować inwestycję do momentu, w którym będziesz potrzebować pieniędzy.
Wykup przedterminowy
Niektóre obligacje można wykupić przed terminem. Obligacje z opcją call pozwalają emitentowi spłacić dług wcześniej – zwykle robi to, gdy stopy spadną i może się taniej refinansować. Obligacje z opcją put dają to prawo inwestorowi. W detalicznych obligacjach skarbowych możesz zażądać przedterminowego wykupu, ale zwykle płacisz za to opłatę pomniejszającą naliczone odsetki. Obligacje notowane na Catalyst możesz też po prostu sprzedać na giełdzie – ale po bieżącej cenie rynkowej.
Przykład
Załóżmy, że kupujesz obligację o nominale 1000 zł, z kuponem 5% rocznie i terminem wykupu za 5 lat. Rok później stopy rosną i rentowność podobnych obligacji wynosi 7%. Cena Twojej obligacji na rynku spada do około 932 zł. Jeśli ją sprzedasz, poniesiesz stratę. Jeśli utrzymasz ją do wykupu i emitent nie zbankrutuje, co roku dostaniesz 50 zł kuponu, a w dniu wykupu 1000 zł. Spadek ceny był tylko przejściowy – przy trzymaniu do wykupu realizujesz rentowność z dnia zakupu. Wynik obligacji skarbowych w różnych wariantach porównasz w kalkulatorze obligacji skarbowych.
Drabinka obligacji
Popularny sposób zarządzania terminami wykupu to drabinka: dzielisz kapitał na części i kupujesz obligacje z różnymi terminami, np. 1, 2, 3, 4 i 5 lat. Co roku jedna część zapada i możesz ją ponownie zainwestować po aktualnych stopach. Dzięki temu nie jesteś uzależniony od poziomu stóp w jednym momencie i regularnie masz dostęp do części gotówki.
Najczęstsze błędy
- Kupowanie obligacji o terminie dłuższym niż planowany horyzont i konieczność sprzedaży w złym momencie.
- Pomijanie opcji wcześniejszego wykupu przez emitenta przy liczeniu rentowności.
- Zakładanie, że fundusz obligacji ma termin wykupu – fundusz nie zapada, tylko cały czas wymienia obligacje w portfelu.
- Ignorowanie kosztu przedterminowego wykupu obligacji detalicznych.
Perspektywa tradera
Dla tradera obligacji termin wykupu określa, jak bardzo pozycja jest zakładem na stopy procentowe. Długie obligacje zachowują się jak aktywo o wysokiej zmienności i silnie reagują na dane o inflacji czy decyzje banków centralnych. Krótkie są bliższe gotówce. Zarządzanie ryzykiem na rynku długu polega w dużej mierze na kontrolowaniu średniego terminu do wykupu i duration portfela.
Najczęstsze pytania
Czym różni się termin wykupu od terminu zapadalności?
W praktyce to synonimy – oba oznaczają dzień, w którym emitent spłaca wartość nominalną obligacji.
Co się dzieje z obligacją w dniu wykupu?
Emitent wypłaca wartość nominalną i ostatni kupon, a obligacja przestaje istnieć. Pieniądze trafiają na Twój rachunek.
Czy mogę sprzedać obligację przed terminem wykupu?
Obligacje notowane na Catalyst – tak, po cenie rynkowej. Detaliczne obligacje skarbowe można przedstawić do przedterminowego wykupu, zwykle za opłatą.
Co to jest rentowność do wykupu?
Roczna stopa zwrotu, którą osiągniesz, kupując obligację po obecnej cenie i trzymając ją do wykupu, przy założeniu, że emitent wypłaci wszystkie kupony i nominał.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
