Dzień czterech wiedźm (ang. quadruple witching) to dzień, w którym jednocześnie wygasają cztery rodzaje instrumentów pochodnych: kontrakty terminowe na indeksy, opcje na indeksy, opcje na akcje i kontrakty terminowe na akcje. Wypada w trzeci piątek marca, czerwca, września i grudnia. Tego dnia rośnie wolumen, a ruchy cenowe bywają nietypowe, szczególnie pod koniec sesji.
Nazwa pochodzi od starszego określenia triple witching – trzy wiedźmy – używanego, zanim w USA pojawiły się kontrakty na pojedyncze akcje. Ostatnia amerykańska giełda notująca te kontrakty zakończyła działalność w 2020 roku, więc w USA znów mówi się raczej o triple witching, choć oba terminy funkcjonują zamiennie.
Co wygasa
| Instrument | Przykład | Uwagi |
|---|---|---|
| Kontrakty na indeksy | S&P 500, Nasdaq 100, WIG20 | główne źródło rolowania |
| Opcje na indeksy | opcje na S&P 500, opcje na WIG20 | hedging dealerów wokół cen wykonania |
| Opcje na akcje | opcje na spółki amerykańskie | największy rynek w USA |
| Kontrakty na akcje | kontrakty na spółki z GPW | w USA nienotowane od 2020 r. |
Dzień czterech wiedźm na GPW
Na GPW kontrakty terminowe na WIG20 notowane są w cyklu kwartalnym: marzec, czerwiec, wrzesień, grudzień. Ostatnim dniem obrotu jest trzeci piątek miesiąca wygaśnięcia danej serii, a jeśli w tym dniu nie ma sesji – ostatni dzień sesyjny przed nim. Kontrakt rozlicza się pieniężnie, mnożnik wynosi 20 zł za punkt.
Ostateczny kurs rozliczeniowy to nie kurs zamknięcia, lecz średnia arytmetyczna wartości indeksu z ostatniej godziny notowań ciągłych i z zamknięcia, po odrzuceniu pięciu najwyższych i pięciu najniższych wartości. Taka konstrukcja utrudnia manipulację ceną w ostatnich minutach. Kwartalne serie opcji na WIG20 i kontraktów na akcje również wygasają w trzeci piątek miesiąca serii, dlatego polski rynek ma swoją wersję tego dnia.
Dlaczego rośnie zmienność
- Rolowanie pozycji – fundusze i traderzy zamykają wygasającą serię i otwierają następną.
- Zamykanie arbitrażu – arbitrażyści między kontraktem a koszykiem akcji muszą rozwiązać obie nogi.
- Hedging dealerów opcji – gdy duża liczba opcji jest blisko ceny wykonania, dealerzy intensywnie dopasowują zabezpieczenia.
- Rebalancing indeksów – w USA kwartalne zmiany w S&P 500 często wchodzą w życie po sesji w ten sam piątek, co dokłada wolumen na zamknięciu.
Wbrew popularnym opiniom nie ma reguły, że w dzień czterech wiedźm rynek spada lub rośnie. Pewny jest głównie wyższy wolumen, a ruchy bywają szarpane i krótkotrwałe.
Przykład
Załóżmy, że masz 2 kontrakty long na WIG20 otwarte po 2 480 pkt, a ostateczny kurs rozliczeniowy wynosi 2 512 pkt. Zysk: 32 pkt × 20 zł × 2 = 1 280 zł.
Drugi scenariusz: masz 3 kontrakty short otwarte po 2 540 pkt. W ostatniej godzinie indeks krąży wokół 2 525 pkt, ale na zamknięciu spada do 2 505 pkt. Przyjmując w uproszczeniu kurs rozliczeniowy 2 525 pkt, zarabiasz 15 pkt × 20 zł × 3 = 900 zł, a nie 2 100 zł, jak wynikałoby z kursu zamknięcia. Końcowy ruch w dużej mierze Cię omija, bo rozliczenie uśrednia całą godzinę.
Najczęstsze błędy
- Zakładanie, że kontrakt rozliczy się po kursie zamknięcia.
- Zostawienie pozycji do wygaśnięcia przez nieuwagę, gdy planem było rolowanie.
- Traktowanie nietypowego ruchu z tego dnia jako sygnału trendu.
- Stawianie ciasnych stopów w końcówce sesji, gdy płynność i zmienność są nietypowe.
Perspektywa tradera
Najpraktyczniej jest traktować trzeci piątek kwartału jak dzień o podwyższonym ryzyku wykonania. Jeśli trzymasz kontrakty, zdecyduj wcześniej, czy rolujesz, czy zamykasz – w ostatnich dniach płynność przenosi się do kolejnej serii, a różnica cen między seriami bywa istotna, np. w czerwcu przez sezon dywidend. W analizie technicznej ostrożnie oceniaj wybicia z tego dnia, bo wolumen jest zawyżony przez przepływy techniczne. W opcjach krypto podobny, choć słabszy efekt widać przy kwartalnych wygaśnięciach na Deribicie.
Najczęstsze pytania
Kiedy wypada dzień czterech wiedźm?
W trzeci piątek marca, czerwca, września i grudnia. Na GPW, jeśli w tym dniu nie ma sesji, ostatnim dniem obrotu jest wcześniejszy dzień sesyjny.
Czym różni się triple witching od quadruple witching?
Liczbą wygasających rodzajów instrumentów. Quadruple obejmuje także kontrakty na pojedyncze akcje, które w USA przestały być notowane w 2020 roku.
Czy w dzień czterech wiedźm rynek zwykle spada?
Nie ma takiej reguły. Typowy jest wysoki wolumen i nerwowe ruchy pod koniec sesji, ale kierunek zależy od ogólnej sytuacji rynkowej.
Jak rozlicza się kontrakt na WIG20?
Pieniężnie, według ostatecznego kursu rozliczeniowego liczonego jako średnia z wartości indeksu z ostatniej godziny i z zamknięcia, po odrzuceniu skrajnych odczytów.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
