ADR (ang. American Depositary Receipt) to amerykański kwit depozytowy – papier wartościowy reprezentujący akcje spółki spoza USA, które przechowuje bank depozytariusz. ADR jest notowany w dolarach i rozliczany w amerykańskim systemie, więc inwestor kupuje go jak zwykłą akcję z USA. GDR (Global Depositary Receipt) działa tak samo, ale jest oferowany na kilku rynkach naraz, zwykle notowany w Londynie lub Luksemburgu.
Jeden kwit nie musi odpowiadać jednej akcji. Parytet (ang. ratio) może wynosić np. 1 ADR = 2 akcje albo 10 ADR = 1 akcja – bank ustala go tak, żeby cena kwitu wyglądała „normalnie” dla rynku amerykańskiego.
Jak powstaje ADR
- Broker kupuje akcje spółki na jej rynku macierzystym.
- Akcje trafiają do banku powiernika w kraju spółki.
- Bank depozytariusz w USA emituje odpowiednią liczbę ADR.
- Proces działa też w drugą stronę – ADR można umorzyć i odebrać akcje.
Dzięki kreacji i umarzaniu cena ADR trzyma się blisko parytetu z rynkiem macierzystym.
Poziomy ADR
| Poziom | Gdzie notowany | Wymogi wobec SEC | Pozyskanie kapitału |
|---|---|---|---|
| Poziom I | tylko rynek pozagiełdowy (OTC) | formularz F-6, bez pełnej sprawozdawczości | nie |
| Poziom II | giełda (NYSE, Nasdaq) | F-6 i roczny raport 20-F | nie |
| Poziom III | giełda | F-6, 20-F i prospekt emisyjny (F-1 lub pokrewny) | tak – oferta publiczna w USA |
ADR sponsorowany powstaje na podstawie umowy spółki z bankiem – spółka dba o przekazywanie informacji, obsługę dywidend i głosowań. ADR niesponsorowany tworzy bank bez udziału spółki. Taki kwit może być notowany tylko na rynku pozagiełdowym, a na te same akcje może istnieć kilka programów różnych banków.
Koszty i ryzyka
- Opłata depozytariusza – bank pobiera opłatę za przechowanie, zwykle potrącaną z dywidendy lub przez brokera. Według materiałów SEC typowo to kilka centów na kwit rocznie.
- Ryzyko walutowe – ADR jest w dolarach, ale jego wartość wynika z ceny akcji w walucie macierzystej.
- Podatki – od dywidendy zwykle pobierany jest podatek u źródła w kraju siedziby spółki. Polski inwestor rozlicza dochód w PIT-38, a pomoże kalkulator podatku Belki.
- Głosowanie – prawa głosu realizuje się przez depozytariusza, co bywa utrudnione.
- Program może zostać zamknięty – wtedy trzeba sprzedać kwity albo odebrać akcje.
Przykład
Załóżmy, że 1 ADR = 2 akcje, akcja kosztuje w Europie 40 EUR, a kurs EUR/USD wynosi 1,10. Parytet ADR to 2 × 40 × 1,10 = 88 USD. Jeśli ADR kosztuje 88,50 USD, premia wynosi około 0,57%.
Scenariusz walutowy: akcja w euro rośnie o 10%, ale euro traci 5% wobec dolara. ADR zyskuje w przybliżeniu 1,10 × 0,95 – 1 = 4,5%, a nie 10%.
Scenariusz dywidendowy: spółka płaci 1,50 EUR na akcję. Na 1 ADR przypada 3 EUR, czyli 3,30 USD. Przy 1 000 ADR i umownej opłacie 0,03 USD na kwit dostajesz 3 270 USD brutto, przed podatkiem u źródła.
Najczęstsze błędy
- Porównywanie ceny ADR z ceną akcji bez uwzględnienia parytetu i kursu walutowego.
- Zakładanie, że ADR z rynku OTC ma taką samą płynność i przejrzystość jak spółka z NYSE.
- Ignorowanie opłat depozytariusza przy spółkach o niskiej stopie dywidendy.
- Zapominanie, że dolarowy ADR nie usuwa ryzyka waluty macierzystej.
Perspektywa tradera
ADR spółek europejskich i azjatyckich handluje się w godzinach sesji w USA, gdy rynek macierzysty jest już zamknięty. Dlatego ADR często „wyprzedza” jutrzejsze otwarcie w kraju spółki, a luki na rynku macierzystym dają się przewidzieć z zamknięcia ADR. Przy dużych rozjazdach od parytetu działają arbitrażyści, ale ogranicza ich koszt kreacji, waluta i różnice godzin.
Najczęstsze pytania
Czy ADR to to samo co akcja?
Nie. To kwit depozytowy reprezentujący akcje przechowywane przez bank. Ekonomicznie daje podobną ekspozycję, ale prawa akcjonariusza realizujesz za pośrednictwem depozytariusza.
Czym różni się ADR od GDR?
ADR jest przeznaczony dla rynku amerykańskiego i notowany w dolarach. GDR jest oferowany na kilku rynkach, zwykle notowany w Londynie lub Luksemburgu, najczęściej także w dolarach.
Kto pobiera opłatę za ADR?
Bank depozytariusz. Zwykle potrąca ją z dywidendy albo pobiera przez brokera, niezależnie od prowizji maklerskiej.
Czy ADR niesponsorowany jest gorszy?
Nie musi, ale spółka nie uczestniczy w programie, więc informacje i obsługa praw akcjonariusza bywają słabsze, a kwit notowany jest tylko poza giełdą.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
