Kurs walutowy to cena jednej waluty wyrażona w innej walucie. Zapis EUR/PLN = 4,30 oznacza, że za 1 euro trzeba zapłacić 4,30 zł. Pierwsza waluta w parze to waluta bazowa, druga – waluta kwotowana. Gdy kurs EUR/PLN rośnie, euro drożeje, a złoty słabnie. Gdy spada – złoty się umacnia.
Kurs walutowy dotyczy każdego inwestora, nawet jeśli nigdy nie handlował na forexie. Wpływa na wynik z zagranicznych akcji i ETF-ów, na koszty wpłat do zagranicznych brokerów, na ceny paliwa i na rozliczenia podatkowe.
Rodzaje kursów, z którymi się spotkasz
| Kurs | Co oznacza |
|---|---|
| Kurs rynkowy | bieżąca cena na rynku międzybankowym, zmieniająca się w sekundach |
| Kurs kupna i sprzedaży | ceny, po których bank lub kantor kupuje od Ciebie i sprzedaje Ci walutę |
| Średni kurs NBP | publikowany raz dziennie w tabeli A – używany m.in. w rozliczeniach podatkowych |
| Kurs krzyżowy | kurs dwóch walut wyliczony przez trzecią, np. GBP/PLN z GBP/USD i USD/PLN |
Spread – ukryty koszt wymiany
Spread to różnica między kursem sprzedaży a kursem kupna. To zarobek banku lub kantoru, a dla Ciebie – koszt wymiany. Przykład: kurs rynkowy EUR/PLN wynosi 4,30. Bank sprzedaje euro po 4,43, a kantor internetowy po 4,31.
| Wymieniasz 10 000 euro | Koszt w złotych | Nadpłata wobec kursu rynkowego |
|---|---|---|
| Kurs rynkowy 4,30 | 43 000 zł | – |
| Kantor internetowy 4,31 | 43 100 zł | 100 zł |
| Bank 4,43 | 44 300 zł | 1300 zł |
Przy jednej transakcji różnica jest odczuwalna, a przy regularnych wpłatach do zagranicznego brokera – bardzo znacząca. Tak samo działa przewalutowanie u brokera przy zakupie zagranicznych akcji.
Co wpływa na kurs walutowy
- Stopy procentowe – wyższe stopy przyciągają kapitał i zwykle wzmacniają walutę.
- Inflacja – trwale wyższa inflacja osłabia walutę w długim terminie.
- Wzrost gospodarczy i bilans płatniczy.
- Nastroje globalne – w okresach strachu kapitał ucieka do dolara, franka czy jena, a waluty rynków wschodzących, w tym złoty, słabną.
- Polityka i ryzyko kraju.
Kurs płynny i kurs stały
Złoty ma kurs płynny od 2000 roku – jego cenę ustala rynek, a NBP może najwyżej interweniować. Niektóre kraje utrzymują kurs stały lub powiązany z inną walutą, np. korona duńska jest ściśle powiązana z euro. W systemie kursu stałego zmiany następują skokowo, przez dewaluację lub rewaluację.
Kurs walutowy a inwestycje zagraniczne
Zysk z inwestycji zagranicznej w złotych to w przybliżeniu zmiana ceny aktywa plus zmiana kursu waluty. Jeśli akcje w USA wzrosły o 10%, a dolar staniał wobec złotego o 8%, zarobiłeś w złotych około 1%. Jeśli dolar podrożał o 8%, zarobiłeś około 19%. Waluta potrafi dodać lub zabrać więcej niż samo aktywo.
Kurs walutowy a podatki
Przy rozliczaniu transakcji w walutach obcych w PIT-38 stosujesz średni kurs NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień transakcji – osobno dla zakupu i sprzedaży. Dlatego wynik podatkowy w złotych może się różnić od wyniku w walucie, a różnice kursowe mogą zwiększyć lub zmniejszyć podatek. Wynik policzysz w kalkulatorze podatku Belki.
Przykład: jak waluta zmienia wynik inwestycji
Załóżmy, że kupujesz ETF na indeks amerykański za 10 000 USD przy kursie USD/PLN 4,00 – płacisz 40 000 zł. Po roku ETF zyskuje 10% i jest wart 11 000 USD. Wynik w złotych zależy od kursu w dniu sprzedaży:
| Kurs USD/PLN przy sprzedaży | Wartość w złotych | Wynik w złotych |
|---|---|---|
| 3,60 (złoty mocniejszy o 10%) | 39 600 zł | –400 zł (–1%) |
| 4,00 (bez zmian) | 44 000 zł | +4000 zł (+10%) |
| 4,40 (złoty słabszy o 10%) | 48 400 zł | +8400 zł (+21%) |
Ten sam zysk ETF-u w dolarach daje w złotych wynik od lekkiej straty do ponad dwukrotnie większego zysku. Dlatego przy inwestycjach zagranicznych warto świadomie zdecydować, czy chcesz mieć ekspozycję walutową, czy wolisz ją zabezpieczyć.
Najczęstsze błędy
- Wymiana walut w banku po kursie z dużym spreadem, bez porównania z kantorem internetowym.
- Ocenianie inwestycji zagranicznej tylko w walucie obcej.
- Mylenie kursu kupna i sprzedaży – bank kupuje od Ciebie taniej, a sprzedaje drożej.
- Stosowanie kursu z dnia transakcji zamiast kursu NBP z dnia poprzedniego w rozliczeniu podatkowym.
- Branie kredytu w walucie obcej przy zarobkach w złotych bez uwzględnienia ryzyka kursowego.
Perspektywa tradera
Na rynku forex kursy podaje się z dokładnością do pipsa – najczęściej czwartego miejsca po przecinku (dla par z jenem – drugiego). Wartość pipsa zależy od wielkości pozycji i waluty kwotowanej, dlatego ryzyko na transakcji trzeba liczyć w walucie rachunku, a nie w pipsach. Wielkość pozycji w lotach i wartość pipsa w złotych policzysz w kalkulatorze wielkości pozycji.
Przykład liczbowy: handlujesz EUR/USD na rachunku w złotych. 1 lot to 100 000 euro, więc 1 pips (0,0001) jest wart 10 USD. Przy kursie USD/PLN 3,70 daje to 37 zł na pips. Jeśli stop loss jest 25 pipsów od wejścia, a chcesz ryzykować 370 zł, wielkość pozycji to 0,4 lota: pips jest wtedy wart 4 USD, czyli 14,80 zł, a 25 pipsów × 14,80 zł = 370 zł. Dopiero takie przeliczenie pokazuje prawdziwe ryzyko.
Warto też pamiętać o kalendarzu makro. Decyzje banków centralnych, dane o inflacji czy rynku pracy potrafią przesunąć kurs o kilkadziesiąt pipsów w kilka sekund, a spread u brokera na chwilę się rozszerza. Stop loss ustawiony zbyt blisko może wtedy zostać wykonany z poślizgiem.
Najczęstsze pytania
Co oznacza zapis EUR/PLN?
Ile złotych trzeba zapłacić za 1 euro. Euro to waluta bazowa, złoty – waluta kwotowana.
Gdzie sprawdzić średni kurs NBP?
Na stronie NBP w tabeli A kursów średnich, publikowanej w każdy dzień roboczy. Tam jest też archiwum kursów z poprzednich dni.
Dlaczego kurs w banku różni się od kursu w internecie?
Bo kurs rynkowy to cena na rynku międzybankowym, a bank dolicza swój spread. Kursy kupna i sprzedaży banku zawierają jego marżę.
Czy da się zabezpieczyć przed zmianą kursu?
Tak – np. przez ETF-y zabezpieczone walutowo, kontrakty terminowe lub trzymanie części środków w walucie, w której planujesz wydatki. Zabezpieczenie ma jednak swój koszt i ogranicza też potencjalny zysk z kursu.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
