VSA (ang. Volume Spread Analysis) to metoda analizy technicznej, która ocenia każdą świecę przez trzy elementy: wolumen, rozpiętość (spread, czyli odległość od szczytu do dołka) oraz miejsce zamknięcia w tej rozpiętości. Cel: ustalić, czy przeważa popyt, czy podaż profesjonalistów, zanim wyraźnie pokaże to cena.
Metodę opracował i spopularyzował Tom Williams, brytyjski trader, który w latach 60. współpracował w USA z grupą profesjonalnych traderów. Opisał ją w książkach The Undeclared Secrets That Drive the Stock Market i Master the Markets. Źródłem VSA jest metoda Wyckoffa, a zwłaszcza jej prawo wysiłku i rezultatu: wolumen to wysiłek, a zmiana ceny to rezultat.
Trzy zmienne VSA
| Zmienna | Pytanie, które zadajesz |
|---|---|
| Wolumen | czy jest wyższy czy niższy niż na kilku poprzednich świecach i na tle średniej |
| Spread | czy świeca jest szeroka, przeciętna czy wąska w porównaniu z ostatnimi |
| Zamknięcie | czy kurs zamknął się przy szczycie, w środku czy przy dołku świecy |
Kluczowa jest niezgodność: duży wolumen przy wąskiej świecy oznacza, że ktoś wchłania ruch, a mały wolumen przy próbie ruchu – że profesjonaliści w nim nie uczestniczą.
Podstawowe pojęcia
- No demand (brak popytu) – świeca wzrostowa o wąskim spreadzie i wolumenie niższym niż na dwóch poprzednich świecach. Najważniejsza w trendzie spadkowym lub pod oporem.
- No supply (brak podaży) – lustrzane odbicie: wąska świeca spadkowa na niskim wolumenie. Spadek nie ma paliwa.
- Stopping volume – po spadku pojawia się świeca spadkowa z bardzo wysokim wolumenem, ale zamknięciem w środku lub górnej części zakresu. Duzi gracze wchłaniają podaż i hamują spadek. To krewny selling climax z metody Wyckoffa.
- Upthrust – świeca, która wybija w górę, po czym zamyka się przy dołku, zwykle na podwyższonym wolumenie. To pułapka na kupujących i sygnał słabości.
- Test – po fazie wchłaniania podaży cena wraca w okolice dołka na wąskiej świecy i niskim wolumenie, a zamyka się wysoko. Udany test to jeden z najczęściej używanych sygnałów wejścia.
Jak mierzyć położenie zamknięcia
Pozycja zamknięcia = (zamknięcie – minimum) / (maksimum – minimum)
Wynik bliski 1 oznacza zamknięcie przy szczycie, bliski 0 – przy dołku. Wolumen najprościej porównywać z 20-sesyjną średnią, a spread – z ATR.
Przykład odczytu świecy
Załóżmy, że akcja spada od kilku tygodni, średni wolumen z 20 sesji to 1 000 000 sztuk, a ATR wynosi 2,00 zł. Pojawia się świeca spadkowa: maksimum 52,00 zł, minimum 47,80 zł, zamknięcie 51,00 zł, wolumen 2 800 000.
- Spread 4,20 zł – ponad dwa razy więcej niż ATR.
- Wolumen 2,8 razy wyższy niż średnia.
- Pozycja zamknięcia: (51,00 – 47,80) / 4,20 ≈ 0,76 – górna ćwiartka świecy.
Ogromna podaż uderzyła w rynek, ale kurs zamknął się wysoko – to stopping volume. Kilka sesji później cena schodzi w okolice 48,00 zł na wąskiej świecy z wolumenem 600 000 (0,6 średniej) i zamyka się blisko szczytu – udany test.
Plan: kupno po przebiciu szczytu świecy testowej na 50,40 zł, stop loss pod minimum strefy na 47,40 zł, cel 56,40 zł przy poprzednim oporze. Ryzyko wynosi 3,00 zł na akcję, potencjalny zysk 6,00 zł, czyli 2R. Przy kapitale 100 000 zł i ryzyku 1% (1000 zł) kupujesz 333 akcje – dokładnie policzysz to w kalkulatorze wielkości pozycji.
Scenariusz odwrotny: tuż pod oporem pojawia się no demand. To sygnał, żeby nie dokładać i podciągnąć stop.
Najczęstsze błędy
- Ocena pojedynczej świecy bez tła – trendu, wsparć i oporów.
- Utożsamianie każdego dużego wolumenu z działaniem smart money.
- Wchodzenie przed potwierdzeniem – sam stopping volume nie oznacza dna, potrzebny jest test.
Ograniczenia: forex i wolumen tickowy
VSA powstała na rynku akcji i kontraktów terminowych, gdzie wolumen jest centralnie raportowany. Kasowy forex to rynek pozagiełdowy, więc prawdziwego wolumenu nie zna nikt. Platformy typu MetaTrader pokazują wolumen tickowy, czyli liczbę zmian ceny u jednego dostawcy. Zwykle rośnie razem z aktywnością rynku, więc bywa przybliżeniem, ale nie mówi, ile waluty zmieniło właściciela. Sygnały z pojedynczej świecy traktuj ostrożnie i porównuj obraz z wolumenem walutowych futures. Podobny problem mają kryptowaluty, gdzie obrót rozkłada się na wiele giełd.
Perspektywa tradera
VSA najlepiej działa jako filtr jakości wybicia i korekty. Wybicie na szerokiej świecy z wysokim wolumenem i zamknięciem przy szczycie jest wiarygodniejsze niż wybicie na słabym wolumenie, a korekta na malejącym wolumenie (no supply) to zwykle zdrowe cofnięcie. Na derywatach krypto zestawiaj wolumen z Open Interest. Zawsze planuj stop pod strefą testu – jej przebicie na dużym wolumenie unieważnia scenariusz.
Najczęstsze pytania
Czym VSA różni się od metody Wyckoffa?
Wyckoff opisuje całe fazy rynku, czyli akumulację, dystrybucję i trendy. VSA skupia się na odczycie pojedynczych świec i ich sekwencji przez relację wolumenu, spreadu i zamknięcia. W praktyce obie metody często się uzupełniają.
Czym jest upthrust w VSA?
Świecą, która wybija ponad wcześniejsze szczyty, ale zamyka się przy dołku, zwykle na podwyższonym wolumenie. To sygnał słabości i pułapka na kupujących, którzy weszli na wybiciu.
Na jakim interwale stosować VSA?
Najczęściej na wykresach dziennych i godzinowych. Na bardzo krótkich interwałach wolumen jest mocno zaszumiony.
Co oznacza no demand na wykresie?
Świecę wzrostową o wąskim spreadzie i wolumenie niższym niż na dwóch poprzednich świecach. Pokazuje, że profesjonaliści nie wspierają wzrostu, szczególnie w trendzie spadkowym albo pod oporem.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.

