LST (ang. Liquid Staking Token, token płynnego stakingu) to token, który otrzymujesz w zamian za przekazanie kryptowaluty do stakingu przez protokół liquid stakingu. Token reprezentuje Twoje stakowane środki wraz z narosłymi nagrodami i – w przeciwieństwie do zablokowanego stake’u – można nim handlować, wpłacić go jako zabezpieczenie pożyczki albo użyć w innych protokołach DeFi. Najbardziej znane LST to stETH (Lido) i rETH (Rocket Pool) na Ethereum.
Jak działa liquid staking
- Wpłacasz ETH do protokołu.
- Protokół przekazuje środki operatorom walidatorów, którzy prowadzą staking.
- Otrzymujesz LST, który rośnie w wartości lub w liczbie razem z nagrodami stakingowymi.
- Gdy chcesz wyjść, sprzedajesz LST na rynku albo składasz wniosek o wypłatę w protokole i czekasz w kolejce.
Protokół pobiera prowizję od nagród, więc zwrot z LST jest nieco niższy niż z samodzielnego stakingu.
Dwa modele: rebasing i wzrost kursu
| Model | Przykład | Co się zmienia | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Rebasing | stETH | liczba tokenów w portfelu rośnie codziennie | kurs trzyma się około 1 ETH; część protokołów DeFi źle obsługuje zmienne saldo |
| Wzrost kursu | wstETH, rETH | liczba tokenów stała, rośnie ich wartość w ETH | łatwiejszy w DeFi i na innych sieciach |
wstETH to „opakowany” stETH: zamiast codziennie zmieniać saldo, kumuluje nagrody w kursie wymiany.
Przykład 1: rebasing kontra wzrost kursu
Załóżmy umowny zwrot 3% rocznie. Masz 10 stETH – po roku w portfelu będzie około 10,3 stETH, każdy wart mniej więcej 1 ETH. Jeśli zamiast tego masz wstETH, a kurs wynosi 1,15 stETH za 1 wstETH, to 10 wstETH jest wartych 11,5 stETH. Po roku liczba wstETH się nie zmieni, ale kurs wzrośnie do około 1,1845, więc pozycja będzie warta około 11,845 stETH. Ekonomicznie wychodzi na to samo – różni się tylko sposób księgowania nagród.
Ryzyka LST
- Depeg – rynkowa cena LST spada poniżej wartości stakowanych środków. W czerwcu 2022 roku, w czasie upadku Celsiusa i Three Arrows Capital, stETH był notowany w okolicy 0,93–0,95 ETH. Wypłaty ze stakingu Ethereum nie były wtedy jeszcze możliwe (odblokowano je w kwietniu 2023 roku), więc jedynym wyjściem była sprzedaż na rynku.
- Slashing – kara nakładana na walidatora za poważne błędy, np. podpisanie dwóch sprzecznych bloków. Część stake’u zostaje zniszczona, co obniża wartość LST.
- Ryzyko smart kontraktu – błąd w kodzie protokołu może oznaczać utratę środków.
- Centralizacja – duży udział jednego protokołu w stakingu całej sieci to ryzyko dla jej decentralizacji.
Przykład 2: pętla z dźwignią i depeg
Załóżmy, że wpłacasz 10 stETH jako zabezpieczenie w protokole pożyczkowym i pożyczasz 7 ETH (LTV 70%). Próg likwidacji wynosi 80%. Jeśli protokół wycenia stETH po kursie rynkowym, relacja długu do zabezpieczenia osiągnie 80%, gdy stETH spadnie do 0,875 ETH. Przy spadku do 0,94 ETH, jak w 2022 roku, wskaźnik wynosi już około 74,5% – blisko granicy. Jeśli pożyczone ETH zamieniłeś na kolejne stETH i wpłaciłeś je jako zabezpieczenie, ryzyko jest jeszcze większe. Tak wyglądały pozycje, które w 2022 roku wymuszały sprzedaż stETH i pogłębiały depeg.
Najczęstsze błędy
- Traktowanie LST jako w pełni równoważnego ETH w każdej sytuacji rynkowej.
- Budowanie pętli z dźwignią bez sprawdzenia, jak protokół wycenia LST i gdzie leży próg likwidacji.
- Wysyłanie tokena typu rebasing do protokołu, który nie obsługuje zmiennego salda – nagrody mogą przepaść.
- Pomijanie prowizji protokołu przy porównywaniu zwrotów.
Perspektywa tradera
Dla tradera LST to przede wszystkim relacja do aktywa bazowego. Spread między LST a ETH rośnie w okresach stresu: przy wyprzedażach, upadkach dużych graczy albo problemach protokołu. Kupno LST z dyskontem może dawać zysk, jeśli dyskonto się zamknie, ale wymaga czasu (kolejka wypłat) i akceptacji ryzyka, że dyskonto wynika z realnego problemu. Przy pozycjach z dźwignią zakładaj scenariusz, w którym LST traci kilka procent względem ETH w ciągu jednego dnia – i sprawdź, czy przeżyjesz go bez likwidacji.
Najczęstsze pytania
Czym różni się stETH od wstETH?
stETH zwiększa liczbę tokenów w portfelu, a wstETH ma stałą liczbę tokenów i rosnący kurs. Oba reprezentują te same stakowane ETH w Lido.
Czy LST zawsze jest wart 1 ETH?
Nie. Wartość zależy od rynku. W okresach stresu LST bywa notowany z dyskontem, jak stETH w 2022 roku.
Czy mogę w każdej chwili wymienić LST na ETH?
Na rynku – tak, jeśli jest płynność. Przez protokół – tak, ale wypłata trafia do kolejki i może potrwać od kilku dni do kilku tygodni.
Co to jest slashing?
Kara dla walidatora za nieprawidłowe działanie, polegająca na zniszczeniu części jego stake’u. W liquid stakingu obciąża posiadaczy LST.
Czy LST są tylko na Ethereum?
Nie. Tokeny płynnego stakingu istnieją też w innych sieciach proof of stake, np. na Solanie.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
