Depeg (ang. de-peg, utrata parytetu) to sytuacja, w której token mający utrzymywać stałą relację do innego aktywa – najczęściej stablecoin powiązany z dolarem – odchodzi od tej relacji. Stablecoin, który powinien kosztować 1 USD, handlowany jest po 0,95 USD albo 1,03 USD. Pojęcie dotyczy też tokenów stakingowych (np. stETH wobec ETH), wrapped tokenów (np. wrapped BTC wobec BTC) i tokenów płynnego restakingu.
Drobne odchylenia rzędu setnych części dolara zdarzają się stale i szybko znikają dzięki arbitrażowi. O depegu mówi się, gdy odchylenie jest wyraźne, utrzymuje się dłużej albo gdy rynek zaczyna wątpić, czy parytet w ogóle wróci.
Przyczyny depegu
| Przyczyna | Mechanizm |
|---|---|
| Problem z rezerwami | część pokrycia jest zamrożona, straciła wartość lub budzi wątpliwości |
| Zawodny mechanizm stabilizacji | algorytm lub arbitraż przestaje działać w panice |
| Brak możliwości umorzenia | token nie da się szybko wymienić na aktywo bazowe, więc jedynym wyjściem jest rynek |
| Przymusowa sprzedaż | fundusze lub pozycje lewarowane muszą sprzedać token niezależnie od ceny |
| Płytka płynność | duże zlecenie na mało płynnym rynku przesuwa cenę daleko od parytetu |
| Hack lub błąd kontraktu | utrata zaufania do samego tokena lub mostu |
Przykłady z historii
- UST, maj 2022 – algorytmiczny stablecoin ekosystemu Terra stracił parytet i już do niego nie wrócił. To przykład depegu trwałego, zakończonego upadkiem.
- stETH, czerwiec 2022 – w czasie kryzysu Celsiusa i Three Arrows Capital token stakingowy Lido handlowano kilka procent poniżej ETH. Pokrycie było pełne, ale wypłaty ze stakingu nie były jeszcze możliwe, więc sprzedający musieli akceptować dyskonto. Po uruchomieniu wypłat dyskonto zniknęło.
- USDC, marzec 2023 – po upadku Silicon Valley Bank, w którym emitent trzymał część rezerw, USDC spadł chwilowo poniżej 0,90 USD. Za nim podążyły stablecoiny, które miały USDC w rezerwach, m.in. DAI. Po zapowiedzi ochrony depozytów przez władze USA parytet wrócił w ciągu kilku dni.
Te trzy przypadki pokazują trzy typy depegu: upadek mechanizmu, dyskonto płynnościowe przy pełnym pokryciu i czasowe zagrożenie rezerw.
Depeg w górę
Rzadziej stablecoin handluje powyżej parytetu – zwykle wtedy, gdy popyt gwałtownie rośnie, a emisja nie nadąża, np. w czasie masowego zamykania pozycji lewarowanych w DeFi, gdy dłużnicy muszą odkupić stablecoin, żeby spłacić dług. Kupno stablecoina po 1,05 USD też oznacza stratę, gdy cena wróci do 1 USD.
Scenariusz 1: portfel stablecoinów
Załóżmy, że trzymasz 60 000 USD w stablecoinach, a jeden z nich traci parytet i spada do 0,88 USD.
| Struktura | Strata przy spadku jednego stablecoina do 0,88 |
|---|---|
| Całość w jednym stablecoinie | 60 000 × 12% = 7200 USD |
| Po 20 000 USD w trzech stablecoinach o różnym modelu | 20 000 × 12% = 2400 USD |
Dywersyfikacja nie usuwa ryzyka, ale ogranicza skutki pojedynczego zdarzenia. Działa tylko wtedy, gdy stablecoiny nie są od siebie zależne – dwa stablecoiny z tym samym emitentem rezerw albo jeden pokryty drugim to nadal jedna ekspozycja.
Scenariusz 2: depeg a dźwignia
Masz 10 ETH i budujesz pętlę: wpłacasz token stakingowy jako zabezpieczenie, pożyczasz ETH, zamieniasz na token stakingowy i wpłacasz ponownie. Próg likwidacji wynosi umownie 83% (relacja długu do zabezpieczenia).
- Pętla 3x: 30 tokenów w zabezpieczeniu, 20 ETH długu. Token spada do 0,93 ETH – zabezpieczenie jest warte 27,9 ETH, relacja długu 20 / 27,9 ≈ 71,7%. Brak likwidacji, ale kapitał netto spada z 10 do 7,9 ETH, czyli o 21%.
- Pętla 5x: 50 tokenów w zabezpieczeniu, 40 ETH długu. Przy 0,93 ETH zabezpieczenie jest warte 46,5 ETH, relacja długu 40 / 46,5 ≈ 86%. Pozycja przekracza próg i zostaje zlikwidowana, a kapitał netto spada z 10 do 6,5 ETH (−35%) jeszcze przed premią likwidacyjną.
Ten sam siedmioprocentowy depeg dla trzymającego token bez dźwigni oznacza chwilową stratę na papierze, a dla lewarowanej pętli – likwidację i realną stratę.
Jak zarządzać ryzykiem stablecoinów
- Sprawdzaj, co pokrywa stablecoin i czy da się go umorzyć bezpośrednio u emitenta lub w protokole.
- Rozkładaj płynność między stablecoiny o różnych modelach i różnych emitentach.
- Nie używaj dźwigni na tokenach, których parytet zależy wyłącznie od rynku wtórnego.
- Pilnuj stosunku ryzyka do zysku przy „arbitrażu” depegu – zysk 3% przy możliwej stracie całości to zła transakcja.
- Przy dużych kwotach zwróć uwagę na płynność pul – wyjście w panice może kosztować więcej niż sam depeg.
Najczęstsze błędy
- Traktowanie stablecoinów jak gotówki na koncie bankowym.
- Panika i sprzedaż na dnie przy depegu płynnościowym z pełnym pokryciem.
- Kupowanie „taniego” stablecoina bez sprawdzenia, czy pokrycie w ogóle istnieje.
- Pomijanie ryzyka korelacji między stablecoinami.
Perspektywa tradera
Kurs stablecoinów i tokenów stakingowych to jeden z najszybszych wskaźników stresu na rynku. Rosnące dyskonto oznacza przymusową sprzedaż i zbliżające się likwidacje, co często zbiega się z gwałtownymi ruchami na BTC i ETH. Jeśli rozliczasz pozycje w stablecoinie, jego depeg zmienia też realny wynik i depozyt na giełdzie – warto wiedzieć, jak dana platforma wycenia zabezpieczenie w takiej sytuacji. Wielkość pozycji przy grze na powrót parytetu ustal w kalkulatorze wielkości pozycji, zakładając scenariusz, w którym parytet nie wraca.
Najczęstsze pytania
Co oznacza depeg stablecoina?
Że stablecoin handlowany jest wyraźnie poniżej lub powyżej wartości, z którą ma być powiązany, zwykle 1 USD.
Czy po depegu stablecoin zawsze wraca do 1 USD?
Nie. USDC wrócił po kilku dniach, bo rezerwy okazały się bezpieczne. UST z ekosystemu Terra nie wrócił nigdy, bo zawiódł cały mechanizm.
Czy depeg dotyczy tylko stablecoinów?
Nie. Tracić relację z aktywem bazowym mogą też tokeny stakingowe, restakingowe i wrapped tokeny, np. stETH wobec ETH.
Jak zabezpieczyć się przed depegiem?
Dywersyfikuj między stablecoiny o różnych modelach pokrycia, unikaj dźwigni na tokenach o niepewnym parytecie i sprawdzaj możliwość bezpośredniego umorzenia.
Czy kupno stablecoina w trakcie depegu to dobry pomysł?
Może przynieść zysk, jeśli parytet wróci, ale to spekulacja. Jeśli pokrycie zawiodło, możesz stracić większość wpłaconej kwoty.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
