Opcja europejska (ang. European option) to opcja, którą można wykonać wyłącznie w dniu wygaśnięcia. Opcja amerykańska (ang. American option) może zostać wykonana w dowolnym momencie do dnia wygaśnięcia włącznie. Nazwy nie mają nic wspólnego z geografią – na rynkach amerykańskich notuje się też opcje europejskie, a w Europie amerykańskie. Chodzi wyłącznie o styl wykonania.
W obu przypadkach opcją można handlować przez cały okres jej życia. Nabywca opcji europejskiej, który chce zrealizować zysk wcześniej, po prostu ją sprzedaje po cenie rynkowej.
Porównanie
| Cecha | Opcja europejska | Opcja amerykańska |
|---|---|---|
| Termin wykonania | tylko w dniu wygaśnięcia | w dowolnym dniu do wygaśnięcia |
| Wartość | nie wyższa niż amerykańskiej | równa lub wyższa niż europejskiej |
| Ryzyko wystawcy | brak przydziału przed terminem | możliwe wcześniejsze przydzielenie |
| Wycena | wzór Blacka-Scholesa | zwykle metody numeryczne (np. drzewa dwumianowe) |
| Typowe rynki | opcje na indeksy, opcje na krypto | opcje na pojedyncze akcje w USA |
Istnieje też styl pośredni – opcja bermudzka, którą można wykonać w kilku określonych z góry terminach.
Kiedy wcześniejsze wykonanie ma sens
Prawo wcześniejszego wykonania rzadko jest opłacalne, bo wykonując opcję, tracisz jej wartość czasową. Zwykle lepiej sprzedać opcję na rynku.
- Call na akcję bez dywidendy – wcześniejsze wykonanie nie jest optymalne. Dlatego taki call amerykański jest wart tyle samo co europejski.
- Call na akcję z dywidendą – może opłacać się wykonanie tuż przed dniem odcięcia dywidendy, jeśli dywidenda przewyższa pozostałą wartość czasową.
- Głęboki put ITM – wcześniejsze wykonanie może się opłacać, bo otrzymana wcześniej gotówka może pracować na odsetkach.
Przykład
Załóżmy, że akcja kosztuje 100 USD, a Ty masz amerykański call z ceną wykonania 90 USD, który kosztuje na rynku 12 USD. Wartość wewnętrzna wynosi 10 USD, wartość czasowa – 2 USD. Jeśli wykonasz opcję, dostaniesz akcję wartą 100 USD za 90 USD, czyli 10 USD na akcję. Jeśli sprzedasz opcję – 12 USD. Wykonanie oznacza więc oddanie 2 USD wartości czasowej na akcję, czyli 200 USD na kontrakcie obejmującym 100 akcji.
Scenariusz odwrotny: jesteś wystawcą amerykańskiego calla ITM na akcję, która jutro odcina dywidendę 3 USD, a wartość czasowa opcji wynosi 1 USD. Nabywca może wykonać opcję dziś, żeby otrzymać dywidendę. Zostajesz wtedy bez akcji (albo z krótką pozycją, jeśli jej nie miałeś) i bez dywidendy.
Opcje na krypto
Opcje na BTC i ETH na giełdzie Deribit – największym rynku opcji kryptowalutowych – są europejskie i rozliczane gotówkowo. W dniu wygaśnięcia nie dochodzi do dostawy bitcoina: opcja ITM jest automatycznie rozliczana różnicą między ceną rozliczeniową a ceną wykonania, a opcja OTM wygasa bezwartościowo. Dla wystawcy oznacza to brak ryzyka przydziału przed terminem.
Najczęstsze błędy
- Utożsamianie nazwy stylu z miejscem notowania opcji.
- Wykonywanie opcji amerykańskiej zamiast jej sprzedaży i oddawanie wartości czasowej.
- Wystawianie opcji amerykańskich na akcje bez sprawdzenia kalendarza dywidend.
- Zakładanie, że opcja europejska jest „zamrożona” do wygaśnięcia – można nią swobodnie handlować.
Perspektywa tradera
Dla większości strategii styl wykonania ma mniejsze znaczenie niż płynność, spread i koszt opcji. Liczy się jednak przy sprzedaży opcji: w stylu amerykańskim musisz liczyć się z przydziałem w każdej chwili, a więc z nagłą zmianą pozycji i zapotrzebowania na depozyt. W stylu europejskim i przy rozliczeniu gotówkowym ryzyko ogranicza się do wyniku na wygaśnięciu i bieżącej wyceny, co upraszcza zarządzanie pozycją i hedging.
Najczęstsze pytania
Która opcja jest droższa – europejska czy amerykańska?
Amerykańska nie może być tańsza od europejskiej o tych samych parametrach, bo daje więcej praw. W wielu przypadkach, np. przy callu na akcję bez dywidendy, ich wartość jest taka sama.
Czy opcje na WIG20 są europejskie?
Opcje na indeks WIG20 notowane na GPW są opcjami europejskimi rozliczanymi pieniężnie. Szczegóły warunków sprawdzisz w specyfikacji instrumentu na stronie giełdy.
Czy opcję europejską można zamknąć przed wygaśnięciem?
Tak. Nie można jej wykonać, ale można ją sprzedać lub odkupić po bieżącej cenie rynkowej.
Czym jest opcja bermudzka?
Opcją, którą można wykonać w kilku ustalonych z góry terminach – to styl pośredni między europejskim a amerykańskim.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
