ITM, ATM i OTM to skróty opisujące tzw. moneyness, czyli położenie ceny wykonania opcji względem bieżącej ceny instrumentu bazowego. ITM (in the money, „w pieniądzu”) oznacza opcję z dodatnią wartością wewnętrzną. ATM (at the money, „przy pieniądzu”) – opcję z ceną wykonania równą lub bardzo bliską cenie rynkowej. OTM (out of the money, „poza pieniądzem”) – opcję, której natychmiastowe wykonanie nie przyniosłoby nic.
Tabela dla call i put
| Moneyness | Opcja call | Opcja put |
|---|---|---|
| ITM | cena rynkowa > cena wykonania | cena rynkowa < cena wykonania |
| ATM | cena rynkowa ≈ cena wykonania | cena rynkowa ≈ cena wykonania |
| OTM | cena rynkowa < cena wykonania | cena rynkowa > cena wykonania |
Call i put z tą samą ceną wykonania są więc zawsze „po przeciwnych stronach”: gdy call jest ITM, put jest OTM, i odwrotnie. Często używa się też określeń „głęboko ITM” i „głęboko OTM” dla opcji z ceną wykonania daleko od ceny rynkowej.
Przykład
Załóżmy, że BTC kosztuje 60 000 USD. Oto moneyness opcji z trzema cenami wykonania:
| Cena wykonania | Call | Wartość wewnętrzna call | Put | Wartość wewnętrzna put |
|---|---|---|---|---|
| 50 000 USD | ITM | 10 000 USD | OTM | 0 USD |
| 60 000 USD | ATM | 0 USD | ATM | 0 USD |
| 70 000 USD | OTM | 0 USD | ITM | 10 000 USD |
Jeśli BTC wzrośnie do 72 000 USD, wszystkie trzy calle staną się ITM (wartość wewnętrzna 22 000, 12 000 i 2000 USD), a wszystkie trzy puty – OTM. Moneyness nie jest więc cechą opcji na stałe – zmienia się razem z ceną rynku.
Cechy opcji według moneyness
| Cecha | Głęboko ITM | ATM | Głęboko OTM |
|---|---|---|---|
| Premia | wysoka, głównie wartość wewnętrzna | średnia, w całości wartość czasowa | niska, w całości wartość czasowa |
| Delta (call) | bliska 1 | około 0,5 | bliska 0 |
| Wartość czasowa | mała | największa | mała |
| Gamma i theta | niskie | najwyższe | niskie |
| Zachowanie | podobne do instrumentu bazowego | najbardziej czułe na ruch i czas | jak los na loterii |
Inne miary moneyness
Zawodowi uczestnicy rynku opisują moneyness nie tylko słowami. Stosuje się stosunek ceny wykonania do ceny rynkowej (np. 110% oznacza call OTM o 10%) albo deltę – opcja „25-delta” to opcja OTM o delcie 0,25 (dla puta −0,25). Miara oparta na delcie uwzględnia czas i zmienność, dlatego pozwala porównywać opcje z różnymi terminami. Na niej opiera się m.in. skew i 25-delta risk reversal.
Najczęstsze błędy
- Mylenie kierunku dla puta – put jest ITM, gdy cena rynkowa jest poniżej ceny wykonania.
- Traktowanie opcji ITM jako „zyskownej” – nabywca zarabia dopiero powyżej break-even, który uwzględnia premię.
- Kupowanie głęboko OTM, bo są tanie – ich szansa na zysk na wygaśnięciu jest zwykle niska.
- Zapominanie, że ATM ma najszybszy spadek wartości czasowej przed wygaśnięciem.
Perspektywa tradera
Wybór moneyness to wybór profilu ryzyka. Głęboki call ITM zachowuje się prawie jak instrument bazowy z ograniczoną stratą. Opcja ATM daje największą reakcję na zmienność i czas – dobra, gdy spodziewasz się ruchu wkrótce. Opcja OTM to niski koszt i dźwignia, ale wymaga dużego ruchu w krótkim czasie. Dopasuj moneyness do tezy: jak duży ruch zakładasz i w jakim czasie, a wielkość pozycji ustal tak, żeby utrata całej premii mieściła się w Twoim limicie ryzyka.
Najczęstsze pytania
Czy opcja ITM zawsze przynosi zysk?
Nie. Nabywca zarabia dopiero, gdy wartość opcji przekroczy zapłaconą premię. Opcja może być ITM, a pozycja nadal na minusie.
Jak dokładnie zdefiniować ATM?
Najczęściej jako cenę wykonania najbliższą bieżącej cenie rynkowej. Czasem odnosi się ATM do ceny forward albo do opcji o delcie 0,5.
Czy put ITM i call OTM z tą samą ceną wykonania to to samo?
Nie – to dwie różne opcje. Ich moneyness wynika z tej samej relacji ceny rynkowej do ceny wykonania, dlatego zawsze występują w parze.
Które opcje są najbardziej płynne?
Zwykle opcje ATM i lekko OTM z najbliższymi terminami. Głęboko ITM i głęboko OTM mają często szersze spready.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
