Obligacje zerokuponowe (ang. zero-coupon bonds) to obligacje, które nie wypłacają odsetek w trakcie życia. Kupujesz je poniżej wartości nominalnej (z dyskontem), a w dniu wykupu emitent oddaje Ci pełny nominał. Cały Twój zysk to różnica między ceną zakupu a nominałem.
Na polskim rynku hurtowym Skarb Państwa emituje obligacje zerokuponowe serii OK. Instrumentem dyskontowym są też bony skarbowe, choć mają krótszy termin. Na świecie popularne są papiery tworzone przez „rozcięcie” zwykłych obligacji na osobne płatności odsetek i kapitału (np. amerykańskie STRIPS).
Jak liczy się cenę
Cena obligacji zerokuponowej to wartość obecna nominału:
Cena = Nominał / (1 + r)n
gdzie r to wymagana roczna rentowność, a n – liczba lat do wykupu. Im dłuższy termin i wyższa rentowność, tym większe dyskonto.
Przykład
Załóżmy, że obligacja ma nominał 1000 zł i termin wykupu za 10 lat, a rynek wymaga rentowności 5% rocznie. Cena wynosi 1000 / 1,0510 ≈ 613,91 zł. Jeśli trzymasz ją do wykupu, zarobisz 386,09 zł przed podatkiem.
Teraz rentowność rynkowa rośnie do 6%. Nowa cena to 1000 / 1,0610 ≈ 558,39 zł – spadek o około 9%. Przy obligacji 30-letniej ta sama zmiana stóp obniżyłaby cenę z około 231,38 zł do 174,11 zł, czyli o blisko 25%.
| Termin | Cena przy 5% | Cena przy 6% | Zmiana |
|---|---|---|---|
| 10 lat | 613,91 zł | 558,39 zł | ok. −9,0% |
| 30 lat | 231,38 zł | 174,11 zł | ok. −24,8% |
Zalety i wady
- Brak ryzyka reinwestycji – nie musisz szukać, gdzie ulokować kupony. Rentowność z dnia zakupu jest „zamknięta” do wykupu.
- Przewidywalny wynik – wiesz dokładnie, ile dostaniesz i kiedy, co ułatwia planowanie konkretnego wydatku.
- Najwyższa wrażliwość na stopy – duration obligacji zerokuponowej równa się jej terminowi do wykupu, więc przy tym samym terminie jej cena waha się mocniej niż cena obligacji kuponowej.
- Pełne ryzyko kredytowe na koniec – przy obligacjach korporacyjnych cała płatność przypada na dzień wykupu, więc niewypłacalność emitenta oznacza stratę całego zysku i kapitału.
Podatek
W Polsce dochód z obligacji zerokuponowej – różnicę między ceną sprzedaży lub kwotą wykupu a ceną zakupu – rozliczasz przy zbyciu lub wykupie, zwykle podatkiem Belki 19%. W niektórych krajach, np. w USA, narastające odsetki od takich papierów opodatkowuje się co roku, mimo że inwestor nie dostaje gotówki.
Najczęstsze błędy
- Traktowanie długiej obligacji zerokuponowej jako „bezpiecznej” pozycji – przed wykupem jej cena może spaść o kilkadziesiąt procent.
- Porównywanie rentowności z oprocentowaniem kuponu innych obligacji bez uwzględnienia kapitalizacji.
- Zapominanie o podatku przy liczeniu realnego zysku.
- Kupowanie korporacyjnych obligacji zerokuponowych od słabego emitenta – brak kuponów oznacza brak wczesnego sygnału, że coś jest nie tak.
Perspektywa tradera
Długie obligacje zerokuponowe i fundusze na nie to w praktyce czysty zakład na kierunek stóp procentowych. Przy spadku rentowności o 1 punkt procentowy 30-letni papier może zyskać ponad 30%, a przy wzroście – stracić blisko jedną czwartą. Taka zmienność bywa porównywalna z akcjami, więc wielkość pozycji warto liczyć tak samo starannie jak przy akcjach, np. w kalkulatorze wielkości pozycji. Do przewidywalnego celu oszczędnościowego lepiej dobierać termin wykupu zgodny z terminem wydatku.
Najczęstsze pytania
Czy obligacje zerokuponowe płacą odsetki?
Nie w formie kuponów. Zysk wynika z tego, że kupujesz je poniżej nominału, a przy wykupie dostajesz pełny nominał.
Czy detaliczne obligacje skarbowe są zerokuponowe?
Formalnie nie. Część z nich, np. obligacje z kapitalizacją odsetek, wypłaca odsetki dopiero przy wykupie, co ekonomicznie przypomina papier zerokuponowy, ale kupujesz je po nominale, a nie z dyskontem.
Dlaczego cena obligacji zerokuponowej tak mocno reaguje na stopy?
Bo cała płatność przypada na koniec, więc jej wartość obecna najsilniej zależy od stopy dyskontowej. Duration takiej obligacji równa się terminowi do wykupu.
Do czego inwestorzy używają obligacji zerokuponowych?
Do dopasowania pieniędzy do konkretnego terminu wydatku – np. fundusze emerytalne i ubezpieczyciele kupują je pod przyszłe wypłaty. Rentowność jest znana z góry, a brak kuponów eliminuje ryzyko reinwestycji.
Co się stanie, jeśli sprzedam obligację przed wykupem?
Dostaniesz cenę rynkową z dnia sprzedaży. Może być wyższa lub niższa niż wynikałoby to z upływu czasu, w zależności od zmian stóp procentowych.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
