Jesse Livermore (1877–1940) to amerykański spekulant giełdowy, uważany za jednego z najsłynniejszych traderów w historii Wall Street. Zarabiał głównie na krótkiej sprzedaży w czasie paniki 1907 roku i krachu 1929 roku, a jednocześnie kilka razy tracił cały majątek. Jego sposób myślenia opisuje książka Edwina Lefèvre’a „Wspomnienia gracza giełdowego” (ang. Reminiscences of a Stock Operator, 1923) – klasyczna lektura traderów.
Życiorys w skrócie
| Rok | Wydarzenie |
|---|---|
| 1877 | urodzony w Shrewsbury w stanie Massachusetts |
| 1891 | jako 14-latek zaczyna pracę przy tablicy notowań w Paine Webber w Bostonie |
| lata 90. XIX w. | gra w tzw. bucket shopach – biurach przyjmujących zakłady na kursy akcji bez realnego wykonania zleceń |
| 1907 | duże zyski z krótkiej sprzedaży w czasie paniki 1907 roku |
| 1915 | ogłasza upadłość |
| 1923 | ukazują się „Wspomnienia gracza giełdowego” Edwina Lefèvre’a |
| 1929 | krótka sprzedaż przed krachem i w jego trakcie – zysk szacowany przez biografów na około 100 mln USD |
| 1934 | kolejna upadłość |
| 1940 | wydaje książkę „How to Trade in Stocks”; w listopadzie umiera w Nowym Jorku, odebrawszy sobie życie |
„Wspomnienia gracza giełdowego” to powieść biograficzna z bohaterem o nazwisku Larry Livingston. Część scen jest fabularyzowana, więc to raczej zapis sposobu myślenia niż kronika transakcji.
Zasady tradingu Livermore’a
- Linia najmniejszego oporu – cena porusza się w kierunku, w którym napotyka najmniej przeszkód. Zadaniem tradera nie jest przewidywanie, tylko rozpoznanie tego kierunku i podążanie za nim. To wczesna, intuicyjna wersja trend following.
- Kupuj siłę, nie słabość – Livermore wolał kupować akcje, które przebijały nowe szczyty, niż „tanie” akcje po spadkach.
- Punkty zwrotne (ang. pivotal points) – poziomy, po których przebiciu ruch przyspiesza; dają też jasne miejsce na stop.
- Piramidowanie – dokładanie do pozycji dopiero wtedy, gdy rynek potwierdza rację, a nie uśrednianie w dół przegrywającej pozycji.
- Cierpliwość – w książce Lefèvre’a pada myśl, że duże pieniądze dało nie myślenie, tylko siedzenie w pozycji.
- Szybkie cięcie strat – pierwsza strata jest najtańsza.
Słynne transakcje i bankructwa
W 1907 roku Livermore zarobił na gwałtownym spadku rynku, a w 1929 roku rozbił krótką sprzedaż na wielu brokerów i po krachu był jednym z najbogatszych spekulantów w USA. Ten sam człowiek formalnie ogłaszał jednak upadłość m.in. w 1915 i 1934 roku. Przyczyny się powtarzały: zbyt duże pozycje, dźwignia i łamanie własnych zasad. Te same cechy, które dały mu fortunę, kilka razy ją zabrały.
Przykład: piramidowanie a uśrednianie w dół
Załóżmy, że kupujesz 300 akcji spółki X po 50 USD, a cała planowana pozycja to 600 akcji.
| Wariant | Co robisz | Wynik w złym scenariuszu |
|---|---|---|
| Uśrednianie w dół | kurs spada do 45 USD, dokupujesz 300 akcji (średnia 47,50 USD), kurs spada do 40 USD | strata 4 500 USD i dalej otwarta pozycja |
| Piramidowanie, etap 1 | 300 akcji po 50 USD, stop loss 47 USD | strata maks. 900 USD |
| Piramidowanie, etap 2 | kurs rośnie do 55 USD, dokładasz 200 akcji, stop dla całości 52 USD | 0 USD – najgorszy scenariusz to wyjście na zero |
| Piramidowanie, etap 3 | kurs rośnie do 60 USD, dokładasz 100 akcji, stop 56 USD | zysk min. 1 600 USD |
Jeśli trend trwa dalej i zamykasz wszystko po 65 USD, zysk wynosi 7 000 USD (300 × 15 + 200 × 10 + 100 × 5). Każda transza jest mniejsza, a stop przesuwa się tak, żeby dokładanie nie zwiększało ryzyka ponad pierwotne 900 USD. Średnia cena wejścia rośnie do około 53,33 USD – to cena za potwierdzenie.
Najczęstsze błędy w naśladowaniu Livermore’a
- Kopiowanie jego agresji – koncentracja kapitału i dźwignia kilka razy go zrujnowały.
- Traktowanie powieści Lefèvre’a jak dokładnego opisu metody – to literatura, nie instrukcja.
- Piramidowanie równymi lub rosnącymi transzami – wtedy jedna korekta zabiera cały zysk.
- Mylenie cierpliwości z trzymaniem straty „aż wróci”.
Perspektywa tradera
Livermore to najlepsza lekcja o różnicy między dobrą strategią a przetrwaniem. Jego zasady wejścia – linia najmniejszego oporu, kupowanie wybić, dokładanie do zysku – działają na akcjach, futures i krypto. To, co go wielokrotnie zrujnowało, to wielkość pozycji i dźwignia. Na krypto, gdzie kontrakt perpetualny pozwala otworzyć pozycję wielokrotnie większą od depozytu, ten błąd powtarza się codziennie. Przewagę buduje się na wejściach, a przetrwanie – na ryzyku na transakcję. Zanim otworzysz pozycję, policz jej rozmiar od odległości do stop lossa w kalkulatorze wielkości pozycji, a jeśli kusi Cię ryzykowanie dużej części kapitału na jeden pomysł, sprawdź w kalkulatorze ruiny gracza, jak szybko nawet dodatnia strategia może doprowadzić do wyzerowania konta.
Najczęstsze pytania
Czy „Wspomnienia gracza giełdowego” napisał Jesse Livermore?
Nie. Autorem jest dziennikarz Edwin Lefèvre, a książka ukazała się w 1923 roku. To powieść o fikcyjnym Larrym Livingstonie, powszechnie uznawana za opowieść o Livermorze. Sam Livermore wydał w 1940 roku książkę „How to Trade in Stocks”.
Co to jest linia najmniejszego oporu?
Kierunek, w którym cena porusza się najłatwiej. Trader ma go rozpoznać i handlować zgodnie z nim, zamiast zgadywać szczyty i dołki.
Ile razy Livermore zbankrutował?
Kilka razy tracił majątek, a formalnie ogłaszał upadłość m.in. w 1915 i 1934 roku.
Czy zasady Livermore’a działają na rynku kryptowalut?
Podążanie za trendem, kupowanie wybić i dokładanie do zyskownych pozycji to zasady uniwersalne. Na krypto trzeba je połączyć ze ścisłą kontrolą ryzyka, bo zmienność i dostępna dźwignia są znacznie większe.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
