Index price (cena indeksu) to referencyjna cena aktywa wyliczana przez giełdę kontraktów jako średnia cen z kilku giełd spot. Nie jest ceną, po której zawierasz transakcje – to punkt odniesienia, który ma odzwierciedlać „prawdziwą” rynkową wartość aktywa, niezależną od chwilowych zawirowań na jednej giełdzie. Na jej podstawie liczy się mark price, funding i rozliczenie kontraktów terminowych.
Jak powstaje cena indeksu
- Wybór giełd – giełda kontraktów wybiera kilka płynnych giełd spot, na których notowana jest dana para.
- Wagi – każda giełda dostaje wagę, zwykle zależną od płynności lub wolumenu.
- Filtrowanie odstających cen – cena, która mocno odbiega od mediany pozostałych, jest pomijana lub ograniczana.
- Obsługa awarii – gdy giełda przestaje przesyłać dane, jej waga jest przenoszona na pozostałe.
- Przeliczenia – jeśli na części giełd para jest notowana w innym stablecoinie, cena jest przeliczana na walutę kontraktu.
Przykład wyliczenia
Załóżmy, że indeks BTC składa się z trzech giełd:
| Giełda | Cena BTC | Waga | Udział w indeksie |
|---|---|---|---|
| A | 60 050 USD | 40% | 24 020 USD |
| B | 59 980 USD | 35% | 20 993 USD |
| C | 60 020 USD | 25% | 15 005 USD |
| Cena indeksu | 100% | 60 018 USD |
Teraz załóżmy, że na czwartej, mniejszej giełdzie D ktoś sprzedaje rynkowo dużą ilość BTC i cena na chwilę spada do 57 000 USD – 5% poniżej pozostałych. Filtr odstających cen pomija ten odczyt, więc cena indeksu praktycznie się nie zmienia. Knot na jednej giełdzie nie przenosi się na indeks.
Rola w mark price
Mark price, czyli cena znacznikowa, jest zwykle liczona na podstawie ceny indeksu powiększonej o wygładzoną różnicę między ceną kontraktu a indeksem. Dzięki temu niezrealizowany wynik i ceny likwidacji nie reagują na chwilowe manipulacje ceną jednego kontraktu. To właśnie cena indeksu sprawia, że gwałtowny knot na jednej giełdzie nie musi oznaczać likwidacji Twojej pozycji.
Rola w fundingu
Funding ma utrzymywać cenę kontraktu perpetual blisko ceny spot. Miarą odchylenia jest premia – różnica między ceną kontraktu a ceną indeksu. Jeśli kontrakt kosztuje 60 318 USD, a indeks wynosi 60 018 USD, premia wynosi 300 USD, czyli około 0,50%. Dodatnia premia przez dłuższy czas przekłada się na dodatni funding: posiadacze longów płacą posiadaczom shortów, co zachęca do sprzedaży kontraktu i ściąga jego cenę w kierunku indeksu.
Rozliczenie kontraktów terminowych
Kontrakty z datą wygaśnięcia rozliczane są zwykle według średniej ceny indeksu z określonego okresu przed wygaśnięciem, a nie według jednej ceny. Uśrednienie utrudnia manipulację ceną w ostatnich minutach.
Najczęstsze błędy
- Mylenie ceny indeksu z ceną, po której zostanie zrealizowane Twoje zlecenie.
- Zakładanie, że indeks każdej giełdy kontraktów liczony jest z tych samych źródeł.
- Ignorowanie różnicy między ceną kontraktu a indeksem przy ocenie nastrojów rynku.
- Przekonanie, że indeks całkowicie chroni przed likwidacją – przy realnym, szerokim ruchu rynku indeks też się zmienia.
Perspektywa tradera
Porównanie ceny kontraktu z ceną indeksu to prosty wskaźnik nastrojów na rynku z dźwignią. Duża dodatnia premia oznacza, że longi płacą za utrzymanie pozycji i rynek jest przeładowany kupującymi – to częsty wstęp do gwałtownej korekty z likwidacjami. Ujemna premia przy spadkach sygnalizuje przewagę shortów. Przy ustawianiu stop lossa sprawdź, czy giełda wyzwala go ceną ostatniej transakcji, czy mark price. Stop na ostatniej cenie może zostać wybity przez chwilowy knot na kontrakcie, a stop na mark price – bardziej stabilny – może za to zadziałać z większym poślizgiem przy gwałtownym ruchu.
Najczęstsze pytania
Czym różni się index price od mark price?
Index price to średnia cena z giełd spot. Mark price to cena do wyceny pozycji i likwidacji, liczona zwykle z ceny indeksu i wygładzonej premii kontraktu.
Czy mogę handlować po cenie indeksu?
Nie. To cena referencyjna. Transakcje zawierasz po cenach z arkusza zleceń danego kontraktu.
Z jakich giełd liczona jest cena indeksu?
Z kilku płynnych giełd spot wybranych przez giełdę kontraktów. Skład i wagi są zwykle publikowane w dokumentacji giełdy i mogą się zmieniać.
Dlaczego cena kontraktu różni się od ceny indeksu?
Bo kontrakt ma własny popyt i podaż, często z dźwignią. Różnicę nazywa się premią lub bazą, a funding ma ją ograniczać.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
