DOM (ang. Depth of Market, głębokość rynku) to widok arkusza zleceń w formie pionowej drabinki cen, pokazujący, ile kontraktów lub jednostek czeka na kupno i sprzedaż na kolejnych poziomach cenowych. Księga zleceń to same dane, a DOM – narzędzie, które te dane prezentuje i zwykle pozwala składać zlecenia jednym kliknięciem przy wybranej cenie. DOM jest standardem w handlu kontraktami futures, a na giełdach kryptowalut jego odpowiednikiem jest panel order booka.
W informatyce skrót DOM oznacza Document Object Model, czyli model struktury strony internetowej – to zupełnie inne pojęcie, niezwiązane z rynkiem.
Jak wygląda DOM
Środkowa kolumna to ceny, ułożone od najwyższej do najniższej. Po jednej stronie widać wolumen zleceń kupna z limitem (bid), po drugiej – zleceń sprzedaży (ask). Najwyższy bid i najniższy ask to najlepsze ceny, a różnica między nimi to spread. Wiele platform dodaje kolumny z wolumenem transakcji na danym poziomie i zmianami zleceń w czasie rzeczywistym.
| Bid (kupno) | Cena | Ask (sprzedaż) |
|---|---|---|
| 100,75 | 35 | |
| 100,50 | 20 | |
| 100,25 | 12 | |
| 15 | 100,00 | |
| 25 | 99,75 | |
| 40 | 99,50 |
W tym przykładzie najlepszy bid to 100,00, najlepszy ask 100,25, a spread wynosi jeden tick (0,25).
Co można odczytać z DOM
- Płynność – ile wolumenu stoi przy najlepszych cenach i jak szybko rośnie w głąb arkusza.
- Nierównowagę – przewaga zleceń po jednej stronie bywa sygnałem krótkoterminowej presji, choć nie jest gwarancją ruchu.
- Duże zlecenia – skupiska wolumenu na okrągłych poziomach mogą działać jak krótkoterminowe wsparcie lub opór.
- Reakcję na uderzenie – czy duże zlecenie jest zjadane przez zlecenia rynkowe, czy odnawia się po każdej transakcji (tzw. iceberg order).
- Koszt wejścia – ile poślizgu zapłacisz, gdy Twoje zlecenie rynkowe przejdzie przez kilka poziomów.
Przykład 1: ile kosztuje zlecenie rynkowe
Załóżmy, że przy powyższym arkuszu składasz zlecenie rynkowe kupna 40 kontraktów. Zostanie ono zrealizowane tak: 12 kontraktów po 100,25, 20 po 100,50 i brakujące 8 po 100,75. Średnia cena wyniesie (12 × 100,25 + 20 × 100,50 + 8 × 100,75) / 40 = 100,475. To o 0,225 więcej niż najlepszy ask, czyli prawie jeden tick poślizgu na każdym kontrakcie. Gdybyś podzielił zlecenie albo użył zlecenia z limitem, mógłbyś tego kosztu uniknąć – kosztem ryzyka, że nie wszystko się zrealizuje.
Przykład 2: pozorna ściana zleceń
Załóżmy, że na poziomie 99,50 widzisz 400 kontraktów kupna, dziesięć razy więcej niż zwykle. Kupujesz na 100,00 w przekonaniu, że ta „ściana” zatrzyma spadek, ze stopem na 99,25. Gdy cena zbliża się do 99,75, zlecenie znika z arkusza, a cena spada do stopu. Strata to 0,75 na kontrakt. Tak działa spoofing – składanie zleceń, których autor nie zamierza realizować, żeby wpłynąć na zachowanie innych. Na rynkach regulowanych jest zakazany, ale w praktyce ściany zleceń bywają wycofywane z wielu powodów, więc nie są pewnym poziomem.
DOM a inne narzędzia
| Narzędzie | Co pokazuje |
|---|---|
| DOM | zlecenia oczekujące przy kolejnych cenach, w czasie rzeczywistym |
| Taśma transakcji (time and sales) | zrealizowane transakcje: cena, wolumen, strona |
| Footprint | wolumen zrealizowany po stronie bid i ask w każdej świecy |
| Profil wolumenu | ile handlu odbyło się na danym poziomie w wybranym okresie |
DOM pokazuje intencje, pozostałe narzędzia – to, co faktycznie się wydarzyło. Najwięcej informacji daje zestawienie obu perspektyw.
Najczęstsze błędy
- Traktowanie dużych zleceń w arkuszu jako pewnego wsparcia lub oporu.
- Handel z DOM na rynkach o niskiej płynności, gdzie kilka zleceń zmienia cały obraz.
- Pomijanie poślizgu przy zleceniach rynkowych większych niż wolumen przy najlepszej cenie.
- Założenie, że DOM pokazuje całą płynność – część zleceń jest ukryta (iceberg), a na rynku krypto płynność jest rozproszona między giełdy.
- Pomyłkowe kliknięcia w trybie handlu jednym kliknięciem.
Perspektywa tradera
DOM jest najbardziej przydatny w bardzo krótkim horyzoncie – od scalpingu po precyzyjne wejście w strefie wyznaczonej na wykresie. Kierunek i poziomy ustal na wykresie, a DOM wykorzystaj do oceny, czy przy Twojej cenie jest płynność i jak rynek reaguje na testowanie poziomu. Przed dużym zleceniem sprawdź, ile wolumenu stoi przy najlepszych cenach, i dopasuj wielkość pozycji do płynności. Wielkość pozycji wynikającą z ryzyka policzysz w kalkulatorze wielkości pozycji. Jeśli handlujesz jednym kliknięciem, ustaw domyślną wielkość zlecenia i limit strat dziennych, zanim zaczniesz sesję.
Najczęstsze pytania
Czym DOM różni się od księgi zleceń?
Księga zleceń to zbiór wszystkich oczekujących zleceń. DOM to sposób jej wyświetlania w formie drabinki cen, zwykle połączony z możliwością składania zleceń.
Czy DOM działa na giełdach kryptowalut?
Tak. Każda giełda publikuje order book, a platformy handlowe potrafią prezentować go w formie drabinki. Pamiętaj, że płynność jest rozproszona między wiele giełd.
Co to jest Level 2?
Dane o zleceniach na kilku lub kilkunastu poziomach cenowych, a nie tylko najlepszy bid i ask. DOM korzysta właśnie z takich danych.
Czy da się zarabiać wyłącznie na DOM?
Niektórzy scalperzy handlują głównie z arkusza, ale wymaga to dużej płynności instrumentu, niskich kosztów transakcyjnych i dyscypliny. Dla większości traderów DOM jest uzupełnieniem wykresu.
Co oznacza skrót DOM poza tradingiem?
W informatyce – Document Object Model, czyli drzewiastą strukturę dokumentu HTML, na której działa JavaScript.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
