Volume Profile (profil wolumenu) to narzędzie, które pokazuje, jaki wolumen został wymieniony na poszczególnych poziomach cenowych w wybranym okresie. Na wykresie ma postać poziomego histogramu przy osi ceny. Zwykły wolumen pod wykresem odpowiada na pytanie „kiedy był obrót”, a profil wolumenu – „gdzie był obrót”. Koncepcja wywodzi się z Market Profile, rozwijanego na giełdzie CBOT w latach 80. przez Petera Steidlmayera.
Idea jest taka: poziomy, na których zawarto dużo transakcji, to ceny zaakceptowane przez rynek. Poziomy z małym obrotem to ceny odrzucone, przez które rynek przeszedł szybko.
Elementy profilu
| Element | Co oznacza |
|---|---|
| POC (point of control) | poziom z największym wolumenem w profilu – „najbardziej uczciwa” cena okresu |
| Value Area (VA) | zakres cen, w którym zawarto około 70% wolumenu |
| VAH / VAL | górna i dolna granica obszaru wartości |
| HVN (high volume node) | wybrzuszenie profilu – strefa akceptacji, cena zwykle zwalnia i konsoliduje |
| LVN (low volume node) | wcięcie profilu – strefa odrzucenia, cena zwykle przechodzi przez nią szybko |
Skąd 70% w Value Area
Wartość 70% nawiązuje do rozkładu normalnego, w którym około 68% obserwacji mieści się w jednym odchyleniu standardowym od średniej. To konwencja, a nie prawo natury. Obszar wartości wyznacza się, zaczynając od POC i dołączając kolejne poziomy – zawsze ten z większym wolumenem, powyżej albo poniżej – aż suma przekroczy 70% całości. Platformy robią to automatycznie, często dołączając po dwa poziomy naraz.
Profil sesyjny a zakresowy
- Profil sesyjny – osobny profil dla każdej sesji lub dnia. Pokazuje, gdzie rynek handlował wczoraj i dziś, dobrze nadaje się do day tradingu.
- Profil zakresowy (fixed range) – rysujesz go na wybranym odcinku wykresu, np. od początku konsolidacji do jej końca albo od dołka do szczytu impulsu.
- Profil widocznego zakresu – liczony dla tego, co jest akurat na ekranie. Wygodny, ale zmienia się przy przewijaniu wykresu.
- Profil złożony (composite) – łączy wiele sesji, np. tygodnie lub miesiące, i pokazuje najważniejsze strefy w dłuższym terminie.
Przykład 1: wyznaczenie Value Area
Załóżmy, że w konsolidacji na BTC zawarto łącznie 10 000 BTC wolumenu, rozłożonego na poziomy co 500 USD. 70% to 7 000 BTC.
| Poziom (USD) | Wolumen (BTC) |
|---|---|
| 61 500 | 400 |
| 61 000 | 900 |
| 60 500 | 1 600 |
| 60 000 | 2 400 (POC) |
| 59 500 | 1 800 |
| 59 000 | 1 100 |
| 58 500 | 800 |
| 58 000 | 600 |
| 57 500 | 400 |
Start od POC: 2 400. Dołączasz 59 500 (1 800 więcej niż 1 600 powyżej) – razem 4 200. Potem 60 500 (1 600 wobec 1 100) – 5 800. Potem 59 000 (1 100 wobec 900) – 6 900. Na koniec 61 000 (900 wobec 800) – 7 800, czyli 78%, więc próg 70% jest przekroczony. Obszar wartości to 59 000–61 000, VAH około 61 000, VAL około 59 000.
Przykład 2: trade od granicy obszaru wartości
Załóżmy, że rynek wybił się w górę z tej konsolidacji, a potem wraca do VAL 59 000, gdzie pojawia się świeca odrzucenia. Plan:
- wejście: 59 100 USD,
- stop loss: 58 400 USD – poniżej strefy, w której profil wyraźnie się przerzedza; ryzyko 700 USD na 1 BTC,
- cel 1: POC 60 000 USD (+900 USD, około 1,3R),
- cel 2: VAH 61 000 USD (+1 900 USD, około 2,7R).
Przy rachunku 20 000 USD i ryzyku 1% (200 USD) wielkość pozycji to 200 / 700 ≈ 0,286 BTC, czyli około 16 900 USD wartości nominalnej. Wynik przeliczysz w kalkulatorze wielkości pozycji. Jeśli cena zamknie się pod VAL i zacznie handlować w obszarze 58 000–58 500, akceptacja niższych cen unieważnia scenariusz.
Zastosowania
- Wsparcia i opory – POC, VAH i VAL często działają jak poziomy reakcji.
- Cele – rynek wychodzący z LVN ma tendencję do szybkiego przejścia do kolejnego HVN.
- Stopy – stop za LVN lub za krawędzią obszaru wartości ma logiczne uzasadnienie.
- Równowaga i nierównowaga – szeroki, symetryczny profil oznacza rynek w równowadze, profil wydłużony w jedną stronę – ruch kierunkowy.
Najczęstsze błędy
- Rysowanie profilu na przypadkowym zakresie – profil ma sens, gdy obejmuje logiczną całość, np. sesję, konsolidację lub impuls.
- Traktowanie POC jako poziomu, od którego cena „musi” się odbić.
- Stosowanie profilu na danych z jednej małej giełdy krypto lub na wolumenie tickowym forex bez świadomości ograniczeń.
- Ignorowanie kontekstu trendu – w silnym trendzie rynek budzi obszary wartości coraz wyżej lub niżej i stare poziomy tracą znaczenie.
Perspektywa tradera
Profil wolumenu nie daje sygnałów sam z siebie – porządkuje mapę. Pytanie brzmi: czy rynek akceptuje ceny poza obszarem wartości (zamknięcia i obrót za granicą VA), czy je odrzuca (szybki powrót do środka). Akceptacja sprzyja grze w kierunku wybicia, odrzucenie – grze powrotu do POC. Stop umieszczaj tam, gdzie mapa przestaje się zgadzać z Twoim scenariuszem, a wielkość pozycji dopasuj do tej odległości.
Najczęstsze pytania
Czym Volume Profile różni się od zwykłego wolumenu?
Zwykły wolumen pokazuje obrót w czasie, a profil wolumenu – obrót na poziomach cen. Dzięki temu widać, gdzie rynek najwięcej handlował.
Co to jest POC w profilu wolumenu?
Poziom ceny z największym wolumenem w wybranym okresie. Często działa jak magnes lub strefa reakcji.
Dlaczego Value Area to 70% wolumenu?
To konwencja nawiązująca do jednego odchylenia standardowego w rozkładzie normalnym. Niektóre platformy pozwalają zmienić ten procent.
Czy Volume Profile działa na forex?
Na rynku spot forex nie ma centralnego wolumenu, więc profil opiera się na wolumenie tickowym lub danych jednego dostawcy. Bardziej wiarygodne dane dają kontrakty terminowe na waluty.
Jaki profil wybrać do day tradingu?
Najczęściej profil sesyjny z poprzedniego i bieżącego dnia, uzupełniony o profil złożony z kilku tygodni, który pokazuje ważniejsze strefy.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
