DAI to stablecoin powiązany z dolarem amerykańskim, emitowany przez protokół MakerDAO, działający dziś pod marką Sky. W odróżnieniu od USDT czy USDC nie emituje go firma trzymająca dolary w banku. DAI powstaje, gdy użytkownik wpłaca zabezpieczenie do smart kontraktu (vaulta) i emituje stablecoin jako dług. Wartość zabezpieczenia musi przewyższać wartość DAI – to nadzabezpieczenie.
Historia: od SAI do multi-collateral DAI
| Etap | Co się zmieniło |
|---|---|
| Grudzień 2017 – single-collateral DAI | jedynym zabezpieczeniem był ETH; ta wersja została później nazwana SAI |
| Listopad 2019 – multi-collateral DAI | wiele rodzajów zabezpieczeń, stopa oszczędnościowa DSR, nowy system aukcji |
| Marzec 2020 – „Czarny czwartek” | krach cen ETH, zatory w sieci i aukcje likwidacyjne rozstrzygane za zero; DAI chwilowo powyżej 1 USD |
| 2020–2021 – USDC w rezerwach | moduł stabilizacji ceny (PSM) pozwala wymieniać USDC na DAI 1:1 |
| 2024 – Sky i USDS | rebranding i wprowadzenie USDS jako następcy DAI, wymienialnego 1:1 |
Jak DAI utrzymuje parytet
- Nadzabezpieczenie vaultów – dług ma pokrycie większe niż 100%.
- Likwidacje – gdy zabezpieczenie spadnie poniżej progu, jest sprzedawane, a dług spłacany.
- Arbitraż – gdy DAI jest powyżej 1 USD, opłaca się go emitować i sprzedawać; gdy poniżej – odkupywać i spłacać nim dług.
- PSM – stały kurs wymiany z USDC działa jak kotwica.
- Stopa oszczędnościowa (DSR) – zmienia popyt na trzymanie DAI.
USDC w rezerwach – kompromis
Po „Czarnym czwartku” protokół zaczął akceptować stablecoiny scentralizowane, głównie USDC. Poprawiło to stabilność kursu, ale sprawiło, że DAI zależy od emitenta USDC i jego banków. W marcu 2023 roku, po upadku Silicon Valley Bank, USDC chwilowo spadł poniżej 0,90 USD, a DAI podążył za nim. Pokazało to, że „zdecentralizowany” stablecoin dziedziczy ryzyko swoich rezerw. Później protokół przesunął część pokrycia w stronę RWA, czyli tokenizowanych bonów skarbowych.
DAI a USDS
Od rebrandingu na Sky w 2024 roku głównym stablecoinem protokołu jest USDS. DAI dalej istnieje i można go wymienić na USDS 1:1 w obie strony. Wersje z oprocentowaniem to sDAI (stopa DSR) i sUSDS (Sky Savings Rate). Dla użytkownika różnica sprowadza się głównie do tego, które tokeny obsługuje dana aplikacja i do jakich programów nagród jest dostęp.
Przykład
Masz vault z długiem 10 000 DAI. Na rynku DAI kosztuje 0,98 USD. Kupujesz 10 000 DAI za 9800 USD i spłacasz dług – oszczędzasz 200 USD. Taki popyt ze strony dłużników podnosi cenę DAI w stronę 1 USD.
Odwrotnie: DAI kosztuje 1,02 USD. Emitujesz 10 000 DAI z vaulta i sprzedajesz je za 10 200 USD. Gdy cena wróci do 1 USD, odkupujesz 10 000 DAI za 10 000 USD i spłacasz dług – zarabiasz 200 USD minus opłatę stabilizacyjną i koszty transakcji. Podaż DAI rośnie, co obniża cenę.
Najczęstsze błędy
- Przekonanie, że DAI jest w pełni niezależny od sektora bankowego.
- Mylenie DAI z SAI albo z USDS.
- Zakładanie, że stopa oszczędnościowa jest stała – ustala ją governance.
- Pomijanie podatków – wymiana DAI na złotówki to zbycie kryptowaluty, rozliczane w PIT-38.
Perspektywa tradera
Dla tradera DAI to jeden ze stablecoinów do parkowania kapitału i rozliczania pozycji w DeFi. Dywersyfikacja między stablecoiny o różnym modelu pokrycia ogranicza skutki pojedynczego depegu, ale nie usuwa ryzyka wspólnego – DAI i USDC mogą stracić parytet jednocześnie. Kurs DAI warto obserwować w okresach stresu, bo szybko pokazuje napięcia w DeFi.
Najczęstsze pytania
Kto emituje DAI?
Nie firma, lecz protokół MakerDAO, dziś Sky. DAI powstaje, gdy użytkownicy emitują go w vaultach pod zabezpieczenie, oraz przez moduł wymiany innych stablecoinów.
Czy DAI jest zdecentralizowany?
Częściowo. Emisja odbywa się na smart kontraktach, ale istotną część pokrycia stanowią USDC i aktywa ze świata tradycyjnego, zależne od podmiotów centralnych.
Czym różni się DAI od USDS?
USDS to następca DAI wprowadzony w 2024 roku przy rebrandingu na Sky. Oba są wymienialne 1:1, różnią się głównie obsługą w aplikacjach i dostępem do programów nagród.
Co to było SAI?
Pierwsza wersja DAI z 2017 roku, zabezpieczona wyłącznie ETH. Po przejściu na multi-collateral DAI w 2019 roku starą wersję nazwano SAI i stopniowo wygaszono.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
