Tornado Cash

Tornado Cash to zdecentralizowany mikser kryptowalut działający na Ethereum i kilku innych sieciach zgodnych z EVM. Pozwala zerwać widoczne w blockchainie powiązanie między adresem, z którego wpłacasz środki, a adresem, na który je wypłacasz. Działa na niezmiennych smart kontraktach – nikt nie przechowuje depozytów i nikt nie może ich zatrzymać. To właśnie ta konstrukcja uczyniła go jednocześnie narzędziem prywatności i ulubionym kanałem prania pieniędzy po hakach.

Projekt wystartował w 2019 roku. Jego twórcami są Roman Storm, Roman Semenov i Alexey Pertsev.

Jak działa mikser

Tornado Cash ma osobne pule dla stałych nominałów, np. 0,1, 1, 10 i 100 ETH. Stały nominał jest kluczowy – gdyby każdy wpłacał dowolną kwotę, łatwo byłoby dopasować wpłatę do wypłaty.

1. Wpłata. Twój portfel generuje dwie losowe wartości: sekret i tzw. nullifier. Do kontraktu trafia tylko ich skrót (commitment) razem z depozytem. Commitment zostaje dopisany do drzewa Merkle wszystkich wpłat w danej puli. Sekret zapisujesz jako „notatkę” – kto ją zgubi, traci środki.
2. Wypłata. Z innego adresu przedstawiasz dowód zk-SNARK. Dowód potwierdza, że znasz sekret do jednej z wpłat w drzewie, ale nie ujawnia, do której. Kontrakt sprawdza dowód i wypłaca nominał.
3. Ochrona przed podwójną wypłatą. Razem z dowodem podajesz skrót nullifiera. Kontrakt go zapisuje, więc tej samej notatki nie da się użyć drugi raz.
4. Relayer. Nowy adres nie ma ETH na gaz. Wypłatę może więc zlecić pośrednik, który opłaca gaz i potrąca prowizję z kwoty wypłaty.

Prywatność zależy od zbioru anonimowości (anonymity set), czyli liczby wpłat, wśród których może się kryć Twoja. Im więcej wpłat w puli i im dłużej czekasz z wypłatą, tym trudniej ją powiązać.

Przykład: dlaczego mikser nie gwarantuje anonimowości

Załóżmy, że ktoś wpłaca 3 × 10 ETH o 14:00, a o 14:30 wypłaca 3 × 10 ETH na nowy adres. W tym półgodzinnym oknie z puli 10 ETH wypłacono łącznie 5 razy. Analityk widzi, że 3 z tych 5 wypłat trafiły na jeden adres, w tej samej liczbie co wpłaty sprzed pół godziny. Z teoretycznego zbioru tysięcy wpłat robi się w praktyce jeden kandydat. Tak właśnie firmy analityki blockchain łączą adresy: po czasie, kwotach, opłatach za gaz i późniejszym łączeniu środków.

Sankcje i procesy

Data	Wydarzenie
Sierpień 2022	OFAC (Departament Skarbu USA) wpisuje Tornado Cash na listę sankcyjną. Uzasadnienie: pranie środków m.in. przez północnokoreańską grupę Lazarus. W Holandii zostaje zatrzymany Alexey Pertsev.
Sierpień 2023	Zarzuty w USA wobec Romana Storma i Romana Semenova (pranie pieniędzy, naruszenie sankcji, prowadzenie nielicencjonowanej działalności przekazu pieniędzy). Semenov pozostaje poza zasięgiem amerykańskiego wymiaru sprawiedliwości.
Maj 2024	Sąd w Holandii skazuje Pertseva na 64 miesiące więzienia za pranie pieniędzy. Wyrok nie jest prawomocny, trwa apelacja.
Listopad 2024	Sąd apelacyjny w sprawie Van Loon przeciwko Departamentowi Skarbu orzeka, że niezmienne smart kontrakty nie są „własnością”, którą OFAC może objąć sankcjami.
Marzec 2025	OFAC usuwa Tornado Cash z listy sankcyjnej.
Sierpień 2025	Ława przysięgłych uznaje Storma za winnego spisku w celu prowadzenia nielicencjonowanej działalności przekazu pieniędzy. W zarzutach prania pieniędzy i naruszenia sankcji nie osiąga jednomyślności.
2026	Prokuratura wnosi o ponowny proces w nierozstrzygniętych zarzutach. Sąd wyznacza go na kwiecień 2027, a wniosek obrony o uniewinnienie wciąż czeka na rozstrzygnięcie.

Sprawy twórców stały się testem ważnego pytania: czy autor otwartego kodu odpowiada za to, jak inni go używają. Odpowiedź wciąż nie jest przesądzona.

Tornado Cash a giełdy i AML

Zdjęcie sankcji w USA nie zmieniło praktyki giełd. Giełdy i inni dostawcy usług kryptoaktywów w UE (CASP) mają obowiązki AML i stosują narzędzia do analizy pochodzenia środków. Depozyt, którego historia prowadzi do miksera, może zostać wstrzymany, a konto zablokowane do czasu wyjaśnienia źródła środków. Dotyczy to też sytuacji, gdy dostaniesz takie środki od kogoś innego, np. w transakcji P2P.

Najczęstsze błędy

• Przekonanie, że mikser daje pełną anonimowość. Błędy w użyciu (te same kwoty, szybka wypłata, powrót na stary adres) łatwo ją niweczą.
• Wpłata środków „po mikserze” prosto na giełdę. To niemal pewna blokada i pytania o źródło środków.
• Utrata notatki z sekretem – bez niej wypłata jest niemożliwa.
• Korzystanie z fałszywych interfejsów podszywających się pod Tornado Cash.

Perspektywa tradera

Jeśli handlujesz na giełdach scentralizowanych, trzymaj się z dala od środków o niejasnej historii. Przyjmując płatność P2P lub wypłatę z DeFi, sprawdź w eksploratorze, skąd przyszły środki. Zablokowany depozyt w dniu, w którym potrzebujesz dopłacić margin, to realne ryzyko operacyjne. Prywatność w blockchainie jest uprawnioną potrzebą, ale zderza się dziś z wymogami AML, których giełdy muszą przestrzegać.

Najczęstsze pytania

Czy korzystanie z Tornado Cash jest legalne?

W USA sankcje zniesiono w marcu 2025. Nie oznacza to, że giełdy przyjmą takie środki, a wykorzystanie miksera do ukrycia przestępstwa pozostaje przestępstwem w każdej jurysdykcji.

Czym jest zk-SNARK w Tornado Cash?

To dowód z wiedzą zerową, który pozwala wykazać prawo do wypłaty jednej z wpłat w puli bez ujawniania, która to wpłata.

Dlaczego Tornado Cash działa mimo zatrzymania twórców?

Bo kontrakty są niezmienne i działają samodzielnie w blockchainie. Twórcy nie mogą ich wyłączyć ani zmienić.

Czy giełda może zablokować mi konto za środki z miksera?

Tak. Giełdy analizują historię depozytów i mogą wstrzymać środki do czasu wyjaśnienia ich pochodzenia.

Co się stało z Alexeyem Pertsevem?

W maju 2024 holenderski sąd skazał go na 64 miesiące więzienia za pranie pieniędzy. Sprawa jest w apelacji.

Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Przepisy się zmieniają – przed decyzją sprawdź aktualny stan prawny.