CASP (ang. Crypto-Asset Service Provider, dostawca usług w zakresie kryptoaktywów) to podmiot, który ma zezwolenie na świadczenie usług kryptoaktywowych w Unii Europejskiej na podstawie rozporządzenia MiCA. W praktyce skrót oznacza też samą licencję. Okres przejściowy dla firm działających wcześniej na podstawie przepisów krajowych skończył się najpóźniej 1 lipca 2026 r. – od tego dnia świadczenie takich usług w UE bez licencji CASP jest nielegalne.
Dla Ciebie jako klienta to najważniejsze kryterium wyboru giełdy lub kantoru krypto: licencja oznacza nadzór, wymogi kapitałowe i obowiązek oddzielenia Twoich aktywów od majątku firmy. Nie oznacza natomiast gwarancji środków.
Usługi wymagające licencji
MiCA wymienia dziesięć usług. Podmiot świadczący którąkolwiek z nich potrzebuje zezwolenia:
- przechowywanie kryptoaktywów i administrowanie nimi w imieniu klientów,
- prowadzenie platformy obrotu kryptoaktywami,
- wymiana kryptoaktywów na środki pieniężne,
- wymiana kryptoaktywów na inne kryptoaktywa,
- wykonywanie zleceń w imieniu klientów,
- plasowanie kryptoaktywów,
- przyjmowanie i przekazywanie zleceń,
- doradztwo w zakresie kryptoaktywów,
- zarządzanie portfelem kryptoaktywów,
- świadczenie usług transferu kryptoaktywów w imieniu klientów.
Licencji nie potrzebuje dostawca portfela niepowierniczego, w którym tylko użytkownik ma klucze prywatne – taki dostawca niczego nie przechowuje w cudzym imieniu.
Trzy klasy i wymogi kapitałowe
| Klasa | Minimalny kapitał | Zakres |
|---|---|---|
| 1 | 50 000 EUR | m.in. doradztwo, zarządzanie portfelem, przyjmowanie i przekazywanie oraz wykonywanie zleceń, plasowanie, transfer – bez przechowywania środków klientów |
| 2 | 125 000 EUR | dodatkowo przechowywanie i wymiana kryptoaktywów na pieniądz lub inne kryptoaktywa |
| 3 | 150 000 EUR | dodatkowo prowadzenie platformy obrotu |
Kwota minimalna to tylko podłoga. Zabezpieczenie ostrożnościowe musi być równe wyższej z dwóch wartości: minimalnemu kapitałowi albo jednej czwartej stałych kosztów ogólnych z poprzedniego roku. Może mieć postać funduszy własnych, polisy ubezpieczeniowej lub ich połączenia.
Przykład: ile kapitału musi mieć giełda
Załóżmy, że platforma obrotu (klasa 3) ma roczne stałe koszty ogólne 2 000 000 EUR. Jedna czwarta to 500 000 EUR, czyli ponad trzy razy więcej niż minimum 150 000 EUR – i to ta wyższa kwota obowiązuje. Mały kantor klasy 2 z kosztami 400 000 EUR policzy 100 000 EUR, a więc niższą wartość niż minimum, i musi utrzymywać 125 000 EUR. Wymóg rośnie więc razem ze skalą działalności.
Co jeszcze nakłada licencja
- Segregacja aktywów – kryptoaktywa i środki klientów muszą być oddzielone od majątku firmy i chronione na wypadek jej niewypłacalności.
- Zarząd – członkowie zarządu muszą mieć dobrą reputację i kompetencje, a nadzorcy oczekują realnej obecności kierownictwa w UE.
- AML i reguła podróży – przeciwdziałanie praniu pieniędzy i przekazywanie danych nadawcy oraz odbiorcy przy transferach.
- Odporność operacyjna – wymogi cyberbezpieczeństwa z unijnego rozporządzenia DORA, testy i audyty.
- Obowiązki wobec klientów – procedury reklamacyjne, jasna informacja o kosztach i ryzyku, zarządzanie konfliktami interesów.
Paszportowanie
Licencja wydana w jednym państwie UE działa w całej Unii po notyfikacji transgranicznej. Firma z licencją z Niemiec, Holandii, Cypru czy Malty może legalnie obsługiwać klientów w Polsce bez zezwolenia KNF. Konsekwencja: nadzór sprawuje organ kraju, który wydał licencję. Skarga i ewentualny spór toczą się według tamtejszych procedur, co przy sporze transgranicznym oznacza dodatkowy czas i koszty.
Sytuacja w Polsce
MiCA obowiązuje bezpośrednio, ale każde państwo musi wskazać organ, który przyjmuje wnioski i wydaje licencje. W Polsce miała nim być KNF, jednak ustawa o rynku kryptoaktywów nie weszła w życie. Prezydent zawetował ją trzykrotnie: 1 grudnia 2025 r., 12 lutego 2026 r. i 11 czerwca 2026 r. 4 września 2026 r. Sejm nie odrzucił trzeciego weta. W efekcie polska firma nie ma gdzie złożyć wniosku o licencję CASP. W Polsce mogą legalnie działać podmioty z licencją z innego kraju UE, korzystające z paszportu, a firmy o polskim rodowodzie przenoszą działalność za granicę – razem z nadzorem nad nią. Sytuacja może się zmienić wraz z kolejnym projektem ustawy.
Czego licencja nie daje
- Gwarancji środków – w kryptoaktywach nie ma odpowiednika bankowego funduszu gwarancyjnego do 100 000 EUR. Segregacja pomaga przy upadłości, ale nie jest ubezpieczeniem.
- Ochrony przed stratą rynkową – licencja dotyczy sposobu prowadzenia działalności, nie wyników inwestycji.
- Pewności, że nie dojdzie do włamania – wymogi bezpieczeństwa zmniejszają ryzyko, ale go nie usuwają.
- Rozdziału funkcji – giełda krypto zwykle nadal łączy prowadzenie rynku, przechowywanie aktywów i rozliczanie, które na rynku kapitałowym rozdziela się między różne instytucje.
Jak sprawdzić dostawcę
- Znajdź w regulaminie pełną nazwę prawną podmiotu, z którym zawierasz umowę – marka i licencjobiorca to często różne spółki.
- Sprawdź ją w publicznym rejestrze CASP prowadzonym przez ESMA. Według stanu z końca września 2026 r. figuruje w nim ok. 360 dostawców.
- Zweryfikuj zakres zezwolenia – licencja może obejmować tylko część usług.
- Sprawdź kraj wydania licencji, bo to jego nadzorca rozpatruje skargi.
- Zajrzyj do prowadzonego przez ESMA wykazu podmiotów działających bez wymaganego zezwolenia.
Sankcje
MiCA wymaga, by maksymalne kary administracyjne dla osób prawnych nie były niższe niż 5 mln EUR albo określony odsetek rocznego obrotu (zależnie od naruszenia – od 3% do 12,5%), a dla osób fizycznych – 700 000 EUR. Nadzorca może też cofnąć lub zawiesić licencję i zakazać konkretnym osobom pełnienia funkcji kierowniczych.
Najczęstsze błędy
- Uznanie deklaracji „licencja MiCA” na stronie internetowej za dowód – dowodem jest wpis w rejestrze.
- Sprawdzanie marki zamiast podmiotu, z którym faktycznie zawierasz umowę.
- Przekonanie, że licencja gwarantuje zwrot środków w razie upadłości.
- Założenie, że brak polskiej ustawy oznacza brak obowiązku licencji – rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio.
- Pomijanie zakresu zezwolenia, np. korzystanie z przechowywania u podmiotu, który ma licencję tylko na doradztwo.
Perspektywa tradera
Licencja CASP zmniejsza ryzyko kontrahenta, ale go nie usuwa. Trzymaj na giełdzie tylko środki potrzebne do bieżącego handlu, a resztę w portfelu, nad którym masz kontrolę. Pamiętaj, że derywaty krypto, takie jak kontrakty perpetualne, co do zasady nie są objęte MiCA, tylko przepisami o instrumentach finansowych (MiFID II). Część platform oferuje je Europejczykom przez oddzielne podmioty albo wcale. Przed otwarciem konta sprawdź, która spółka prowadzi Twój rachunek derywatów i na jakiej podstawie prawnej.
Najczęstsze pytania
Czy giełda bez licencji CASP może obsługiwać klientów z Polski?
Po zakończeniu okresu przejściowego nie może aktywnie oferować usług kryptoaktywowych w UE. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy klient sam, z własnej inicjatywy, zwraca się o usługę, ale ten wyjątek jest interpretowany wąsko.
Gdzie sprawdzić, czy firma ma licencję?
W rejestrze CASP prowadzonym przez ESMA i w rejestrze nadzorcy kraju, który wydał licencję.
Czy KNF wydaje licencje CASP?
Nie, dopóki nie wejdzie w życie ustawa wyznaczająca KNF jako właściwy organ. Polskie firmy uzyskują licencje w innych państwach UE.
Czy licencja CASP chroni moje środki jak depozyt w banku?
Nie. Nie ma funduszu gwarancyjnego dla kryptoaktywów. Licencja wymaga kapitału, segregacji aktywów i nadzoru.
Czy licencja z Malty lub Cypru jest gorsza od niemieckiej?
Formalnie działa tak samo w całej UE. Różnić się mogą praktyka nadzoru i łatwość dochodzenia roszczeń.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Przepisy się zmieniają – przed decyzją sprawdź aktualny stan prawny.
