Rating kredytowy (ang. credit rating) to ocena zdolności emitenta – państwa, samorządu, banku lub firmy – do terminowej spłaty długu wraz z odsetkami. Wystawiają go agencje ratingowe w postaci krótkiego symbolu literowego, np. AA lub BB+. Rating nie mówi, czy obligacja jest tania czy droga. Mówi, jak agencja ocenia ryzyko, że emitent nie odda pieniędzy.
Rating może dotyczyć całego emitenta albo konkretnej emisji. Obligacje tej samej firmy mogą mieć różne oceny, jeśli jedne są zabezpieczone, a inne podporządkowane.
Agencje ratingowe
Rynek zdominowała tzw. wielka trójka: S&P Global Ratings, Moody’s i Fitch Ratings. Działają też mniejsze agencje, m.in. europejskie. W Unii Europejskiej agencje muszą być zarejestrowane i nadzorowane przez ESMA. Emitent zwykle sam płaci za rating – to model „emitent płaci”, krytykowany za potencjalny konflikt interesów.
Skale ratingowe
| S&P i Fitch | Moody’s | Znaczenie |
|---|---|---|
| AAA | Aaa | najwyższa wiarygodność |
| AA | Aa | bardzo wysoka wiarygodność |
| A | A | wysoka wiarygodność, większa wrażliwość na koniunkturę |
| BBB | Baa | umiarkowana wiarygodność – najniższy poziom inwestycyjny |
| BB | Ba | poziom spekulacyjny |
| B | B | wysoce spekulacyjny |
| CCC–C | Caa–C | bardzo wysokie ryzyko niewypłacalności |
| D | – | niewypłacalność (u Moody’s najniższą oceną jest C) |
S&P i Fitch doprecyzowują oceny plusem i minusem (np. A+, A, A−), Moody’s – cyframi 1, 2 i 3 (np. A1, A2, A3). Do ratingu dołącza się perspektywę: pozytywną, stabilną lub negatywną. Pokazuje ona, w którą stronę ocena może się zmienić w średnim terminie.
Investment grade a junk
Najważniejsza granica przebiega między BBB− (Baa3 u Moody’s) a BB+ (Ba1). Oceny od BBB− w górę to poziom inwestycyjny (investment grade). Niżej zaczyna się poziom spekulacyjny, potocznie junk, czyli obligacje śmieciowe lub wysokodochodowe (high yield).
Ta granica ma realne skutki. Wiele funduszy, ubezpieczycieli i funduszy emerytalnych może kupować tylko obligacje z ratingiem inwestycyjnym. Gdy emitent spada z BBB− do BB+, staje się tzw. upadłym aniołem (fallen angel) i część inwestorów musi sprzedać jego obligacje niezależnie od ceny.
Przykład
Załóżmy, że firma ma rating BBB− i ma do spłacenia obligacje o wartości 500 mln zł, a rynek wymaga od niej rentowności o 2 punkty procentowe wyższej niż od obligacji skarbowych. Agencja obniża ocenę do BB+. Fundusze z mandatem inwestycyjnym sprzedają papiery, a rynek zaczyna wymagać premii 3,5 punktu procentowego. Przy duration 5 lat cena obligacji spada o około 5 × 1,5% = 7,5%. Refinansowanie długu staje się droższe o 7,5 mln zł rocznie na każde 500 mln zł nowego zadłużenia.
Najczęstsze błędy
- Traktowanie ratingu jako gwarancji – przed kryzysem 2008 roku wiele papierów opartych na kredytach hipotecznych miało oceny AAA.
- Pomijanie perspektywy ratingu i list obserwacyjnych.
- Porównywanie wyłącznie ratingów bez patrzenia na rentowność i spread kredytowy.
- Zakładanie, że obligacje bez ratingu są bezpieczne, bo „nikt ich źle nie ocenił”.
- Utożsamianie ratingu emitenta z oceną konkretnej emisji.
Perspektywa tradera
Rynek często wycenia pogorszenie sytuacji emitenta wcześniej, niż zrobi to agencja – spready kredytowe i ceny CDS potrafią się rozszerzać tygodniami przed obniżką. Sama decyzja ratingowa bywa więc potwierdzeniem, a nie zaskoczeniem. Wyjątkiem jest przejście przez granicę investment grade: wymuszona sprzedaż potrafi przesadnie obniżyć ceny, co część inwestorów wykorzystuje. Decyzje ratingowe wobec państw ogłaszane są zwykle według kalendarza, często w piątek po zamknięciu sesji, więc mogą wywołać lukę na otwarciu w poniedziałek na obligacjach, walucie i indeksie.
Najczęstsze pytania
Kto nadaje rating kredytowy?
Agencje ratingowe, przede wszystkim S&P, Moody’s i Fitch. Emitent zwykle zamawia i opłaca ocenę, choć agencje wystawiają też ratingi nieproszone.
Co oznacza rating BBB−?
To najniższa ocena na poziomie inwestycyjnym w skali S&P i Fitch. Odpowiada jej Baa3 u Moody’s. Jeden stopień niżej zaczyna się poziom spekulacyjny.
Czy rating wpływa na oprocentowanie obligacji?
Tak. Im niższy rating, tym wyższej rentowności wymagają inwestorzy, bo biorą na siebie większe ryzyko niewypłacalności.
Czy rating państwa wpływa na złotego i akcje?
Może wpływać. Obniżka ratingu kraju zwykle podnosi koszt jego długu i może osłabić walutę, zwłaszcza gdy przesuwa kraj w stronę granicy poziomu inwestycyjnego.
Czy mogę sam sprawdzić rating spółki?
Tak – agencje publikują komunikaty o decyzjach ratingowych, a emitenci informują o nich w raportach i na stronach relacji inwestorskich.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
