OFE (otwarte fundusze emerytalne) to fundusze zarządzane przez prywatne powszechne towarzystwa emerytalne (PTE), które inwestują część Twojej obowiązkowej składki emerytalnej. Powstały w 1999 roku w ramach reformy emerytalnej jako tzw. II filar systemu. Po zmianach z 2014 roku przynależność do OFE jest dobrowolna, a fundusze inwestują głównie w polskie akcje.
OFE to przykład, jak bardzo zasady „emerytalnych” pieniędzy mogą się zmieniać w czasie – co jest dobrą lekcją dla każdego, kto planuje oszczędzanie na kilka dekad.
Jak dzieli się składka emerytalna
Składka emerytalna wynosi 19,52% wynagrodzenia brutto. Jej podział zależy od tego, czy jesteś w OFE:
| Członek OFE | Osoba poza OFE | |
|---|---|---|
| Konto w ZUS (I filar) | 12,22% | 12,22% |
| Subkonto w ZUS | 4,38% | 7,30% |
| OFE | 2,92% | 0% |
Do OFE trafia więc stosunkowo niewielka część składki. Większość Twojej przyszłej emerytury i tak zależy od ZUS.
Reforma z 2014 roku
- Przeniesienie aktywów – 51,5% środków OFE (głównie obligacje skarbowe) umorzono i zapisano na subkontach w ZUS.
- Dobrowolność – od tego czasu przynależność do OFE wymaga złożenia deklaracji. Kto jej nie złożył, całą składkę przekazuje do ZUS.
- Okna transferowe – decyzję o przekazywaniu składki do OFE lub ZUS można zmienić w określonych okresach co cztery lata. Ostatnie takie okno było w 2024 roku.
- Zakaz obligacji skarbowych – OFE nie mogą inwestować w obligacje Skarbu Państwa. W praktyce inwestują głównie w polskie akcje.
- Suwak bezpieczeństwa – na 10 lat przed wiekiem emerytalnym środki z OFE są stopniowo, co miesiąc, przenoszone do ZUS.
Jak inwestują OFE
Większość aktywów OFE to akcje spółek z GPW, mniejszą część stanowią akcje zagraniczne. To czyni OFE jednymi z największych inwestorów na polskiej giełdzie – ich decyzje mają znaczenie dla płynności i wycen dużych spółek. Dla Ciebie oznacza to, że wynik OFE w dużej mierze zależy od koniunktury na GPW.
Czy środki w OFE są Twoje
Środki zgromadzone w OFE podlegają dziedziczeniu – po śmierci członka trafiają do małżonka (w części) i wskazanych osób lub spadkobierców. Nie możesz ich jednak dowolnie wypłacić przed emeryturą ani przenieść na IKE. Planowane w 2019 roku przekształcenie OFE w IKE nie weszło w życie.
OFE a Twoja emerytura
Ze względu na suwak w chwili przejścia na emeryturę środki z OFE są już w całości w ZUS, a emeryturę wypłaca ZUS. Rola OFE kończy się więc przed emeryturą. Wybór między OFE a ZUS w oknie transferowym to w praktyce wybór, czy chcesz, żeby 2,92% składki było przez kilkadziesiąt lat inwestowane w akcje (z ryzykiem i opłatami), czy waloryzowane w ZUS.
OFE a Twoje własne inwestycje
Niezależnie od decyzji w sprawie OFE, obowiązkowy system emerytalny nie zapewni większości osób komfortowej emerytury. Dlatego ważniejsze od wyboru OFE czy ZUS jest to, co robisz samodzielnie: IKE, IKZE, PPK, od 2027 roku OKI i zwykły rachunek maklerski.
Najczęstsze nieporozumienia
- „OFE zostały zlikwidowane” – nie, nadal działają, choć w mocno okrojonej formie.
- „Jestem w OFE, więc mam prywatną emeryturę” – do OFE trafia tylko 2,92% wynagrodzenia, a emeryturę i tak wypłaci ZUS.
- „Mogę wypłacić pieniądze z OFE” – nie przed emeryturą.
Ile potrzebujesz własnego kapitału, żeby nie polegać wyłącznie na systemie, oszacujesz w kalkulatorze czasu na spokój, a ile możesz z niego bezpiecznie wypłacać – w kalkulatorze bezpiecznej wypłaty.
Najczęstsze pytania
Czy mogę wypłacić pieniądze z OFE przed emeryturą?
Nie. Środki w OFE są przeznaczone na emeryturę i na 10 lat przed wiekiem emerytalnym zaczynają być stopniowo przenoszone do ZUS.
Co dzieje się ze środkami w OFE po śmierci?
Podlegają dziedziczeniu. Część może przypaść małżonkowi, a resztę otrzymują wskazane osoby lub spadkobiercy – w formie wypłaty albo przeniesienia na ich rachunki.
Kiedy mogę zmienić decyzję o przekazywaniu składki do OFE?
W oknie transferowym, które otwiera się co cztery lata. Ostatnie było w 2024 roku, więc kolejne przypada zgodnie z tym cyklem w 2028 roku, o ile przepisy się nie zmienią.
Co wybrać – OFE czy ZUS?
To wybór między inwestowaniem 2,92% wynagrodzenia w akcje (z ryzykiem i opłatami) a waloryzacją w ZUS. Różnica dla przyszłej emerytury jest zwykle niewielka w porównaniu z tym, co możesz zbudować sam na IKE, IKZE czy PPK.
Tekst ma charakter edukacyjny. Zasady systemu emerytalnego zmieniają się – sprawdź aktualne przepisy przed podjęciem decyzji.
