Gaz ziemny (ang. natural gas, w slangu tradingowym natgas) to surowiec energetyczny wykorzystywany do ogrzewania, produkcji prądu i w przemyśle, m.in. do wytwarzania nawozów. W odróżnieniu od ropy nie ma jednej światowej ceny: transport gazociągami wiąże rynki regionalnie, a skraplanie i przewóz statkami (LNG) jest drogi. Dlatego ceny w USA, Europie i Azji potrafią się bardzo różnić.
Henry Hub vs TTF
| Cecha | Henry Hub | TTF |
|---|---|---|
| Rynek | USA, punkt dostawy w Luizjanie | Europa, wirtualny punkt obrotu w Holandii |
| Giełda | NYMEX (CME) | ICE Endex |
| Jednostka | USD za MMBtu | EUR za MWh |
| Kontrakt | 10 000 MMBtu (mikro: 1 000 MMBtu, rozliczany gotówkowo) | kontrakty miesięczne, kwartalne i sezonowe |
| Co go napędza | produkcja łupkowa, pogoda w USA, eksport LNG | import LNG, magazyny w UE, geopolityka |
Stany Zjednoczone mają nadwyżkę gazu z łupków, więc Henry Hub jest zwykle znacznie tańszy od TTF. Europa po odcięciu od rosyjskich gazociągów musi konkurować o ładunki LNG z Azją.
LNG – most między rynkami
LNG to gaz skroplony w temperaturze około –162°C. Różnica cen między Henry Hub a TTF lub Azją finansuje skraplanie i transport. USA są największym eksporterem LNG na świecie, więc awarie terminali eksportowych w USA podbijają ceny w Europie, a obniżają w Stanach.
Sezonowość i magazyny
Popyt na gaz jest wyraźnie sezonowy: zimą rośnie przez ogrzewanie, latem w niektórych regionach przez klimatyzację. Od kwietnia do października trwa zatłaczanie magazynów, od listopada do marca – ich opróżnianie. Na krzywej kontraktów widać to jako wyższe ceny miesięcy zimowych.
W USA rynek żyje cotygodniowym raportem EIA o zapasach w magazynach (czwartek, 10:30 czasu nowojorskiego). W Europie śledzi się poziom napełnienia magazynów publikowany przez Gas Infrastructure Europe. Przepisy UE wymagają napełnienia do 90%, ale od 2025 roku z elastycznością: cel można osiągnąć między 1 października a 1 grudnia, z możliwym odstępstwem o 10 punktów procentowych przy trudnych warunkach rynkowych. Na zimę 2026/2027 w praktyce przyjęto 80%. 1 września 2026 roku magazyny w UE były napełnione w ok. 65% – najmniej dla tej daty od początku publikacji danych w 2011 roku.
Kryzys 2022
Po inwazji Rosji na Ukrainę i ograniczeniu dostaw gazociągami ceny w Europie eksplodowały. Kontrakt TTF zamknął się pod koniec sierpnia 2022 roku na poziomie około 339 EUR za MWh, wobec ok. 27 EUR rok wcześniej. Henry Hub również dotarł do najwyższych poziomów od 2008 roku (9,85 USD za MMBtu 22 sierpnia 2022 roku według EIA), ale skala wzrostu była nieporównywalna.
Polska: Baltic Pipe i Świnoujście
- Terminal LNG w Świnoujściu – pierwsza dostawa w grudniu 2015 roku. Po rozbudowie zakończonej na początku 2025 roku może przyjąć ok. 8,3 mld m³ gazu rocznie.
- Baltic Pipe – gazociąg z Norwegii przez Danię, uruchomiony 1 października 2022 roku, z pełną przepustowością 10 mld m³ rocznie od 30 listopada 2022 roku.
Dzięki tym inwestycjom Polska mogła zrezygnować z gazu z Rosji, ale krajowe ceny hurtowe nadal podążają za TTF.
Przykład 1: pozycja na kontrakcie mikro
Załóżmy, że Henry Hub kosztuje 3,00 USD za MMBtu. Kontrakt mikro (1 000 MMBtu) to 3 000 USD ekspozycji, a ruch o 0,10 USD to 100 USD. Na pełnym kontrakcie ten sam ruch daje 1 000 USD. Przy ryzyku 300 USD i stopie 0,15 USD możesz otworzyć 2 kontrakty mikro. Pomoże kalkulator wielkości pozycji.
Przykład 2: contango przy ETC na gazie
Załóżmy, że ETC co miesiąc roluje kontrakt, a następny jest zawsze o 3% droższy, przy stałej cenie spot. Po roku zostaje ok. 70% kapitału (1,03 do potęgi –12), czyli strata ok. 29,9% bez spadku ceny gazu.
Przykład 3: przeliczenie TTF na USD za MMBtu
1 MMBtu to ok. 0,293 MWh. Przy TTF 35 EUR za MWh i kursie EUR/USD 1,10 gaz w Europie kosztuje ok. 11,28 USD za MMBtu. Przy Henry Hub 3,00 USD różnica ok. 8,28 USD pokrywa skraplanie i transport i daje marżę eksporterom.
Najczęstsze błędy
- Trzymanie ETC na gazie jako długoterminowej inwestycji.
- Pozycja przez czwartkowy raport EIA bez redukcji wielkości.
Perspektywa tradera
Gaz należy do najbardziej zmiennych surowców: dzienne ruchy o kilka procent są normą, a luki po weekendowych zmianach prognoz pogody – częste. Zmniejsz pozycję względem ropy czy złota, uwzględnij wygasanie kontraktów i sezonowy kształt krzywej. Short w contango i long w backwardation mają dodatkowy wiatr w plecy z rolowania.
Najczęstsze pytania
Czym różni się Henry Hub od TTF?
Henry Hub to benchmark gazu w USA notowany na NYMEX w USD za MMBtu. TTF to benchmark europejski, notowany na ICE Endex w EUR za MWh. Europa importuje dużo LNG, więc TTF jest zwykle znacznie droższy.
Dlaczego gaz jest droższy zimą?
Bo ogrzewanie podnosi zużycie, a magazyny zaczynają się opróżniać. Rynek wycenia to z góry – kontrakty na miesiące zimowe są zwykle droższe od letnich.
Skąd Polska ma gaz po odejściu od dostaw z Rosji?
Z własnego wydobycia, gazociągiem Baltic Pipe z Norwegii oraz przez terminal LNG w Świnoujściu, a także przez połączenia z sąsiednimi krajami.
Kiedy EIA publikuje dane o zapasach gazu?
W każdy czwartek o 10:30 czasu nowojorskiego, czyli zwykle o 16:30 czasu polskiego. W tygodniach ze świętami w USA termin może się przesunąć.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
