RBF (ang. Replace-by-Fee) to reguła polityki węzłów Bitcoina, która pozwala zastąpić niepotwierdzoną transakcję w mempool jej nową wersją z wyższą opłatą. Najczęściej używa się jej do przyspieszenia transakcji, która utknęła, bo opłata okazała się za niska. W portfelach funkcja nazywa się zwykle „przyspiesz” lub „podbij opłatę” (ang. bump fee).
Jak działa RBF
Transakcja zastępująca wydaje te same wejścia co oryginał. Węzły zaakceptują ją w miejsce starej, jeśli spełnia m.in. warunki:
- płaci wyższą opłatę łączną niż transakcja zastępowana,
- ma wyższą stawkę w sat/vB,
- nadwyżka opłaty pokrywa koszt ponownego rozgłoszenia w sieci.
Po zastąpieniu stara wersja wypada z mempool większości węzłów, a górnicy widzą bardziej opłacalną transakcję. RBF to reguła polityki przekazywania transakcji, a nie konsensusu – każdy węzeł i górnik może ją stosować po swojemu.
Opt-in RBF a full RBF
| Wariant | Na czym polega |
|---|---|
| Opt-in RBF (BIP125) | transakcja sygnalizuje zgodę na zastąpienie odpowiednią wartością pola sequence w wejściu; bez sygnału węzły stosujące tę politykę nie przyjmą zamiennika |
| Full RBF | węzeł akceptuje zastąpienie każdej niepotwierdzonej transakcji, niezależnie od sygnału |
Przez lata dominował opt-in. W Bitcoin Core najpierw pojawiła się opcja włączenia full RBF, a w nowszych wersjach stał się on ustawieniem domyślnym. W praktyce trzeba zakładać, że każdą niepotwierdzoną transakcję da się zastąpić.
Ryzyko dla sprzedawcy przy 0-conf
Akceptacja płatności bez potwierdzenia (0-conf) zawsze była ryzykowna, a RBF to ryzyko uwidacznia. Kupujący może wysłać płatność z niską opłatą, odebrać towar, a potem rozgłosić transakcję zastępującą, która przekierowuje te same wejścia na jego własny adres z wyższą opłatą. Jeśli górnicy wybiorą zamiennik, sprzedawca nie dostanie nic. Dla płatności o znaczącej wartości bezpieczniej jest czekać na potwierdzenia albo korzystać z Lightning Network.
CPFP w jednym zdaniu
CPFP (Child Pays for Parent) to alternatywa, w której odbiorca lub nadawca wydaje wyjście utkniętej transakcji w nowej transakcji z wysoką opłatą, tak by średnia stawka obu była atrakcyjna dla górników – przydaje się, gdy oryginału nie da się zastąpić lub gdy przyspieszyć chce odbiorca.
Przykład
Załóżmy, że wysyłasz BTC na giełdę transakcją o rozmiarze 200 vB ze stawką 5 sat/vB, czyli opłatą 1000 sat. Chwilę później mempool się zapycha i do najbliższych bloków trafiają transakcje od 30 sat/vB. Tworzysz zamiennik: te same wejścia, ten sam odbiorca, stawka 30 sat/vB, czyli opłata 6000 sat. Dodatkowe 5000 sat pochodzi z Twojej reszty. Zamiennik spełnia warunki, więc wypiera oryginał, a środki mają szansę dotrzeć na giełdę w kolejnych blokach.
Najczęstsze błędy
- Wysłanie transakcji bez zapasu w reszcie – RBF musi skądś pobrać wyższą opłatę.
- Traktowanie płatności 0-conf jako ostatecznej.
- Wielokrotne podbijanie o minimalną kwotę zamiast jednej sensownej stawki.
- Zakładanie, że giełda zaksięguje wpłatę przed potwierdzeniem – zwykle czeka na kilka bloków.
Perspektywa tradera
Czas przelewu na giełdę to element zarządzania ryzykiem. Jeśli potrzebujesz środków jako depozytu przy otwartej pozycji z dźwignią, utknięta transakcja może oznaczać likwidację, zanim środki dotrą. Dlatego wysyłaj z portfela obsługującego RBF, ustaw stawkę z zapasem w chwilach dużej zmienności i trzymaj bufor depozytu na giełdzie, zamiast polegać na przelewie „w ostatniej chwili”. Warto uwzględnić to w swojej checkliście tradera.
Najczęstsze pytania
Czy RBF pozwala anulować transakcję?
W pewnym sensie – możesz zastąpić ją transakcją, która wysyła te same środki z powrotem na Twój adres z wyższą opłatą. Działa to tylko, dopóki oryginał nie trafi do bloku.
Czy odbiorca może przyspieszyć transakcję przez RBF?
Nie – RBF wymaga podpisu nadawcy, bo wydaje jego wejścia. Odbiorca może użyć CPFP, wydając otrzymane wyjście z wyższą opłatą.
Czy RBF działa po potwierdzeniu transakcji?
Nie. Po włączeniu transakcji do bloku jej zastąpienie wymagałoby reorganizacji łańcucha.
Czy zamiennik może mieć innego odbiorcę?
Tak. Reguły RBF dotyczą opłat, a nie odbiorców – dlatego płatności bez potwierdzeń są ryzykowne dla sprzedawców.
Kiedy RBF może nie zadziałać?
Gdy nie masz wystarczającej reszty na wyższą opłatę, gdy od transakcji zależy wiele niepotwierdzonych transakcji potomnych, których łączne opłaty zamiennik musi przebić, albo gdy portfel nie oferuje funkcji podbicia opłaty.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
