Bitcoin Core

Bitcoin Core to referencyjne oprogramowanie sieci Bitcoin, bezpośredni potomek programu, który Satoshi Nakamoto opublikował 9 stycznia 2009 roku. Działa jako pełny węzeł: pobiera każdy blok od samego początku, sprawdza każdą transakcję i każdą regułę, a przy okazji ma wbudowany portfel. Kod jest otwarty (licencja MIT), a program uruchamia zdecydowana większość węzłów w sieci.

W skrócie: Bitcoin to protokół, a Bitcoin Core to najpopularniejszy program, który ten protokół realizuje. Tak jak e-mail jest standardem, a Thunderbird jednym z programów do jego obsługi.

Skąd nazwa

Przez pierwsze lata program nazywał się po prostu „Bitcoin”, a potem Bitcoin-Qt, od biblioteki Qt, w której zbudowano jego interfejs graficzny. Pod tą nazwą funkcjonował jeszcze kilka lat po moim wejściu na rynek w 2011 roku. W marcu 2014 roku, przy wersji 0.9.0, zmieniono ją na Bitcoin Core, żeby wreszcie oddzielić program od sieci. Wcześniej słowo „Bitcoin” oznaczało jednocześnie walutę, sieć i aplikację, co prowadziło do ciągłych nieporozumień.

W 2021 roku z numeracji zniknęło „0.” i po wersji 0.21 przyszła od razu wersja 22.0. Nowa duża wersja wychodzi mniej więcej co pół roku, a poprawki dostają trzy ostatnie. We wrześniu 2026 roku aktualna stabilna wersja to 31.1, a wersja 32.0 jest w testach jako release candidate, z premierą planowaną na październik.

Co właściwie robi pełny węzeł

Pełny węzeł nie ufa nikomu. Po instalacji Bitcoin Core pobiera cały blockchain od bloku genesis i samodzielnie weryfikuje:

• czy każdy podpis w każdej transakcji jest prawidłowy,
• czy nikt nie wydał tych samych środków dwa razy,
• czy żaden blok nie wypłacił górnikowi więcej, niż pozwalają reguły, czyli czy podaż nigdy nie przekroczy 21 milionów,
• czy każdy blok ma prawidłowy proof of work i mieści się w limicie wielkości.

Po synchronizacji węzeł trzyma aktualny zbiór niewydanych wyjść (UTXO), prowadzi własny mempool i przekazuje transakcje oraz bloki innym węzłom. Blok, który łamie choćby jedną regułę, zostaje odrzucony, bez względu na to, ile mocy obliczeniowej poszło na jego wykopanie.

To jest sens hasła „don’t trust, verify”. Gdy korzystasz z giełdy albo z lekkiego portfela, ktoś inny mówi Ci, ile masz bitcoinów. Gdy masz własny węzeł, sprawdzasz to sam.

Mit: „deweloperzy Bitcoin Core rządzą Bitcoinem”

To jedno z najczęstszych nieporozumień i warto je rozbroić, bo wraca przy każdej kontrowersji.

Deweloperzy Core piszą kod. Nie mogą nikogo zmusić, żeby go uruchomił. Każdy operator węzła sam decyduje, którą wersję i który program instaluje. Jeśli nowa wersja wprowadzi zmianę, której użytkownicy nie zaakceptują, węzły po prostu jej nie zainstalują. To one, a nie deweloperzy, decydują, które bloki są ważne.

Historia dała dwa dobre przykłady.

Wojna o wielkość bloku (2015–2017). Część branży, czyli giełdy, górnicy i firmy płatnicze, chciała podnieść limit wielkości bloku przez hard fork. Podpisano nawet porozumienie SegWit2x. Zwykli użytkownicy i ich węzły go nie poparli. SegWit wszedł jako soft fork, a zwolennicy większych bloków odeszli i w sierpniu 2017 roku stworzyli Bitcoin Cash. SegWit2x odwołano w listopadzie. Wielkie firmy przegrały z tysiącami węzłów.

Spór o OP_RETURN (2025). Wersja 30, wydana w październiku 2025 roku, podniosła domyślny limit danych w wyjściach OP_RETURN z 83 do 100 000 bajtów. Przeciwnicy uznali to za otwarcie drzwi dla spamu i danych niezwiązanych z płatnościami. Odpowiedzią było masowe przejście na alternatywny program Bitcoin Knots, rozwijany przez Luke’a Dashjra. W szczycie sporu Knots działał na ponad jednej piątej publicznie dostępnych węzłów.

Wniosek z obu historii: Core ma ogromny wpływ jako domyślny wybór, ale nie ma władzy. Władza jest rozproszona po węzłach, potencjalnie także po Twoim.

Polityka a konsensus

Przy sporze o OP_RETURN warto rozróżnić dwie rzeczy, które często się mylą.

Reguły konsensusu decydują, czy blok jest ważny. Tu Core i Knots są zgodne i akceptują te same bloki, dlatego nie doszło do rozłamu łańcucha.

Polityka przekazywania (relay policy) decyduje, jakie niepotwierdzone transakcje węzeł przyjmie do swojego mempoola i przekaże dalej. Tu każdy węzeł może mieć własne ustawienia. Zmiana w wersji 30 dotyczyła właśnie polityki, a nie konsensusu. Transakcja z dużym OP_RETURN zawsze mogła trafić do bloku. Pytanie brzmiało tylko, czy węzły będą pomagać ją rozsyłać.

Ile to kosztuje: dysk, czas, prąd

Tu większość starych poradników jest nieaktualna. Kiedyś pisano, że blockchain „zajmuje ponad 65 GB”. Dziś pełny łańcuch to, zależnie od sposobu liczenia, od około 760 do blisko 880 GB, i przybywa mu kilka gigabajtów miesięcznie.

Konkretnie:

• Dysk: SSD 2 TB. Przy przyroście rzędu 7 GB miesięcznie dysk 1 TB zapełni się w ciągu mniej więcej półtora roku, więc kupowanie go dziś pod węzeł to zły pomysł. Dysk talerzowy (HDD) zadziała, ale synchronizacja potrwa boleśnie długo.
• Pierwsza synchronizacja (IBD): od kilkunastu godzin na mocnym komputerze z SSD do kilku dni na słabym sprzęcie. Pobierzesz przy tym cały łańcuch, czyli setki gigabajtów.
• Prąd: węzeł na małym komputerze typu Raspberry Pi albo mini PC pobiera rzędu 10 W. To 10 W × 24 h × 365 dni, czyli około 88 kWh rocznie. Przy cenie około 1 zł za kWh wychodzi niecałe 90 zł na rok.

Jeśli brakuje Ci miejsca na dysku, Bitcoin Core ma tryb pruned. Węzeł nadal pobiera i weryfikuje wszystko od początku, ale sprawdzone stare bloki kasuje i trzyma tylko najnowsze. Minimum to 550 MB. Weryfikacja jest dokładnie tak samo szczelna. Tracisz tylko możliwość udostępniania starych bloków innym węzłom i przeszukiwania historii dla portfeli zaimportowanych później.

Po co Ci własny węzeł

Prywatność. Lekki portfel na telefonie albo Electrum z publicznymi serwerami musi zapytać obcy serwer o Twoje adresy. Ten serwer wie, jakie adresy należą do Ciebie, ile na nich masz i z jakiego IP pytasz. Z własnym węzłem pytasz samego siebie.

Weryfikacja. Nie musisz wierzyć eksploratorowi bloków ani giełdzie, że wpłata dotarła i ma potwierdzenia. Widzisz to we własnym węźle.

Egzekwowanie reguł. Każdy węzeł to jeden głos „nie” dla bloku, który łamie zasady. Pojedynczy węzeł nie zmienia układu sił, ale bez tysięcy takich pojedynczych węzłów reguły Bitcoina byłyby tylko umową do renegocjowania.

Kiedy to nie ma sensu

Jeśli trzymasz środki na giełdzie i tam nimi handlujesz, własny węzeł nic Ci nie da, bo giełda i tak prowadzi Twoje saldo w swojej bazie danych. Jeśli masz niewielką kwotę w BTC i nie przejmujesz się prywatnością, też możesz spokojnie odpuścić. Węzeł to trochę sprzętu, trochę konfiguracji i od czasu do czasu aktualizacja. Dla jednych to hobby, dla innych obowiązek, dla jeszcze innych przerost formy.

Bitcoin Core jako portfel

Wbudowany portfel działa i jest solidny: obsługuje ręczny wybór wejść (coin control), podbijanie opłaty (RBF) i nowoczesne portfele oparte na deskryptorach. Interfejs jest jednak spartański i mało kto używa go na co dzień.

Znacznie popularniejszy układ to Bitcoin Core jako zaplecze, a na wierzchu wygodny portfel, na przykład Sparrow, który potrafi połączyć się bezpośrednio z Twoim węzłem. Jeśli chcesz podłączać portfele mobilne albo inne aplikacje, dochodzi jeszcze serwer Electrum (np. Fulcrum albo electrs). Gotowe zestawy typu Umbrel czy Start9 robią to wszystko za Ciebie i pod spodem uruchamiają właśnie Bitcoin Core, a w wielu z nich możesz zamiast niego wybrać Knots.

Najczęstsze błędy i nieporozumienia

„Węzeł zarabia bitcoiny.” Nie zarabia. Pełny węzeł w Bitcoinie nie dostaje żadnej nagrody, w przeciwieństwie do koparki czy masternode’a w niektórych innych sieciach. Uruchamiasz go dla siebie, a nie dla zysku.

Węzeł stoi, a portfel i tak pyta obcy serwer. Klasyka. Ktoś stawia własny węzeł, a portfel w telefonie dalej ma w ustawieniach domyślny publiczny serwer. Węzeł działa, prywatność zostaje tam, gdzie była. Po instalacji sprawdź, do czego faktycznie łączy się Twój portfel.

Otwarte RPC. Bitcoin Core ma interfejs RPC, przez który programy wydają mu polecenia, w tym polecenia portfela. Jest przeznaczony do użytku lokalnego. Wystawienie go do internetu przez przekierowanie portów to proszenie się o kłopoty. Jeśli chcesz łączyć się z węzłem spoza domu, rób to przez Tor albo VPN.

Cudze dane zamiast własnej synchronizacji. Kusi, żeby skopiować od kogoś gotowe katalogi z blockchainem i oszczędzić sobie kilku dni. Tyle że wtedy ufasz, że nikt ich nie zmodyfikował, czyli robisz dokładnie to, czego węzeł miał Cię oduczyć.

Stara wersja przez lata. Węzeł skonfigurowany raz i zapomniany na pięć lat z czasem przestaje dostawać poprawki bezpieczeństwa. Aktualizacje nie są częste, ale trzeba je robić.

Jak zacząć bez wpadek

1. Pobieraj program wyłącznie z oficjalnej strony bitcoincore.org albo z repozytorium projektu na GitHubie. Oszuści regularnie stawiają fałszywe strony i reklamy z podmienionym programem.
2. Sprawdź sumę kontrolną i podpisy. Obok plików instalacyjnych leży plik SHA256SUMS podpisany przez niezależnych programistów. To kilka minut pracy, które chronią przed podmienionym plikiem.
3. Zaplanuj dysk z zapasem: 2 TB SSD albo tryb pruned.
4. Przy pierwszej synchronizacji zwiększ pamięć podręczną bazy (dbcache), jeśli masz dużo RAM-u. Potrafi to wyraźnie skrócić IBD.
5. Aktualizuj. Poprawki bezpieczeństwa dostają trzy ostatnie duże wersje. Starszych nie trzymaj w sieci.
6. Zrób kopię portfela, jeśli z niego korzystasz. Węzeł postawisz od nowa w dzień. Kluczy prywatnych bez kopii nie odzyskasz nigdy.

Co ja o tym myślę

Bitcoin Core to dla mnie najlepszy dowód, że Bitcoin nie ma szefa. Program, który uruchamia większość sieci, pisze otwarta grupa ludzi bez prezesa. Kiedy wypuszczają wersję, która części użytkowników się nie podoba, ci po prostu instalują coś innego, a sieć działa dalej.

Czy musisz mieć własny węzeł? Nie. Większość inwestorów nigdy go nie postawi i nic złego się nie stanie. Ale warto rozumieć, że każdy, kto mówi Ci, ile masz bitcoinów, czyli giełda, aplikacja albo eksplorator, robi to na podstawie czyjegoś węzła. Pytanie tylko, czy cudzego, czy Twojego.

Jeśli trzymasz w BTC poważne pieniądze na własnym portfelu, węzeł z rachunkiem za prąd rzędu 90 zł rocznie przestaje być fanaberią. To najtańsza polisa na prywatność, jaką możesz kupić na tym rynku.