Sat/vB (ang. satoshis per virtual byte, satoshi za wirtualny bajt) to jednostka, w której podaje się stawkę opłaty za transakcję w sieci Bitcoin. Mówi, ile satoshi płacisz za każdy wirtualny bajt (vbyte) miejsca, jakie Twoja transakcja zajmie w bloku. Całkowita opłata to po prostu stawka w sat/vB pomnożona przez rozmiar transakcji w vB.
Każdy portfel, który pozwala ręcznie ustawić opłatę, pokazuje ją właśnie w sat/vB. Zrozumienie tej jednostki pozwala nie przepłacać przy spokojnym mempoolu i nie utknąć z transakcją, gdy sieć jest zapchana. Od września 2025 roku temat jest znowu aktualny, bo Bitcoin Core obniżył domyślną minimalną stawkę przekazywania transakcji dziesięciokrotnie.
Co to jest sat/vB w prostych słowach
Blok w Bitcoinie ma ograniczoną pojemność, a górnicy wybierają do niego transakcje, które płacą najwięcej za zajęte miejsce. Nie ma znaczenia, czy wysyłasz 10 USD, czy 10 mln USD. Liczy się tylko to, ile bajtów zajmuje Twoja transakcja. To trochę jak opłata za miejsce w kontenerze: płacisz za objętość paczki, a nie za wartość tego, co jest w środku. Sat/vB to cena za jednostkę tej objętości.
Wirtualne bajty i waga transakcji
Przed aktywacją SegWit w 2017 roku opłaty liczyło się w satoshi za bajt (sat/B), bo rozmiar transakcji był po prostu liczbą bajtów. SegWit wprowadził pojęcie wagi transakcji (weight units, WU):
- każdy bajt podstawowej części transakcji (bez danych świadka) liczy się jako 4 WU,
- każdy bajt danych świadka (podpisy i klucze w wejściach SegWit i Taproot) liczy się jako 1 WU,
- limit bloku wynosi 4 mln WU.
Wirtualny bajt to waga podzielona przez 4: vB = WU / 4. Dla starej transakcji bez danych świadka 1 vB to dokładnie 1 bajt. Dla transakcji SegWit i Taproot rozmiar w vB jest mniejszy niż rozmiar w bajtach, bo podpisy mają zniżkę. Stąd sat/vB, a nie sat/B.
Typowe rozmiary transakcji
Rozmiar zależy od liczby wejść, liczby wyjść i typu adresu. Najczęstszy przypadek to 1 wejście i 2 wyjścia (płatność plus reszta wracająca do Ciebie):
- P2PKH (adresy zaczynające się od 1, legacy): ok. 226 vB, każde wejście ok. 148 vB, wyjście 34 vB.
- P2WPKH (natywny SegWit, adresy bc1q): ok. 141 vB, każde wejście ok. 68 vB, wyjście 31 vB.
- P2TR (Taproot, adresy bc1p, ścieżka klucza): ok. 154 vB, każde wejście ok. 57,5 vB, wyjście 43 vB.
Ciekawostka: Taproot ma lżejsze wejścia niż natywny SegWit, ale cięższe wyjścia, więc przy prostej transakcji 1 do 2 wychodzi minimalnie drożej. Przy wielu wejściach Taproot zaczyna wygrywać. Każde dodatkowe wejście to największy składnik kosztu, dlatego transakcja z 10 drobnymi wejściami jest kilka razy droższa niż z jednym.
Jak policzyć opłatę
Wzór: opłata (sat) = stawka (sat/vB) × rozmiar (vB).
Przykład dla transakcji P2WPKH z 1 wejściem i 2 wyjściami (141 vB) przy stawce 5 sat/vB:
- 141 vB × 5 sat/vB = 705 satoshi,
- przy kursie ok. 83 760 USD za BTC (7 października 2026) to ok. 0,59 USD.
Ta sama transakcja z adresu legacy (226 vB) kosztowałaby 1130 satoshi, czyli ok. 0,95 USD, a przez Taproot (154 vB) 770 satoshi, czyli ok. 0,64 USD. Przy stawce 50 sat/vB, typowej dla okresów wzmożonego ruchu, te kwoty rosną dziesięciokrotnie: ok. 7050 satoshi dla P2WPKH, czyli ok. 5,90 USD. Kwota w dolarach zmienia się razem z kursem, więc w praktyce zawsze myśl w satoshi.
Skąd brać aktualne stawki
Najpopularniejsze źródło to mempool.space. Strona pokazuje bieżące stawki w sat/vB dla kilku poziomów priorytetu, od braku priorytetu przez niski i średni po wysoki, oraz wizualizację kolejnych bloków, które górnicy zbudowaliby z czekających transakcji. Wysoki priorytet oznacza szansę na trafienie do najbliższego bloku, niski to zwykle kilka bloków lub dłużej. Większość portfeli ma wbudowany estymator, ale przy większych przelewach warto sprawdzić stawki samodzielnie.
Minimalna stawka przekazywania
Węzły sieci nie przekazują dalej transakcji, które płacą mniej niż minimalna stawka (min relay fee). Przez lata domyślna wartość w Bitcoin Core wynosiła 1 sat/vB, więc w praktyce był to próg, poniżej którego transakcja w ogóle nie trafiała do mempooli większości węzłów.
Bitcoin Core 29.1, wydany 4 września 2025 roku, obniżył domyślny parametr minrelaytxfee oraz incrementalrelayfee do 100 satoshi za kvB, czyli 0,1 sat/vB. Domyślne blockmintxfee spadło do 1 satoshi za kvB. Nie oznacza to, że każda transakcja za 0,1 sat/vB zostanie szybko potwierdzona. Musi ją przekazać wystarczająco dużo węzłów, a górnicy muszą ją uwzględnić, co przy pełnym mempoolu się nie stanie. Przy pustym mempoolu daje to jednak możliwość wysyłki za kilkanaście satoshi: 141 vB × 0,1 sat/vB to ok. 14 satoshi.
Okresy wysokich opłat
Stawki w sat/vB potrafią rosnąć gwałtownie, gdy popyt na miejsce w blokach przekracza podaż. Najbardziej znany przykład z ostatnich lat to 20 kwietnia 2024 roku, kiedy halving w bloku 840 000 zbiegł się ze startem protokołu Runes. Chęć wybicia pierwszych tokenów w historycznym bloku sprawiła, że w niektórych przypadkach stawki dochodziły do pięciocyfrowych wartości w sat/vB, a średnia opłata za transakcję tego dnia przekroczyła 128 USD. Za sam blok 840 000 użytkownicy zapłacili łącznie ok. 2,4 mln USD opłat. Po kilkuset blokach stawki zaczęły wracać do normalnych poziomów.
Podobne skoki zdarzały się w szczycie hossy w grudniu 2017 roku i w okresie popularności inskrypcji w 2023 roku. Wniosek jest prosty: jeśli przelew nie jest pilny, nie wysyłaj go w środku takiej gorączki.
Co zrobić, gdy transakcja utknęła
Jeśli ustawiłeś za niską stawkę, a opłaty wzrosły, transakcja może czekać godzinami albo dniami. Masz dwie główne opcje:
- Zastąpienie transakcji wyższą opłatą (RBF). Wysyłasz nową wersję tej samej transakcji z wyższą stawką w sat/vB. Większość nowoczesnych portfeli ma przycisk „przyspiesz” lub „zwiększ opłatę”.
- Przyspieszenie przez transakcję potomną (CPFP). Wydajesz resztę lub odebrane środki z utkniętej transakcji w nowej transakcji z wysoką opłatą. Górnik, chcąc zgarnąć opłatę z dziecka, musi potwierdzić też rodzica. Liczy się średnia stawka obu transakcji razem.
Jeśli żadna z opcji nie jest dostępna, zostaje czekanie. Transakcje z bardzo niską stawką węzły domyślnie usuwają z mempoolu po około dwóch tygodniach i środki wracają do Twojej dyspozycji.
Co to oznacza dla Ciebie
- Używaj nowoczesnych adresów. Natywny SegWit (bc1q) lub Taproot (bc1p) zamiast adresów zaczynających się od 1 to ok. 30–40% niższa opłata przy tej samej stawce.
- Konsoliduj drobne wejścia przy niskich opłatach. Jeśli masz w portfelu wiele małych kwot, połącz je w jedną transakcję w spokojny weekend. Wydanie ich później przy stawce 50 sat/vB będzie kosztować wielokrotnie więcej.
- Nie płać za szybkość, której nie potrzebujesz. Przelew na zimny portfel może poczekać kilka bloków przy niskim priorytecie.
- Małe kwoty wysyłaj przez Lightning. Opłaty w sieci Lightning są zwykle ułamkiem tych w sieci głównej.
- Włączaj RBF w portfelu. Daje Ci możliwość poprawienia stawki, gdy rynek opłat nagle się zmieni.
Ryzyka i pułapki
- Za niska stawka. Transakcja może utknąć na wiele godzin lub dni, co przy wpłacie na giełdę w czasie dużego ruchu ceny bywa bardzo kosztowne.
- Pomylenie jednostek. Niektóre narzędzia podają sat/B, sat/kvB lub BTC/kB. 1 sat/vB to 1000 sat/kvB. Wpisanie złej wartości może skończyć się opłatą 1000 razy wyższą, niż chciałeś.
- Drobne kwoty niewarte wydania. Wejście o wartości kilkuset satoshi przy wysokiej stawce może kosztować więcej, niż jest warte.
- Opłaty giełd to co innego. Giełda pobierająca stałą opłatę za wypłatę BTC nie musi mieć nic wspólnego z bieżącą stawką w sat/vB.
Najczęstsze pytania o sat/vB
Ile sat/vB ustawić?
Sprawdź bieżące stawki na mempool.space i wybierz poziom priorytetu zależnie od tego, jak szybko potrzebujesz potwierdzenia. Przy spokojnym rynku często wystarczają pojedyncze sat/vB lub nawet mniej.
Czy opłata zależy od wysyłanej kwoty?
Nie. Zależy wyłącznie od rozmiaru transakcji w vB i od stawki. Przelew 0,001 BTC i 100 BTC z jednego wejścia kosztuje tyle samo.
Czym różni się sat/vB od sat/B?
Sat/B to stara jednostka liczona od surowych bajtów. Sat/vB uwzględnia zniżkę dla danych świadka po SegWit. Dla transakcji legacy obie wartości są identyczne.
Czy mogę wysłać transakcję za 0,1 sat/vB?
Technicznie tak, jeśli Twój portfel i węzły, przez które przechodzi transakcja, mają nowe ustawienia domyślne z Bitcoin Core 29.1 lub nowszego. Potwierdzenie zależy jednak od tego, czy górnicy zechcą ją włączyć do bloku, a przy pełnym mempoolu może to nie nastąpić długo.
Podsumowanie
Sat/vB to cena za miejsce w bloku Bitcoina, a nie procent od przelewanej kwoty. Opłatę liczysz, mnożąc stawkę przez rozmiar transakcji w wirtualnych bajtach, a ten rozmiar zależy głównie od liczby wejść i typu adresu. Sprawdzaj stawki przed wysyłką, korzystaj z adresów SegWit lub Taproot, konsoliduj drobne kwoty, gdy sieć jest spokojna, i zostawiaj sobie możliwość podbicia opłaty. Od 2025 roku dolny próg domyślnie wynosi 0,1 sat/vB, ale w gorących okresach, jak przy halvingu w 2024 roku, stawki potrafią skoczyć o kilka rzędów wielkości.
