R-multiple (wielokrotność R) to wynik transakcji wyrażony jako wielokrotność początkowego ryzyka. R to kwota, którą tracisz, jeśli transakcja dojdzie do pierwotnego stop lossa. Jeśli ryzykujesz 200 USD i zarabiasz 600 USD, wynik wynosi +3R. Jeśli trafisz stop – −1R. Pojęcie spopularyzował Van K. Tharp, a dziś to standardowy sposób prowadzenia dziennika transakcji.
Wynik w R oddziela jakość decyzji od wielkości pozycji. Zysk 1000 zł nic nie mówi, dopóki nie wiesz, ile ryzykowałeś, żeby go uzyskać.
Jak liczyć R
- R na jednostkę = |cena wejścia − pierwotny stop loss|.
- R w pieniądzu = R na jednostkę × wielkość pozycji.
- Wynik w R = zysk lub strata transakcji / R w pieniądzu.
Zawsze liczysz od pierwotnego stopu. Jeśli po drodze przesunąłeś stop na BE, R się nie zmienia – zmienia się tylko wynik. Wielkość pozycji dla zadanego R w pieniądzu policzysz w kalkulatorze wielkości pozycji.
Przykład jednej transakcji
Załóżmy long na akcji po 100 zł ze stopem 95 zł. R na akcję = 5 zł. Kupujesz 40 akcji, więc R w pieniądzu = 200 zł. Połowę pozycji zamykasz po 105 zł (+1R na tej połowie), drugą połowę po 115 zł (+3R). Wynik: 20 × 5 + 20 × 15 = 400 zł, czyli 0,5 × 1R + 0,5 × 3R = +2R. Prowizje warto odjąć od wyniku – przy 20 zł kosztów zostaje 380 zł, czyli +1,9R.
Oczekiwana wartość w R
Średni wynik w R ze wszystkich transakcji to oczekiwana wartość strategii (expectancy) wyrażona w R. Mówi, ile R przeciętnie zarabiasz na jednej transakcji. Przy stałym ryzyku na transakcję łatwo przeliczyć ją na pieniądze: expectancy w R × R w pieniądzu × liczba transakcji.
Przykład serii transakcji
Załóżmy dziesięć transakcji z R = 200 USD:
| Nr | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wynik w R | +2 | −1 | −1 | +3 | −1 | +0,5 | −1 | +2 | −1 | +1,5 |
Suma: +9R z pięciu zysków i −5R z pięciu strat, razem +4R. Oczekiwana wartość: 4R / 10 = +0,4R na transakcję. Skuteczność wynosi 50%, średni zysk 1,8R, średnia strata 1R. W pieniądzu: 4 × 200 = 800 USD. Jeśli strategia utrzyma parametry, na 100 transakcjach da ok. 40R – przy R = 200 USD to ok. 8000 USD, przy R = 100 USD ok. 4000 USD. Wynik w R pozostaje ten sam, zmienia się tylko skala.
Dlaczego wynik w R jest lepszy od wyniku w złotych
Porównaj dwie transakcje. Pierwsza: zysk 1000 zł przy ryzyku 2000 zł, czyli +0,5R. Druga: zysk 600 zł przy ryzyku 200 zł, czyli +3R. W złotych lepiej wygląda pierwsza, ale to druga była znacznie lepszą decyzją. Dziennik w złotych nagradza duże pozycje, dziennik w R – dobre transakcje.
Wynik w R pozwala też porównywać strategie na różnych rynkach i przy różnej wielkości rachunku, sprawdzać, czy średnia strata naprawdę wynosi 1R (czy przesuwasz stopy), oraz szybko ocenić, czy nowa zasada poprawia wyniki.
Jak prowadzić dziennik w R
Wystarczy prosty arkusz. Dla każdej transakcji zapisz: datę, instrument, kierunek, cenę wejścia, pierwotny stop, wielkość pozycji, R w pieniądzu, cenę lub ceny wyjścia, koszty i wynik w R po kosztach. Warto dodać kolumnę z nazwą setupu i krótką uwagą, czy transakcja była zgodna z planem. Po kilkudziesięciu wpisach możesz policzyć średni wynik w R osobno dla każdego setupu i sprawdzić, które z nich naprawdę zarabiają, a które tylko zajmują czas i kapitał.
Rozkład wyników w R
Poza średnią warto patrzeć na rozkład. Straty większe niż −1R oznaczają poślizg, luki albo ręczne odsunięcie stopu. Dużo wyników w okolicach 0R może świadczyć o zbyt wczesnym przesuwaniu stopu na BE. Z kolei w strategiach trendowych niewielka liczba transakcji +5R czy +10R potrafi odpowiadać za cały wynik – dlatego odcinanie zysków zbyt wcześnie niszczy expectancy bardziej niż kilka dodatkowych strat.
Najczęstsze błędy
- Liczenie R od przesuniętego stopu zamiast od pierwotnego.
- Transakcje bez stopu – wtedy nie da się policzyć R, a strata może wynieść dowolnie wiele R.
- Pomijanie prowizji i poślizgu – −1R w planie to często −1,1R w rzeczywistości.
- Wyciąganie wniosków z kilkunastu transakcji – średnia w R stabilizuje się dopiero na większej próbie.
- Zmienna wielkość R bez powodu – utrudnia porównanie wyniku w R z wynikiem rachunku.
Perspektywa tradera
Prowadzenie dziennika w R to jedna z najprostszych zmian, która porządkuje trading. Każdą transakcję zaczynasz od pytania: ile to jest 1R? Wynik w złotych staje się wtedy pochodną dwóch decyzji – jakości transakcji (wynik w R) i wielkości ryzyka (kwota R). Dzięki temu łatwiej zauważyć, czy problemem jest strategia, czy dyscyplina. Średnia strata −1,4R zamiast −1R to zwykle sygnał, że stop jest przesuwany albo ignorowany.
Najczęstsze pytania
Co to jest 1R?
Kwota, którą stracisz, jeśli transakcja dojdzie do pierwotnego stop lossa. Na przykład przy wejściu 100 zł, stopie 95 zł i 40 akcjach 1R to 200 zł.
Jak przeliczyć zysk na R?
Podziel zysk lub stratę transakcji przez kwotę ryzyka w pieniądzu. Zysk 600 zł przy ryzyku 200 zł to +3R.
Czy R zmienia się po przesunięciu stopu?
Nie. R liczysz zawsze od pierwotnego stopu. Przesunięcie stopu zmienia tylko możliwy wynik transakcji.
Jaka oczekiwana wartość w R jest dobra?
Każda wyraźnie dodatnia po kosztach, potwierdzona na dużej liczbie transakcji. Nawet +0,2R na transakcję przy częstym handlu daje sensowny wynik, o ile jest stabilne.
Jak liczyć R przy ręcznym zamknięciu przed stopem?
Tak samo: wynik transakcji dzielisz przez pierwotne R. Jeśli zamknąłeś pozycję ze stratą 100 zł przy R = 200 zł, wynik to −0,5R.
Czy R-multiple ma sens dla inwestora długoterminowego?
Mniej, bo inwestor często nie stosuje stop lossa. Wtedy nie ma naturalnie zdefiniowanego ryzyka, od którego można by liczyć R.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
