Finanse osobistePrezes komentujeKalkulatoryQuiz wiedzy
Zacznij tutaj
Słownik
O mnie

TradingView

Najszybszy sposób na śledzenie rynków

Uruchom wykres

Link partnerski

Presale

Presale (ang. presale, przedsprzedaż) to sprzedaż tokenów projektu kryptowalutowego przed ich debiutem na giełdach. Kupujący płaci zwykle stablecoinami lub ETH i dostaje tokeny po niższej cenie niż planowana cena listingu, ale w zamian akceptuje blokadę, brak płynności i wysokie ryzyko, że projekt nigdy nie dojdzie do skutku. Presale jest bliskim krewnym ICO – różnica polega głównie na tym, że presale bywa etapem przed publiczną sprzedażą lub zamiast niej.

Rodzaje presale

Typ Kto kupuje Typowe warunki
Runda seed / prywatna fundusze VC, aniołowie biznesu najniższa cena, długi vesting, umowa inwestycyjna
Presale publiczny na stronie projektu każdy z portfelem cena rośnie w kolejnych etapach, tokeny odbierane po TGE
Launchpad (IDO, IEO) użytkownicy platformy lub giełdy limity alokacji, wymóg KYC lub posiadania tokena platformy

Jak działa presale krok po kroku

  1. Projekt publikuje dokumentację (white paper), tokenomię i harmonogram etapów sprzedaży.
  2. Kupujący wysyła środki na kontrakt lub adres projektu i otrzymuje przydział tokenów.
  3. W dniu TGE (token generation event) tokeny są tworzone i wydawane – zwykle tylko część, reszta podlega vestingowi.
  4. Token trafia na giełdę zdecentralizowaną lub scentralizowaną i zaczyna się swobodny handel.

Vesting i tokenomia – co naprawdę kupujesz

Vesting to harmonogram odblokowywania tokenów. Typowo część jest dostępna od razu w TGE, reszta uwalniana liniowo przez miesiące. Równie ważne jest, kiedy odblokowują się tokeny zespołu i funduszy – gdy dostają je po cenie wielokrotnie niższej niż Ty, każde odblokowanie to potencjalna fala podaży.

Patrz na dwie liczby: kapitalizację przy obiegu w dniu TGE oraz FDV (fully diluted valuation), czyli cenę razy całkowitą podaż. Niska podaż w obiegu i wysokie FDV to przepis na długotrwałą presję sprzedaży.

Przykład: presale z vestingiem

Załóżmy, że kupujesz za 1000 USD tokeny po 0,01 USD – dostajesz 100 000 tokenów. Całkowita podaż to 1 mld tokenów, więc FDV przy cenie presale wynosi 10 mln USD. Warunki: 20% w TGE, reszta po 10% miesięcznie przez 8 miesięcy.

W dniu TGE odbierasz 20 000 tokenów. Po listingu cena spada do 0,006 USD, bo sprzedają wszyscy, którzy mogą. Twoja odblokowana część jest warta 120 USD, a cała alokacja 600 USD – 40% poniżej kosztu, choć 80 000 tokenów wciąż masz zablokowanych i nie możesz nimi zarządzać. Jeśli co miesiąc odblokowuje się też kolejna transza innych kupujących, presja podażowa trwa miesiącami.

Presale a przepisy MiCA

W Unii Europejskiej publiczna oferta kryptoaktywów podlega rozporządzeniu MiCA. Oferujący musi co do zasady sporządzić white paper o określonej treści, zgłosić go właściwemu organowi nadzoru i opublikować, a kupujący konsumenci mają prawo odstąpienia od zakupu w ciągu 14 dni. Obowiązują też zasady rzetelnej komunikacji marketingowej. Wiele presale kierowanych do Europejczyków jest jednak prowadzonych przez podmioty spoza UE bez żadnego zgłoszenia – to sygnał ostrzegawczy, a nie formalność. W Polsce ustawa wdrażająca MiCA była kilkukrotnie wetowana, dlatego przed zakupem sprawdź, czy oferujący działa pod nadzorem któregoś z krajów UE.

Czerwone flagi presale

  • Anonimowy zespół i brak audytu kontraktu przeprowadzonego przez znaną firmę.
  • Obietnice „gwarantowanego” wzrostu po listingu lub konkretnych mnożników.
  • Agresywne reklamy, płatni influencerzy i odliczanie „ostatnich godzin” kolejnego etapu, który co chwilę jest przedłużany.
  • Brak jasnej daty TGE i giełdy, na której token ma się pojawić.
  • Kontrakt z funkcjami pozwalającymi twórcom mintować tokeny lub blokować sprzedaż.
  • Płatność na zwykły portfel zamiast na zweryfikowany kontrakt i brak możliwości sprawdzenia przydziału w blockchainie.

Najczęstsze błędy

  • Porównywanie ceny presale z „ceną docelową” z materiałów marketingowych zamiast z FDV podobnych projektów.
  • Pomijanie harmonogramu odblokowań zespołu i funduszy.
  • Wysyłanie środków przez link z reklamy lub wiadomości prywatnej – to najczęstsza droga do fałszywych stron presale.
  • Inwestowanie kwoty, której utrata mocno zaboli.

Perspektywa tradera

Presale to zakład o bardzo asymetrycznym, ale też bardzo niepewnym wyniku. Dla tradera najważniejsze są rozmiar pozycji i płynność: pieniądze w presale są zamrożone do TGE i częściowo długo po nim, więc nie pracują w innych transakcjach i nie da się ich wycofać przy zmianie sytuacji. Rozsądne podejście to traktowanie każdego presale jak pozycji, która może spaść do zera, i dobieranie jej wielkości do tej możliwości. Wiele osób woli poczekać na listing i ocenić realną płynność oraz zachowanie ceny po pierwszej fali sprzedaży – rezygnuje z części potencjalnego zysku w zamian za dużo mniejsze ryzyko oszustwa.

Najczęstsze pytania

Czym presale różni się od ICO?

ICO to publiczna sprzedaż tokenów, znana szczególnie z lat 2017–2018. Presale to wcześniejszy etap lub mniejsza sprzedaż przed listingiem, często na preferencyjnych warunkach.

Co to jest TGE?

Token generation event – moment utworzenia i wydania tokenów kupującym, zwykle tuż przed lub w dniu listingu.

Czy presale zawsze daje zysk po listingu?

Nie. Wiele tokenów po listingu spada poniżej ceny presale, a część projektów nigdy nie dochodzi do listingu.

Jak sprawdzić, czy presale nie jest oszustwem?

Sprawdź zespół, audyt kontraktu, harmonogram odblokowań, adres kontraktu na oficjalnych kanałach projektu i to, czy oferta ma white paper zgłoszony zgodnie z MiCA.

Czy mogę odstąpić od zakupu w presale?

Przy ofercie prowadzonej zgodnie z MiCA konsument ma 14 dni na odstąpienie. Przy ofertach spoza reżimu MiCA takie prawo zwykle nie działa w praktyce.

Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.

Zaktualizowano: