Koszty uzyskania przychodu to wydatki, które odejmujesz od przychodu, żeby ustalić dochód podlegający opodatkowaniu. W inwestowaniu to przede wszystkim cena zakupu aktywa i prowizje. Im lepiej je udokumentujesz, tym mniej podatku Belki zapłacisz – bo 19% płacisz od dochodu, a nie od kwoty, którą dostałeś ze sprzedaży.
Dochód = przychód − koszty uzyskania przychodu
To prosta formuła, ale zasady ustalania kosztów różnią się przy akcjach i przy kryptowalutach. Kto tego nie rozumie, potrafi zapłacić podatek od pieniędzy, których nigdy nie zarobił.
Koszty przy akcjach, ETF-ach i obligacjach
Kosztem są przede wszystkim:
- wydatki na nabycie sprzedanych papierów wartościowych,
- prowizje maklerskie od zakupu i sprzedaży,
- inne opłaty bezpośrednio związane z transakcją, np. opłaty za przewalutowanie przy zakupie.
Najważniejsza zasada: koszt zakupu rozpoznajesz dopiero w momencie sprzedaży. Jeśli w 2025 roku kupiłeś akcje za 10 000 zł, a sprzedałeś je w 2027 roku, koszt 10 000 zł wykażesz w PIT-38 za 2027 rok. Kupno bez sprzedaży nie daje w danym roku żadnego kosztu.
Przy częściowej sprzedaży akcji jednej spółki kupowanych po różnych cenach obowiązuje zasada FIFO – kosztem jest cena akcji kupionych najwcześniej.
Koszty przy kryptowalutach – zupełnie inna logika
Przy kryptowalutach koszty rozlicza się w roku ich poniesienia, niezależnie od tego, czy cokolwiek sprzedałeś.
- Kosztem są udokumentowane wydatki bezpośrednio poniesione na nabycie kryptowalut oraz koszty związane z ich zbyciem, w tym opłaty na rzecz giełd i kantorów.
- Jeśli w danym roku koszty są wyższe niż przychody, nadwyżka kosztów przechodzi na kolejny rok – i tak dalej, bez limitu lat.
- Żeby to zadziałało, koszty musisz wykazać w PIT-38, nawet jeśli w danym roku tylko kupowałeś.
Przykład: w 2026 roku kupujesz BTC za 20 000 zł i nic nie sprzedajesz. Składasz PIT-38 z kosztem 20 000 zł i przychodem 0 zł. W 2027 roku sprzedajesz część BTC za 15 000 zł i nic nie kupujesz. Masz 15 000 zł przychodu i 20 000 zł kosztów przeniesionych z poprzedniego roku – dochodu brak, a 5000 zł przechodzi dalej.
Waluty obce
Koszty poniesione w walutach obcych przeliczasz na złote po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego przed dniem poniesienia kosztu. Zakup i sprzedaż tego samego aktywa przeliczasz więc po dwóch różnych kursach. Zmiana kursu dolara potrafi sprawić, że zarabiasz w złotych, choć w dolarach wyszedłeś na zero – albo odwrotnie.
Czego zwykle nie odliczysz
- Opłat i wydatków, które nie są bezpośrednio związane z konkretną transakcją – abonamentów na dane, kursów tradingowych, sprzętu komputerowego, internetu.
- Kosztów bez dokumentu – jeśli nie masz potwierdzenia zakupu, trudno obronić koszt przy kontroli.
- Strat z innych koszyków – straty na akcjach nie są kosztem przy kryptowalutach i odwrotnie.
Przy nietypowych kosztach (np. koszty wydobycia kryptowalut, opłaty sieciowe przy przelewach między własnymi portfelami, prowizje płacone w kryptowalutach) interpretacje organów podatkowych bywają różne. W takich sytuacjach warto sprawdzić aktualne interpretacje albo skonsultować się z doradcą.
Dokumentuj koszty zawczasu
- Pobieraj roczne raporty i historię transakcji od każdego brokera i z każdej giełdy – najlepiej co roku, zanim zmienią się warunki albo giełda zniknie.
- Zachowuj potwierdzenia przelewów na giełdę i z giełdy.
- Przy przenoszeniu akcji między brokerami zabierz dokumenty potwierdzające cenę zakupu.
- Prowadź własny arkusz kosztów – szczególnie przy kryptowalutach i zagranicznych brokerach.
Przykład: koszty kryptowalut w kolejnych latach
| Rok | Zakupy (koszty) | Sprzedaż (przychód) | Nadwyżka kosztów z poprzedniego roku | Wynik |
|---|---|---|---|---|
| 2025 | 20 000 zł | 0 zł | 0 zł | nadwyżka kosztów 20 000 zł |
| 2026 | 5000 zł | 12 000 zł | 20 000 zł | nadwyżka kosztów 13 000 zł |
| 2027 | 0 zł | 30 000 zł | 13 000 zł | dochód 17 000 zł, podatek 3230 zł |
Przez trzy lata wydałeś na krypto 25 000 zł, a sprzedałeś za 42 000 zł. Łączny zysk to 17 000 zł i dokładnie od tej kwoty płacisz podatek. Warunek: w 2025 i 2026 roku złożyłeś PIT-38, choć podatku do zapłaty nie było.
Koszty przy CFD i kontraktach
Przy instrumentach pochodnych przychodem są kwoty otrzymane z zamkniętych pozycji, a kosztem – kwoty wydatkowane, w tym prowizje. Polski broker zbiera to w PIT-8C. Opłaty za finansowanie pozycji (punkty swapowe) co do zasady wpływają na wynik instrumentu. U brokera zagranicznego lub na giełdzie kryptowalut musisz to policzyć sam, dlatego raport roczny z wyszczególnieniem opłat jest bardzo przydatny.
Jak udokumentować koszty z zagranicznej giełdy krypto
- Eksport historii transakcji (CSV lub PDF) z datami, kwotami i opłatami.
- Potwierdzenia przelewów z banku na giełdę – pokazują, ile złotówek faktycznie wydałeś.
- Historia depozytów i wypłat z giełdy.
- Arkusz z przeliczeniem na złote po kursie NBP z dnia roboczego poprzedzającego każdą transakcję.
Perspektywa tradera
Przy częstym handlu koszty transakcyjne to nie drobiazg. Kilkaset transakcji rocznie z prowizją 0,05–0,1% od wartości pozycji potrafi dać kwotę rzędu kilku procent kapitału. To realny koszt, który obniża podatek – ale tylko wtedy, gdy jest udokumentowany i przypisany do właściwego koszyka. Raporty z platform warto pobierać regularnie, a nie dopiero przed terminem zeznania.
Najczęstsze błędy
- Pominięcie prowizji jako kosztu.
- Rozliczanie kosztów zakupu akcji w roku zakupu, a nie sprzedaży.
- Niezłożenie PIT-38 w roku, w którym były tylko zakupy kryptowalut.
- Przeliczanie kosztu po kursie z dnia sprzedaży zamiast z dnia zakupu.
Wynik po uwzględnieniu kosztów i przeniesionej nadwyżki sprawdzisz w kalkulatorze podatku Belki.
Najczęstsze pytania
Czy opłata za prowadzenie rachunku maklerskiego jest kosztem?
Co do zasady kosztem są wydatki bezpośrednio związane z nabyciem i zbyciem papierów. Opłaty ogólne, niezwiązane z konkretną transakcją, zwykle nie są uznawane za koszt w PIT-38. W razie wątpliwości warto sprawdzić aktualne interpretacje.
Po jakim kursie przeliczam koszt zakupu w dolarach?
Po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu, czyli dzień zakupu.
Czy mogę odliczyć koszty zakupu krypto sprzed lat bez dokumentów?
Koszt musi być udokumentowany. Bez dowodów – potwierdzeń przelewów, historii z giełdy – trudno go obronić przy kontroli. Warto odtworzyć dokumentację, póki giełda i bank jeszcze ją udostępniają.
Czy prowizje za wymianę krypto na krypto są kosztem?
To kwestia sporna. Wymiana krypto na krypto jest neutralna podatkowo, a przepisy mówią o kosztach nabycia i zbycia walut wirtualnych. Interpretacje bywają różne, więc przy dużych kwotach warto to ustalić z doradcą.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady podatkowej. Przepisy i interpretacje się zmieniają – przy większych kwotach lub nietypowych sytuacjach skonsultuj się z doradcą podatkowym.
