ETF ze stakingiem

ETF ze stakingiem (ang. staking ETF) to fundusz giełdowy, który posiada kryptowalutę działającą w modelu proof of stake, na przykład ETH lub SOL, i oddaje część tych tokenów do stakingu, czyli do zabezpieczania sieci przez walidatory. Nagrody za staking, pomniejszone o prowizję, trafiają do inwestorów w postaci wypłat gotówkowych albo zwiększają liczbę tokenów przypadających na jednostkę funduszu.

Pierwsze spotowe ETF-y na ethera z 2024 roku nie mogły stakować, więc inwestor w funduszu tracił dochód, który dostawał każdy, kto trzymał ETH samodzielnie. Od 2025 roku to się zmienia, a w marcu 2026 roku do gry wszedł BlackRock. Opisuję, jak takie fundusze działają, ile naprawdę zostaje dla inwestora po opłatach i dlaczego staking w funduszu ma ograniczenia, których nie widać w materiałach marketingowych.

Co to jest ETF ze stakingiem w prostych słowach

Wyobraź sobie fundusz, który trzyma 100 ETH. Część z nich, powiedzmy 80, oddaje walidatorom, którzy w imieniu funduszu uczestniczą w tworzeniu bloków i dostają za to nagrody w ETH. Pozostałe 20 ETH leży „luzem”, żeby fundusz mógł szybko oddać pieniądze inwestorom, którzy sprzedają jednostki. Dostawca stakingu i emitent biorą swoją część nagród, a reszta trafia do Ciebie. Kupujesz więc nie tylko cenę tokena, ale też niewielki dochód odsetkowy w tokenie.

Stanowisko SEC: od zakazu do wytycznych

• 29 maja 2025. Wydział finansów korporacyjnych SEC opublikował oświadczenie, że tzw. staking protokołowy (samodzielny, przez zewnętrznego operatora bez przekazania kontroli nad tokenami oraz przez kustosza) co do zasady nie jest ofertą papierów wartościowych. To nie było prawo ani rozporządzenie, tylko niewiążące stanowisko pracowników komisji, ale otworzyło drogę emitentom.
• Sierpień 2025. SEC wydała podobne oświadczenie dotyczące stakingu płynnego (liquid staking).
• 17 marca 2026. SEC wraz z CFTC opublikowała interpretację (Release No. 33-11412) dotyczącą klasyfikacji aktywów krypto, która potwierdziła, że staking protokołowy nie jest traktowany jako oferta papierów wartościowych. Interpretacja nie zastępuje testu Howeya i nie rozstrzyga, kto odpowiada za straty z tytułu slashingu.

Pamiętaj, że dopuszczenie stakingu w konkretnym funduszu nadal wymaga odpowiednich zapisów w prospekcie i zgody na zmianę regulaminu giełdy. Wytyczne SEC usunęły główną przeszkodę, ale nie oznaczają automatycznej zgody.

Najważniejsze fundusze ze stakingiem w USA

• REX-Osprey SOL + Staking ETF (SSK). Zadebiutował 2 lipca 2025 roku na Cboe BZX jako pierwszy w USA ETF z ekspozycją na kryptowalutę i stakingiem. Ominął drogę dla klasycznych funduszy spotowych, bo działa jako fundusz w reżimie ustawy z 1940 roku, opodatkowany jak spółka (C-corp), z inwestycją przez spółkę zależną. Na start zakładał 80% alokacji w SOL, z czego połowa miała być stakowana. Opłata wynosi 0,75% rocznie, a 13 października 2026 roku fundusz miał około 95 mln USD aktywów.
• Grayscale ETHE i ETH. 6 października 2025 roku Grayscale włączył staking w swoich dwóch funduszach na ethera, opisując je jako pierwsze spotowe ETP krypto w USA ze stakingiem. Według danych z marca 2026 roku ETHE stakował około 66% aktywów i zatrzymywał 23% nagród, a mini fundusz ETH stakował około 62% i zatrzymywał około 6% nagród.
• Fundusze na Solanę. Bitwise BSOL wystartował 28 października 2025 roku z celem stakowania 100% aktywów, a Grayscale GSOL wszedł na giełdę w tym samym tygodniu, również ze stakingiem. Bitwise w materiałach podawał średnią stopę nagród dla SOL powyżej 7% rocznie.
• BlackRock iShares Staked Ethereum Trust (ETHB). Zadebiutował na Nasdaq 12 marca 2026 roku. Prospekt pozwala stakować od 70% do 95% aktywów, a na starcie stakowano około 80%. Fundusz zatrzymuje 18% nagród, docelowa opłata za zarządzanie ma wynosić 0,25% rocznie (na początku była częściowo zwolniona), a nagrody są wypłacane miesięcznie w gotówce. Według danych z połowy września 2026 roku ETHB miał około 1,05 mld USD aktywów i ponad 830 mln USD napływów netto od debiutu.

Ile naprawdę zarabia fundusz: rentowność netto

Rentowność ze stakingu w funduszu to nie jest stopa nagród sieci. Musisz przejść przez trzy filtry: jaki ułamek aktywów jest stakowany, ile nagród zabiera emitent i dostawca stakingu oraz jaka jest roczna opłata za zarządzanie. Poniżej przybliżone wyliczenia przy założeniu, że staking ETH daje brutto 3% rocznie (w marcu 2026 roku stopa była nieco poniżej tego poziomu), na podstawie parametrów z tego samego okresu:

• ETHB. 3% × 80% stakowane × 82% pozostałych nagród daje około 1,97%. Po opłacie 0,25% zostaje około 1,7% rocznie.
• Grayscale ETH (mini). 3% × 62% × 94% daje około 1,75%. Po opłacie 0,15% zostaje około 1,6% rocznie.
• Grayscale ETHE. 3% × 66% × 77% daje około 1,5%. Po opłacie 2,5% wynik jest ujemny, około −1% rocznie. Staking nie pokrywa nawet kosztu funduszu.

To uproszczony rachunek, bo stopy nagród, ułamek stakowany i zwolnienia z opłat się zmieniają. Pokazuje jednak zasadę: przy wysokiej opłacie staking jest głównie argumentem marketingowym. Dla porównania samodzielny staking daje Ci pełną stopę sieci, ale kosztem samodzielnego przechowania i obsługi technicznej.

Ograniczenia stakingu w funduszu

• Płynność umorzeń. Fundusz musi w każdej chwili oddać tokeny lub gotówkę uczestnikom autoryzowanym. Dlatego nie stakuje wszystkiego i trzyma bufor płynności, co obniża rentowność.
• Kolejka wyjścia walidatorów. W Ethereum liczba ETH, które mogą opuścić staking w danym okresie, jest ograniczona. We wrześniu 2025 roku kolejka wyjścia przekroczyła 2,6 mln ETH, a czas oczekiwania sięgał około 46 dni. W lipcu 2026 roku kolejka spadła do zera, ale przy masowych umorzeniach może znowu urosnąć, a fundusz nie odzyska wtedy tokenów od ręki.
• Slashing. Walidator, który popełni błąd lub zachowa się nieuczciwie, traci część stakowanych tokenów. Ryzyko jest niewielkie przy profesjonalnych operatorach, ale nie zerowe, a podział strat między funduszem a operatorem zależy od umowy.
• Ułamek stakowany. Emitent decyduje, ile stakować, w granicach prospektu. Gdy rośnie ryzyko umorzeń, ułamek może spaść, a z nim Twoja rentowność.
• Podatki. W USA nagrody ze stakingu traktuje się co do zasady jako zwykły dochód, a wypłaty z funduszy bywają kwalifikowane różnie, np. jako zwrot kapitału w SSK.

ETP ze stakingiem w Europie

W Europie staking w produktach giełdowych pojawił się wcześniej niż w USA. Przykładowo 21Shares dodał staking do swojego ETP na Ethereum w listopadzie 2024 roku (dziś 21Shares Ethereum Core Staking ETP, notowany m.in. na SIX, Xetrze, Euronext i LSE), a CoinShares oferuje ETP na Solanę ze stakingiem. Działa to podobnie: emitent stakuje tokeny zabezpieczające papier, a nagrody pomniejszone o prowizję zwiększają liczbę tokenów przypadających na jednostkę. To jednak ETP lub ETN, a nie fundusz, więc dochodzi ryzyko emitenta. Dla inwestora z Polski to zwykle jedyna praktyczna droga, bo amerykańskie ETF-y bez dokumentu KID są niedostępne dla klientów detalicznych w UE.

Co to oznacza dla Ciebie

Jeśli wybierasz między funduszem na ETH lub SOL ze stakingiem a bez niego, przy podobnej opłacie staking to po prostu dodatkowy dochód. Patrz jednak na trzy liczby z prospektu: ułamek stakowany, prowizję od nagród i opłatę roczną. Dla tradera ważne jest coś innego: fundusze ze stakingiem i ich wypłaty nie zmieniają tego, że wartość jednostki porusza się razem z ceną tokena. Roczne 1,5–2% w ETH nic nie znaczy przy zmienności rzędu kilkudziesięciu procent, więc wielkość pozycji ustalaj tak samo jak przy zwykłym funduszu, najlepiej w kalkulatorze wielkości pozycji.

Ryzyka ETF-ów ze stakingiem

• Ryzyko ceny tokena. Nagrody są wypłacane w tokenie lub jego równowartości, więc przy spadku ceny dochód nie chroni Cię przed stratą.
• Ryzyko operacyjne. Slashing, awarie walidatorów i błędy kustosza mogą zmniejszyć aktywa funduszu.
• Ryzyko płynności. Przy masowych umorzeniach i długiej kolejce wyjścia fundusz może mieć problem z szybkim zwrotem tokenów, co grozi rozjazdem ceny jednostki i wartości aktywów.
• Ryzyko kosztowe. Wysoka opłata roczna potrafi zjeść cały dochód ze stakingu.
• Ryzyko regulacyjne. Obecne podejście SEC opiera się na wytycznych i interpretacjach, które komisja może zmienić.

Najczęstsze pytania o ETF ze stakingiem

Który ETF ze stakingiem był pierwszy w USA?

REX-Osprey SOL + Staking ETF (SSK), który zadebiutował 2 lipca 2025 roku. Pierwszymi klasycznymi spotowymi ETP z włączonym stakingiem były fundusze Grayscale na ETH, od 6 października 2025 roku.

Czy BlackRock ma ETF ze stakingiem?

Tak. iShares Staked Ethereum Trust (ETHB) jest notowany na Nasdaq od 12 marca 2026 roku, stakuje od 70% do 95% aktywów i wypłaca nagrody miesięcznie w gotówce.

Ile wynosi rentowność ETF ze stakingiem ETH?

Mniej niż stopa nagród sieci. Przy stopie brutto około 3% fundusze o niskich opłatach dają po kosztach mniej więcej 1,5–1,7% rocznie, a przy opłacie 2,5% wynik ze stakingu może być ujemny.

Czy z Polski kupię ETF ze stakingiem?

Amerykańskich funduszy jako klient detaliczny zwykle nie, z powodu braku dokumentu KID. Dostępne mogą być europejskie ETP ze stakingiem, np. 21Shares czy CoinShares, jeśli oferuje je Twój broker.

Podsumowanie

ETF ze stakingiem łączy ekspozycję na ETH lub SOL z dochodem ze stakingu, a po wytycznych SEC z 2025 roku i interpretacji z marca 2026 roku takie fundusze oferują już Grayscale, Bitwise, REX-Osprey i BlackRock. Realna rentowność jest jednak wyraźnie niższa od stopy sieci, bo fundusz stakuje tylko część tokenów, oddaje część nagród i pobiera opłatę. Przed zakupem porównaj te trzy parametry i pamiętaj, że o wyniku i tak zdecyduje cena tokena.