ASML (ASML Holding N.V.) to holenderska spółka z Veldhoven, która produkuje maszyny do litografii, czyli urządzenia „drukujące” wzory obwodów na krzemowych płytkach. Jest jedynym na świecie producentem systemów litografii w skrajnym nadfiolecie (EUV), bez których nie da się dziś wytwarzać najbardziej zaawansowanych procesorów i pamięci. Akcje są notowane na Euronext Amsterdam i na Nasdaq, w obu przypadkach pod tickerem ASML. Prezesem od kwietnia 2024 roku jest Christophe Fouquet. Na zamknięciu 7 października 2026 roku spółka była wyceniana na około 628 mld EUR.
Opisuję ASML w słowniku, bo to najważniejsza europejska spółka technologiczna i jeden z najlepszych przykładów prawdziwego monopolu na giełdzie. Każdy chip AI od Nvidii, AMD czy Broadcomu, produkowany w najnowszych procesach TSMC, Samsunga lub Intela, przechodzi przez maszyny ASML. Dlatego wyniki tej spółki są czytane jako wskaźnik tego, ile cała branża zamierza wydać na nowe fabryki w kolejnych latach.
Co to jest ASML w prostych słowach
Produkcja chipa przypomina wielokrotne naświetlanie zdjęcia: światło przechodzi przez maskę z wzorem obwodu i odwzorowuje go na płytce pokrytej światłoczułą warstwą. Im krótsza fala światła, tym mniejsze elementy można narysować. Maszyny EUV używają światła o długości fali 13,5 nm, uzyskiwanego przez trafianie laserem w kropelki cyny. Taka maszyna ma rozmiar autobusu, jest wysyłana w kilkudziesięciu kontenerach i kosztuje setki milionów euro. ASML nie robi wszystkiego sam: kluczową optykę dostarcza niemiecki Zeiss, a łańcuch dostawców liczy tysiące firm. Ale całość potrafi zintegrować tylko ASML.
Monopol na EUV i High-NA
ASML powstało w 1984 roku jako spółka joint venture Philipsa i ASM International. Prace nad EUV trwały ponad dwie dekady, a konkurenci, m.in. Nikon i Canon, z czasem zrezygnowali z tej technologii. Dziś ASML sprzedaje trzy główne rodziny produktów:
- DUV (głęboki ultrafiolet). Starsza technologia, w tym systemy immersyjne. Wciąż sprzedaje się ich najwięcej sztuk, bo większość warstw chipa i chipy w starszych procesach nadal powstaje w DUV.
- EUV Low-NA (seria NXE). Standard dla najnowszych procesów logicznych i coraz częściej dla pamięci DRAM. Na 2026 rok spółka zakłada dostawę około 65 takich maszyn, a na 2027 rok planuje zwiększenie mocy produkcyjnych o około 30%.
- EUV High-NA (seria EXE). Najnowsza generacja z optyką o wyższej aperturze numerycznej, pozwalająca rysować jeszcze drobniejsze elementy jednym naświetleniem. Cena jednej maszyny według doniesień medialnych to około 350–380 mln EUR lub podobna kwota w dolarach. ASML nie publikuje oficjalnego cennika.
Pierwsze maszyny High-NA trafiły do Intela, który testuje je w procesach 18A i 14A. Według doniesień EXE:5200 zainstalowały także SK hynix (wrzesień 2025 roku) i Samsung. TSMC według Nikkei nie planuje użycia High-NA w procesie 1,4 nm, co pokazuje, że tempo wdrażania tej generacji zależy od rachunku kosztów u największego klienta. Masowa produkcja z użyciem High-NA jest przez zarząd ASML oczekiwana w latach 2027–2028.
Klienci i Chiny
Najwięksi klienci ASML to TSMC, Samsung i Intel, a coraz ważniejsi są producenci pamięci, jak SK hynix i Micron, bo pamięci HBM dla akceleratorów AI wymagają coraz więcej warstw wykonywanych w EUV.
Osobnym tematem są Chiny. ASML nigdy nie dostał zgody na sprzedaż tam maszyn EUV. Od 2023 roku Holandia, w porozumieniu z USA, stopniowo obejmowała wymogiem licencji kolejne zaawansowane systemy DUV i części serwisowe, a w kolejnych latach listę rozszerzano. Po wprowadzeniu ograniczeń chińscy producenci przez pewien czas masowo kupowali dozwolone maszyny, przez co udział Chin w sprzedaży był wyjątkowo wysoki. Według danych podawanych w styczniu 2026 roku spadł z 41% w 2024 roku do 33% w 2025 roku, a zarząd oczekuje około 20% sprzedaży w 2026 roku.
Wyniki, zamówienia i kolejny raport
W 2025 roku ASML osiągnął 32,7 mld EUR przychodów i 9,6 mld EUR zysku netto. W czwartym kwartale 2025 roku nowe zamówienia (bookings) wyniosły rekordowe 13,2 mld EUR, a portfel zamówień 38,8 mld EUR. Był to ostatni raport z kwartalną liczbą zamówień: spółka zapowiedziała jeszcze w 2025 roku, że od 2026 roku przestaje je publikować co kwartał, bo zdaniem zarządu powodowały niepotrzebną zmienność kursu. Wcześniej to właśnie bookings były najczęściej śledzonym wskaźnikiem cyklu, bo pokazywały, ile maszyn producenci chipów zamówili z wyprzedzeniem rzędu kilku kwartałów. Teraz inwestorzy muszą bardziej opierać się na prognozach przychodów, komentarzach zarządu o popycie i planach mocy produkcyjnych.
Wyniki za drugi kwartał 2026 roku, opublikowane 15 lipca 2026 roku:
- Przychody. 9,3 mld EUR, w tym 3,8 mld EUR ze sprzedaży systemów EUV (jedna maszyna High-NA).
- Marża brutto. 54,0%.
- Zysk netto. 2,9 mld EUR, czyli 7,59 EUR na akcję.
- Popyt. Zarząd określił napływ zamówień w pierwszym półroczu jako „wyjątkowo silny”, a zamówienia na 2027 rok jako prawie w pełni pokrywające planowane moce.
- Prognoza. Na trzeci kwartał 11–12 mld EUR przychodów i 55–57% marży brutto. Prognozę na cały 2026 rok podniesiono do 43–45 mld EUR (w styczniu było to 34–39 mld EUR).
- Zwrot dla akcjonariuszy. Dywidenda zaliczkowa 1,88 EUR na akcję i skup akcji własnych w ramach programu o wartości 12 mld EUR do końca 2028 roku.
Wyniki za trzeci kwartał 2026 roku ASML opublikuje w środę 14 października 2026 roku o 7:00 czasu środkowoeuropejskiego, czyli przed otwarciem sesji w Amsterdamie. Ze względu na wysoką wycenę już samo spełnienie oczekiwań może nie wystarczyć, a rynek będzie uważnie słuchał komentarzy o 2027 roku.
Mistral AI i kurs akcji
9 września 2025 roku ASML ogłosił inwestycję 1,3 mld EUR w francuski startup Mistral AI, za około 11% udziałów, przy wycenie bliskiej 12 mld EUR. Był to główny inwestor rundy finansowania. ASML chce wykorzystywać modele Mistrala we własnych produktach, badaniach i operacjach, a dyrektor finansowy Roger Dassen zasiadł w komitecie strategicznym startupu. W skali ASML to inwestycja niewielka, ale ma znaczenie symboliczne dla europejskiej branży AI.
Kurs ASML w 2026 roku mocno rósł. 7 października 2026 roku akcja zamknęła się w Amsterdamie na poziomie 1614,90 EUR, co dawało kapitalizację około 628,5 mld EUR. Na Nasdaq papiery kosztowały wtedy ponad 1800 USD, a wycena w dolarach przekraczała 720 mld USD. Wskaźnik cena/zysk przekraczał 50.
Co to oznacza dla Ciebie
ASML jest dobrym termometrem całej branży półprzewodników, bo producenci chipów zamawiają maszyny z dużym wyprzedzeniem. Jeśli ASML podnosi prognozy i plany mocy na kolejne lata, to znak, że TSMC, Samsung i producenci pamięci planują dalsze inwestycje. Jeśli je obniża, często wyprzedza to spowolnienie w całym sektorze. Jako polski inwestor możesz kupić akcje ASML bezpośrednio na Euronext Amsterdam w euro, co wielu krajowych brokerów oferuje razem z innymi giełdami europejskimi, albo na Nasdaq w dolarach. ASML jest też jednym z największych składników indeksów Euro Stoxx 50 i holenderskiego AEX, więc masz go w portfelu również przez ETF-y na te indeksy. Przy cenie ponad 1600 EUR za akcję zwróć uwagę, czy broker oferuje akcje ułamkowe, i pamiętaj o ryzyku walutowym EUR/PLN oraz o holenderskim podatku od dywidendy. W dniu wyników kurs potrafi się ruszyć o kilka procent, więc wielkość pozycji policz w kalkulatorze wielkości pozycji.
Ryzyka związane z ASML
- Cykliczność branży. Producenci chipów kupują maszyny falami. Gdy popyt na chipy słabnie, zamówienia na sprzęt spadają szybciej niż sprzedaż samych chipów.
- Mniejsza przejrzystość. Bez kwartalnych danych o zamówieniach trudniej z wyprzedzeniem wychwycić odwrócenie cyklu.
- Geopolityka i Chiny. Kolejne ograniczenia eksportu ze strony Holandii i USA mogą dalej zmniejszyć sprzedaż do Chin, a chińskie firmy pracują nad własnymi maszynami litograficznymi.
- Koncentracja klientów. Kilku producentów odpowiada za większość sprzedaży EUV. Decyzja TSMC, by na razie nie wdrażać High-NA w procesie 1,4 nm, pokazuje, jak jeden klient wpływa na tempo sprzedaży nowej generacji.
- Łańcuch dostaw. Optyka od Zeissa i tysiące wyspecjalizowanych dostawców oznaczają, że problem jednego z nich może opóźnić dostawy maszyn.
- Wycena. Przy wskaźniku cena/zysk powyżej 50 kurs jest wrażliwy na każdy sygnał spowolnienia inwestycji w AI.
- Ryzyko walutowe. Dla polskiego inwestora dochodzi zmienność kursu EUR/PLN lub USD/PLN.
Najczęstsze pytania o ASML
Czy ASML ma konkurencję?
W maszynach EUV nie ma żadnej. W starszej litografii DUV konkurują z nim japońskie firmy Nikon i Canon, a w Chinach rozwijani są lokalni producenci, ale technologicznie są daleko w tyle.
Kiedy ASML publikuje wyniki za trzeci kwartał 2026 roku?
W środę 14 października 2026 roku o 7:00 czasu środkowoeuropejskiego. Telekonferencja z inwestorami zaplanowana jest na 15:00.
Ile kosztuje maszyna High-NA EUV?
ASML nie podaje oficjalnej ceny. Według doniesień medialnych to około 350–380 mln EUR za sztukę, czyli wyraźnie więcej niż standardowa maszyna EUV.
Czy ASML sprzedaje maszyny EUV do Chin?
Nie. Sprzedaż EUV do Chin nigdy nie uzyskała zgody, a od 2023 roku licencji wymaga też część zaawansowanych systemów DUV.
Gdzie kupić akcje ASML z Polski?
Na Euronext Amsterdam w euro albo na Nasdaq w dolarach, przez brokera z dostępem do tych rynków, lub pośrednio przez ETF-y na indeksy europejskie i sektor półprzewodników.
Podsumowanie
ASML to holenderski monopolista w litografii EUV, bez którego maszyn nie powstają najnowocześniejsze chipy dla AI, smartfonów i serwerów. Spółka podniosła prognozę przychodów na 2026 rok do 43–45 mld EUR, rozbudowuje moce EUV i wprowadza generację High-NA, a jej wycena przekracza 600 mld EUR. Jednocześnie jest wrażliwa na cykl inwestycyjny producentów chipów, ograniczenia eksportu do Chin i decyzje kilku kluczowych klientów, a od 2026 roku inwestorzy nie dostają już kwartalnych danych o zamówieniach. Najbliższy test to wyniki za trzeci kwartał, publikowane 14 października 2026 roku.
