Williams %R to oscylator pokazujący, w którym miejscu zakresu ostatnich sesji znajduje się bieżąca cena zamknięcia. Stworzył go Larry Williams i opisał w 1973 roku w książce „How I Made One Million Dollars Last Year Trading Commodities”.
Wskaźnik odpowiada na proste pytanie: czy kupujący domykają sesje przy górze zakresu, czy sprzedający spychają je ku dołowi?
Odczyt bliski zeru oznacza, że cena zamyka się tuż przy maksimum z ostatnich okresów — kupujący kontrolują sytuację. Odczyt bliski −100 oznacza zamknięcia przy minimum — kontrolę mają sprzedający.
Pierwsza rzecz, która myli wszystkich na starcie: skala jest odwrócona i ujemna. Porusza się od 0 do −100, gdzie zero to szczyt zakresu, a −100 jego dno. To odwrotnie niż intuicja podpowiada i odwrotnie niż w większości oscylatorów.
Wzór
%R = (najwyższe maksimum − zamknięcie) / (najwyższe maksimum − najniższe minimum) × (−100)
Standardowy okres to 14.
Rozłóżmy to. Licznik mierzy, o ile cena zamknięcia jest niżej od szczytu zakresu. Mianownik to cała rozpiętość zakresu. Iloraz mówi, jaki procent zakresu dzieli zamknięcie od góry, a przemnożenie przez −100 daje wynik na skali ujemnej.
Przykład. Przez ostatnie 14 sesji maksimum wyniosło 260 zł, minimum 200 zł, a dziś cena zamknęła się na 245 zł.
%R = (260 − 245) / (260 − 200) × (−100) = 15 / 60 × (−100) = −25
Cena zamknęła się w górnej ćwiartce zakresu. Kupujący mają przewagę.
To jest stochastyk do góry nogami
Warto to powiedzieć wprost, bo oszczędza dużo czasu: Williams %R i %K ze stochastyka szybkiego to matematycznie ta sama informacja, tylko w odwróconej skali.
Zależność:
%R = %K − 100
Stochastyk mierzy odległość zamknięcia od dna zakresu, Williams %R od szczytu. %K na poziomie 80 to dokładnie to samo, co %R na poziomie −20.
Jedna praktyczna różnica: Williams %R w wersji podstawowej nie jest wygładzany. Stochastyk zwykle występuje w wersji wolnej, z dodatkowym wygładzeniem %K i linią sygnału %D. Surowy %R jest bardziej nerwowy i generuje więcej odczytów w strefach ekstremalnych.
Wniosek dla praktyki: nie ma sensu używać obu naraz. Widziałem wykresy z RSI, stochastykiem i Williams %R jednocześnie. To nie jest potwierdzenie sygnału, to jest trzykrotne policzenie tej samej informacji i budowanie fałszywego poczucia pewności.
Progi i największa pułapka
Standardowe poziomy:
- od 0 do −20 — strefa wykupienia
- od −80 do −100 — strefa wyprzedania
- środek zakresu — brak sygnału
I tu przechodzimy do rzeczy, którą trzeba zrozumieć, zanim w ogóle użyje się tego wskaźnika.
Wykupienie nie oznacza „drogo”. Oznacza „silnie”.
To nie jest gra słów. Odczyt −5 mówi tylko tyle, że cena zamyka się przy szczycie czternastosesyjnego zakresu. W silnym trendzie wzrostowym to jest normalny stan rzeczy, a nie anomalia. Wskaźnik potrafi siedzieć w strefie wykupienia przez wiele tygodni, podczas gdy cena rośnie o kolejne dziesiątki procent.
Sprzedawanie za każdym razem, gdy %R wejdzie powyżej −20, to najprostszy znany mi sposób na systematyczne tracenie pieniędzy w hossie. Ten sam mechanizm dotyczy RSI i stochastyka, ale przy Williams %R jest wyjątkowo dotkliwy, bo brak wygładzenia sprawia, że wskaźnik wchodzi w strefy ekstremalne częściej.
Sam Larry Williams używał tego wskaźnika przeciwnie do potocznej interpretacji. Jego reguła brzmiała mniej więcej tak: wejście w strefę wykupienia to potwierdzenie siły rynku, a sygnał sprzedaży pojawia się dopiero wtedy, gdy po pobycie w tej strefie wskaźnik spadnie poniżej −20 i nie zdoła wrócić przy kolejnej próbie ceny. Dopiero nieudany powrót oznacza, że impet się skończył.
To fundamentalnie inne podejście niż „wykupione, więc sprzedaję”.
Jak używać tego sensownie
Wejście zgodne z trendem, nie przeciwko niemu.
To jest zastosowanie, które ma statystyczną przewagę i którym sam się posługuję. W potwierdzonym trendzie wzrostowym czekasz, aż %R spadnie do strefy wyprzedania — czyli aż korekta zepchnie zamknięcia w dolną część zakresu — i wchodzisz długo, gdy wskaźnik wraca powyżej −80.
Kupujesz korektę w hossie, nie próbujesz łapać szczytu. Odwrotnie w trendzie spadkowym: sprzedajesz odbicie, gdy %R wraca poniżej −20.
Kluczowe słowo: wraca. Nie wchodzisz w momencie osiągnięcia ekstremum, tylko przy wyjściu z niego. To eliminuje sytuacje, w których cena spada dalej, a Ty stoisz w pozycji od trzech dni.
Filtr trendu jest obowiązkowy. Cena powyżej średniej 200-okresowej albo ADX powyżej 25. Bez tego nie wiesz, czy kupujesz korektę w trendzie, czy łapiesz spadający nóż.
Dywergencja jako ostrzeżenie. Cena robi nowy szczyt, %R go nie potwierdza — impet słabnie. Standardowe zastrzeżenie: dywergencja w silnym trendzie potrafi utrzymywać się miesiącami i sama w sobie nie jest sygnałem wejścia.
Przejście przez środek zakresu. Mniej popularne, ale użyteczne. Ruch %R przez poziom −50 działa jak prosty filtr kierunku impetu, mniej podatny na fałszywe alarmy niż strefy ekstremalne.
Ustawienia
14 okresów to standard Williamsa i punkt wyjścia.
Krótszy okres (7–10) czyni wskaźnik bardzo nerwowym. Wchodzi w strefy ekstremalne przy każdym drgnięciu i generuje mnóstwo sygnałów, z których większość to szum. Bywa używany w scalpingu, ale wymaga bardzo dobrego filtra.
Dłuższy okres (28–50) wygładza obraz. Wejścia w strefy stają się rzadsze i bardziej znaczące. To ustawienie ma sens, jeśli szukasz większych korekt w trendzie na wykresie dziennym.
Warto też rozważyć przesunięcie progów zamiast zmiany okresu. Na rynkach o silnym trendzie kierunkowym — a kryptowaluty do nich należą — sensowniejsze bywają poziomy −10 i −90 zamiast −20 i −80. Wtedy sygnał pojawia się tylko przy naprawdę skrajnych odczytach.
Ograniczenia
Zero informacji o wielkości ruchu. Wskaźnik mierzy wyłącznie położenie zamknięcia w zakresie. Nie wie, czy ten zakres to 2%, czy 30%. Cena może zamykać się przy szczycie wąskiej konsolidacji i odczyt będzie identyczny jak przy szczycie potężnego wybicia.
Wrażliwość na pojedyncze świece. Jeden gwałtowny knot rozszerza zakres i zmienia wszystkie kolejne odczyty na 14 sesji. Przy manipulacjach i wystrzałach likwidacyjnych na krypto to realny problem.
Ignoruje wolumen. Wykupienie przy śladowym obrocie i przy trzykrotnie wyższym od średniej wygląda tak samo.
Brak wygładzenia. Więcej fałszywych sygnałów niż w wolnym stochastyku. Jeśli przeszkadza Ci ta nerwowość, po prostu użyj stochastyka — to ta sama informacja w wygodniejszej formie.
Nie działa na niskich interwałach. Poniżej wykresu godzinowego to głównie szum.
Co zapamiętać
Williams %R mierzy jedną rzecz: gdzie w zakresie ostatnich sesji domykają się notowania. To wskaźnik impetu, a nie wskaźnik wyceny.
Odczyt w strefie wykupienia nie mówi „sprzedaj”. Mówi „kupujący mają kontrolę”. To dwie zupełnie różne informacje, a mylenie ich stoi za większością strat generowanych przez oscylatory.
Jeśli miałbym wskazać jedno poprawne zastosowanie: używaj go do wchodzenia zgodnie z trendem po korekcie, nigdy do polowania na szczyty i dołki. Reszta to droga do wielokrotnego sprzedawania rynku, który rośnie dalej.
