Put/Call ratio (PCR, wskaźnik put/call) to stosunek liczby opcji sprzedaży (put) do liczby opcji kupna (call) na danym instrumencie lub rynku. Liczy się go z wolumenu obrotu albo z otwartego zainteresowania (open interest). Wartość powyżej 1 oznacza, że putów jest więcej niż calli, poniżej 1 – że przeważają calle. To jeden z najstarszych wskaźników sentymentu opartych na rynku opcji.
PCR = liczba putów / liczba calli
Wolumen a open interest
| Wersja | Co mierzy | Zastosowanie |
|---|---|---|
| PCR z wolumenu | ile putów i calli zawarto w danym okresie (np. dziennie) | bieżący sentyment, reakcja na wydarzenia; zmienny |
| PCR z open interest | ile putów i calli pozostaje otwartych | nagromadzone pozycjonowanie; zmienia się wolniej |
Obie wersje warto obserwować razem. Wysoki PCR z wolumenu przy stabilnym PCR z open interest może oznaczać jednorazowy wybuch handlu putami, a nie trwałą zmianę pozycjonowania. Czasem liczy się też PCR ważony premią, który lepiej oddaje, gdzie płynie kapitał, niż sama liczba kontraktów.
Interpretacja kontrariańska
Klasyczne podejście traktuje PCR jako wskaźnik kontrariański:
- Bardzo wysoki PCR – dużo strachu i kupowania ochrony. Gdy „wszyscy” są już zabezpieczeni, presja podaży może słabnąć – bywa to okolica dołka.
- Bardzo niski PCR – przewaga spekulacji na wzrost i samozadowolenie. Bywa to okolica lokalnego szczytu.
Nie ma uniwersalnych progów „wysokiego” i „niskiego” PCR. Poziomy zależą od rynku, instrumentu i okresu – na indeksach akcji PCR jest strukturalnie wyższy przez hedging portfeli, na pojedynczych akcjach czy krypto może być niższy. Dlatego lepiej porównywać bieżący odczyt z jego własną historią, np. ze średnią i skrajnymi wartościami z ostatnich miesięcy.
Przykład
Załóżmy, że w ciągu dnia na opcjach BTC zawarto 12 000 kontraktów put i 8000 call. PCR z wolumenu wynosi 12 000 / 8000 = 1,5. Otwarte zainteresowanie to 150 000 putów i 250 000 calli, więc PCR z open interest wynosi 0,6.
Interpretacja: w danym dniu handlowano głównie putami, ale na rynku nadal dominują otwarte calle. To może być reakcja na krótkoterminowy spadek – np. zakup zabezpieczeń – a nie zmiana długoterminowego nastawienia. Jeśli przez kolejne dni PCR z open interest rośnie z 0,6 do 0,9, to już sygnał trwalszego przesunięcia pozycji w stronę ochrony.
Dlaczego PCR potrafi wprowadzać w błąd
- Nie wiadomo, kto kupuje, a kto sprzedaje – wolumen putów to zarówno kupno ochrony, jak i sprzedaż putów w celu zebrania premii, co jest pozycją byczą.
- Hedging i strategie złożone – covered calle, spready i collary generują wolumen, który nie wyraża prostego kierunku.
- Różne ceny wykonania i terminy – jeden kontrakt głęboko OTM liczy się tak samo jak kontrakt ATM.
- Jednorazowe transakcje bloków – duży gracz potrafi jednym zleceniem mocno zmienić dzienny odczyt.
Najczęstsze błędy
- Stosowanie sztywnych progów z innego rynku.
- Traktowanie wysokiego PCR jako sygnału spadków, choć w ujęciu kontrariańskim bywa odwrotnie.
- Patrzenie na pojedynczy dzień zamiast na średnią kroczącą i skrajne odczyty.
- Pomijanie terminów wygaśnięcia – przed nimi PCR potrafi zmieniać się mechanicznie.
Perspektywa tradera
PCR najlepiej sprawdza się jako filtr kontekstu, a nie sygnał wejścia. Skrajnie wysoki odczyt przy wsparciu technicznym i słabnącej presji sprzedających może wzmocnić tezę o odbiciu, ale wejście nadal wymaga potwierdzenia na wykresie i stop lossa. Połącz PCR z innymi miarami rynku opcji – skew i zmiennością implikowaną – a w krypto także z fundingiem i open interest kontraktów perpetualnych. Gdy kilka wskaźników jednocześnie pokazuje skrajny strach lub euforię, sygnał kontrariański jest mocniejszy.
Najczęstsze pytania
Co oznacza Put/Call ratio powyżej 1?
Że w danym okresie lub w otwartych pozycjach putów jest więcej niż calli. W ujęciu kontrariańskim bardzo wysoki odczyt bywa oznaką nadmiernego strachu.
Który PCR jest lepszy – z wolumenu czy z open interest?
Oba mierzą co innego. PCR z wolumenu pokazuje bieżący sentyment, z open interest – nagromadzone pozycje. Najlepiej obserwować je razem.
Czy PCR działa na kryptowalutach?
Liczy się go tak samo z danych giełd opcyjnych. Interpretacja wymaga porównania z historią danego rynku, bo typowe poziomy różnią się od rynku akcji.
Czy PCR można użyć dla pojedynczej spółki?
Tak, ale przy małej płynności opcji odczyty są bardzo zmienne i łatwo zniekształcić je jedną dużą transakcją.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
