Greki opcyjne

Greki opcyjne to zestaw wskaźników wykorzystywanych do określania, jak cena opcji reaguje na różne czynniki rynkowe.

Najważniejsze z nich to:

• Delta – pokazuje wpływ zmiany ceny instrumentu bazowego na cenę opcji,
• Gamma – pokazuje, jak szybko zmienia się Delta,
• Theta – pokazuje wpływ upływu czasu na wartość opcji,
• Vega – pokazuje wpływ zmiany zmienności implikowanej na cenę opcji.

Greki są szczególnie ważne przy handlu opcjami, ponieważ sama prognoza kierunku rynku nie wystarcza do określenia potencjalnego wyniku transakcji.

Możemy mieć rację co do kierunku ruchu aktywa, a mimo to stracić pieniądze na opcji.

Dlaczego?

Bo na cenę opcji wpływa nie tylko cena instrumentu bazowego, ale również czas do wygaśnięcia i oczekiwana zmienność.

Delta

Delta określa, o ile w przybliżeniu zmieni się cena opcji przy zmianie ceny instrumentu bazowego o jedną jednostkę.

Przykładowo:

Delta = 0,50

Jeżeli cena akcji wzrośnie o 1 USD, cena opcji powinna wzrosnąć w przybliżeniu o:

0,50 USD

przy założeniu, że pozostałe czynniki pozostają bez zmian.

Delta może być dodatnia lub ujemna.

W przypadku opcji call Delta jest zazwyczaj dodatnia.

W przypadku opcji put Delta jest zazwyczaj ujemna.

Delta jako przybliżenie prawdopodobieństwa

Delta jest czasami wykorzystywana jako przybliżone określenie prawdopodobieństwa, że opcja wygaśnie in the money.

Nie należy jednak traktować jej jako dosłownego prawdopodobieństwa.

Na przykład opcja call z Deltą:

0,30

może być intuicyjnie interpretowana jako opcja o stosunkowo niewielkiej szansie zakończenia z wartością wewnętrzną, ale Delta nie jest prostym „30-procentowym prawdopodobieństwem”.

Delta a ekspozycja

Delta jest również użyteczna do określania ekspozycji pozycji na ruch instrumentu bazowego.

Jeżeli posiadam opcję call z Deltą:

0,60

to jej zachowanie względem ruchu aktywa bazowego będzie przypominało około 0,60 jednostki aktywa na jedną opcję, z uwzględnieniem standardowego mnożnika kontraktu.

Właśnie dlatego Delta jest jednym z najważniejszych parametrów przy zarządzaniu pozycją opcyjną.

Gamma

Gamma pokazuje, jak bardzo zmieni się Delta opcji przy zmianie ceny instrumentu bazowego.

Można więc powiedzieć:

Delta mówi, jak opcja reaguje na cenę aktywa.

Gamma mówi, jak zmienia się ta reakcja.

Przykładowo:

Delta = 0,50

Gamma = 0,05

Jeżeli cena instrumentu bazowego wzrośnie o 1 USD, Delta może wzrosnąć w przybliżeniu z:

0,50 → 0,55

Gamma powoduje więc, że Delta nie jest stała.

Jest to szczególnie istotne, gdy cena instrumentu bazowego szybko zbliża się do ceny wykonania (strike).

Dlaczego Gamma jest ważna?

Gamma jest szczególnie wysoka dla opcji znajdujących się w pobliżu at-the-money, zwłaszcza gdy do wygaśnięcia pozostało niewiele czasu.

Wtedy nawet niewielka zmiana ceny aktywa może spowodować stosunkowo dużą zmianę Delty.

Dla kupującego opcję wysoka Gamma może być korzystna, ponieważ ekspozycja na ruch instrumentu bazowego może szybko wzrosnąć w korzystnym kierunku.

Dla wystawcy opcji wysoka Gamma może natomiast oznaczać znacznie większe ryzyko.

Theta

Theta określa wpływ upływu czasu na wartość opcji.

Opcja ma określony termin wygaśnięcia.

Każdego dnia pozostaje więc mniej czasu na to, aby scenariusz zakładany przez kupującego opcję się zrealizował.

To powoduje zjawisko określane jako time decay, czyli utratę wartości czasowej opcji.

Przykładowo:

Theta = -0,05

oznacza w uproszczeniu, że przy niezmienionych pozostałych warunkach wartość opcji może spaść o około:

0,05 USD dziennie

z powodu upływu czasu.

W praktyce Theta nie jest stała i jej wpływ zależy między innymi od odległości ceny od strike’a oraz czasu pozostałego do wygaśnięcia.

Theta – wróg kupującego opcję

Dla kupującego opcję Theta jest zazwyczaj niekorzystna.

Kupuję opcję i płacę za nią premię.

Jeżeli rynek przez kilka dni praktycznie się nie porusza, moja opcja może tracić wartość mimo tego, że cena instrumentu bazowego pozostaje mniej więcej na tym samym poziomie.

To jedna z największych różnic pomiędzy handlem akcjami a kupowaniem opcji.

W przypadku akcji brak ruchu ceny nie powoduje automatycznego „zużywania się” aktywa.

W przypadku opcji czas działa na niekorzyść kupującego.

Vega

Vega pokazuje wrażliwość ceny opcji na zmianę zmienności implikowanej (IV – Implied Volatility).

Przykładowo:

Vega = 0,20

oznacza, że wzrost zmienności implikowanej o 1 punkt procentowy może zwiększyć cenę opcji o około:

0,20 USD

przy założeniu niezmienności pozostałych czynników.

Vega jest szczególnie ważna przed wydarzeniami, które mogą powodować gwałtowną zmianę oczekiwanej zmienności.

Przykładem mogą być:

• publikacje wyników finansowych,
• decyzje banków centralnych,
• dane makroekonomiczne,
• ważne wydarzenia dotyczące spółki,
• wydarzenia związane z kryptowalutami.

Vega a implied volatility

Przed ważnym wydarzeniem inwestorzy mogą spodziewać się dużego ruchu ceny.

Rosnące oczekiwania dotyczące przyszłej zmienności mogą powodować wzrost Implied Volatility.

W efekcie opcje stają się droższe.

Problem pojawia się po wydarzeniu.

Jeżeli niepewność gwałtownie spada, może dojść do spadku IV.

Cena instrumentu bazowego może wtedy nawet poruszyć się w przewidywanym kierunku, a opcja mimo to stracić na wartości.

To zjawisko jest często określane jako:

IV crush

czyli gwałtowny spadek zmienności implikowanej.

Cztery najważniejsze greki

Najłatwiej zapamiętać je w następujący sposób:

Greki opcyjne w jednym przykładzie

Załóżmy, że kupuję opcję call na akcję.

Jej parametry wynoszą:

Delta: 0,50

Gamma: 0,05

Theta: -0,04

Vega: 0,15

Co to oznacza?

Delta 0,50

Wzrost ceny akcji o 1 USD powinien początkowo zwiększyć wartość opcji o około 0,50 USD.

Gamma 0,05

Jeżeli akcja wzrośnie o 1 USD, Delta może zwiększyć się mniej więcej o 0,05.

Theta -0,04

Przy pozostałych warunkach bez zmian upływ jednego dnia może zmniejszyć wartość opcji o około 0,04 USD.

Vega 0,15

Wzrost IV o 1 punkt procentowy może zwiększyć wartość opcji o około 0,15 USD.

Oczywiście są to przybliżenia. W rzeczywistym rynku wszystkie te czynniki zmieniają się jednocześnie.

Greki nie działają niezależnie

To bardzo ważne.

Nie mogę powiedzieć:

„Mam dobrą Deltę, więc zarobię.”

W tym samym czasie może zmienić się:

• cena instrumentu bazowego,
• Delta,
• Gamma,
• Theta,
• IV,
• czas do wygaśnięcia.

Wszystkie te elementy wpływają na cenę opcji jednocześnie.

Dlatego analiza opcji jest bardziej złożona niż zwykłe przewidywanie, czy cena aktywa wzrośnie, czy spadnie.

Greki a kupujący i wystawca opcji

Greki mają inne znaczenie dla kupującego i wystawcy.

Przykładowo:

Kupujący opcję

• korzysta z ruchu zgodnego z jego pozycją,
• zazwyczaj ponosi koszt Theta,
• korzysta ze wzrostu IV, jeśli posiada dodatnią Vegę,
• posiada dodatnią Gamma.

Wystawca opcji

• zazwyczaj korzysta z upływu czasu,
• ma przeciwną ekspozycję na Vegę,
• posiada ujemną Gamma,
• otrzymuje premię za sprzedaż opcji.

Nie oznacza to jednak, że jedna strona zawsze „wygrywa”.

Każda pozycja ma określony profil ryzyka i zysku.

Greki opcyjne a zarządzanie ryzykiem

Greki są szczególnie przydatne przy zarządzaniu ryzykiem.

Zamiast patrzeć wyłącznie na:

„Czy Bitcoin wzrośnie?”

trader opcji może analizować:

„Jak bardzo moja pozycja jest wrażliwa na zmianę ceny BTC?”

„Jak szybko zmieni się ta ekspozycja?”

„Ile wartości tracę wraz z upływem czasu?”

„Co się stanie, jeśli IV spadnie?”

To znacznie bardziej kompletne spojrzenie na ryzyko.

Greki opcyjne w praktyce

Jeżeli kupuję krótkoterminową opcję na aktywo o wysokiej zmienności, powinienem zwrócić szczególną uwagę na Gamma i Theta.

Jeżeli kupuję opcję przed ważnym wydarzeniem, szczególnie istotna może być Vega i IV.

Jeżeli chcę kontrolować ekspozycję pozycji na ruch aktywa bazowego, kluczowa będzie Delta.

Dlatego nie ma jednej „najważniejszej” greki.

Znaczenie każdej z nich zależy od strategii, terminu wygaśnięcia i charakteru pozycji.

Pozostałe greki

Delta, Gamma, Theta i Vega są najczęściej wykorzystywanymi grekami, ale nie są jedynymi.

W analizie opcji spotykam również m.in.:

• Rho – wrażliwość ceny opcji na zmianę stóp procentowych,
• Vanna – zależność między Deltą a zmiennością,
• Charm – zmianę Delty wraz z upływem czasu.

W przypadku podstawowej analizy pozycji najczęściej wystarczają jednak cztery główne greki:

Delta, Gamma, Theta i Vega.

Podsumowanie

Greki opcyjne pozwalają zrozumieć, dlaczego cena opcji się zmienia i jak będzie reagowała na różne warunki rynkowe.

Najważniejsze z nich to:

Delta – reakcja na zmianę ceny instrumentu bazowego.

Gamma – tempo zmiany Delty.

Theta – wpływ upływu czasu.

Vega – wpływ zmienności implikowanej.

Dla mnie jako tradera najważniejsza lekcja jest prosta:

kupując opcję, nie obstawiam wyłącznie kierunku rynku. Obstawiam jednocześnie kierunek, czas i zmienność.

I właśnie greki pokazują, jak każdy z tych elementów wpływa na moją pozycję.