Algorytmiczny stablecoin (ang. algorithmic stablecoin) to token, który ma utrzymywać stałą wartość, np. 1 USD, nie dzięki rezerwom w gotówce czy obligacjach, ale dzięki regułom zapisanym w smart kontraktach. Algorytm zwiększa lub zmniejsza podaż stablecoina i zachęca arbitrażystów do działań, które mają przywracać cenę do parytetu. W czystej postaci taki stablecoin nie ma żadnego zewnętrznego zabezpieczenia – jego pokryciem jest wartość drugiego tokena z tego samego systemu.
Mechanizm mint i burn
Najpopularniejszy model opiera się na parze tokenów: stablecoinie i tokenie „wolatylnym”, który absorbuje wahania. Protokół zawsze pozwala wymienić 1 stablecoin na tokeny wolatylne warte 1 USD i odwrotnie – niezależnie od ceny rynkowej stablecoina.
| Sytuacja | Działanie arbitrażysty | Efekt |
|---|---|---|
| Stablecoin po 1,02 USD | spala tokeny wolatylne warte 1 USD, emituje 1 stablecoin i sprzedaje go za 1,02 USD | podaż stablecoina rośnie, cena spada |
| Stablecoin po 0,97 USD | kupuje stablecoin za 0,97 USD, spala go i otrzymuje tokeny wolatylne warte 1 USD | podaż stablecoina maleje, cena rośnie |
Przykład: stablecoin kosztuje 0,97 USD. Kupujesz 10 000 sztuk za 9700 USD, wymieniasz je w protokole na tokeny wolatylne warte 10 000 USD i sprzedajesz je. Zysk przed kosztami: 300 USD. Mechanizm działa jednak tylko wtedy, gdy za tokeny wolatylne da się rzeczywiście dostać te 10 000 USD.
Spirala śmierci
Słabość modelu ujawnia się w panice. Gdy wiele osób naraz umarza stablecoin, protokół emituje ogromne ilości tokena wolatylnego, a ich sprzedaż obniża jego cenę. Niższa cena oznacza, że na każdy umorzony stablecoin trzeba wyemitować jeszcze więcej tokenów, co jeszcze mocniej obniża cenę. Spada zaufanie, rośnie liczba umorzeń – to spirala śmierci (ang. death spiral).
Scenariusz liczbowy: podaż stablecoina wynosi 10 mld USD, a wszystkie tokeny wolatylne są warte 5 mld USD. Posiadacze chcą umorzyć 3 mld USD stablecoinów. Przy stałej cenie oznaczałoby to emisję tokenów o wartości 60% kapitalizacji – ale sprzedaż tych tokenów obniża ich cenę, np. o połowę, więc do pokrycia tej samej kwoty trzeba wyemitować dwa razy więcej tokenów. Kapitalizacja tokena wolatylnego szybko robi się mniejsza niż podaż stablecoina i parytet jest nie do utrzymania.
TerraUSD – najgłośniejszy przykład
W maju 2022 roku algorytmiczny stablecoin UST z ekosystemu Terra, powiązany z tokenem LUNA, stracił parytet z dolarem. Umorzenia wywołały masową emisję LUNA, której cena spadła niemal do zera, a UST już nigdy nie wrócił do 1 USD. Wysokie oprocentowanie oferowane na UST przyciągnęło wcześniej ogromny kapitał, który w kilka dni odpłynął. Upadek przyczynił się do kryzysu całego rynku kryptowalut w 2022 roku.
Modele hybrydowe
Po 2022 roku czysty model algorytmiczny stracił wiarygodność. Powstały modele częściowo zabezpieczone, w których algorytm uzupełnia rezerwy w innych aktywach, oraz syntetyczne dolary oparte na pozycjach zabezpieczonych derywatami. To inne konstrukcje, choć też nie mają klasycznych rezerw gotówkowych jak USDC czy USDT.
Regulacje
W UE rozporządzenie MiCA wymaga, by stablecoiny regulowane jako tokeny e-pieniądza lub tokeny powiązane z aktywami miały rezerwy. Stablecoin, który utrzymuje kurs wyłącznie algorytmem, nie spełnia tych wymogów. W USA ustawa GENIUS Act z lipca 2025 roku wymaga od emitentów stablecoinów płatniczych pełnych rezerw w bezpiecznych, płynnych aktywach, więc model czysto algorytmiczny również się w nim nie mieści.
Najczęstsze błędy
- Uznawanie wysokiego oprocentowania na stablecoinie za „bezpieczny dochód”.
- Mylenie mechanizmu arbitrażu z realnym pokryciem.
- Trzymanie całej płynności w jednym stablecoinie o niesprawdzonym modelu.
- Kupowanie stablecoina „tanio” w trakcie depegu bez planu wyjścia.
Perspektywa tradera
Przed użyciem jakiegokolwiek stablecoina zadaj jedno pytanie: co go pokrywa i kto zapłaci, jeśli wszyscy zechcą wyjść naraz? Przy modelach algorytmicznych odpowiedź brzmi: kolejni nabywcy tokena wolatylnego. Kupno takiego stablecoina z dyskontem to spekulacja na powrót zaufania, a nie arbitraż – wielkość takiej pozycji ustal tak, jak przy każdym ryzykownym zakładzie.
Najczęstsze pytania
Czym algorytmiczny stablecoin różni się od USDC?
USDC ma rezerwy w gotówce i krótkich obligacjach. Algorytmiczny stablecoin utrzymuje kurs regułami emisji i spalania, a jego pokryciem jest zwykle wartość drugiego tokena z tego samego systemu.
Czy algorytmiczne stablecoiny są legalne?
Nie są zakazane samym faktem istnienia, ale nie spełniają wymogów rezerw dla stablecoinów regulowanych w UE (MiCA) ani dla stablecoinów płatniczych w USA (GENIUS Act).
Co to jest spirala śmierci?
Samonapędzający się proces, w którym umorzenia stablecoina powodują emisję i spadek ceny tokena zabezpieczającego, co podważa zaufanie i wywołuje kolejne umorzenia.
Czy każdy stablecoin bez rezerw gotówkowych jest algorytmiczny?
Nie. Stablecoiny nadzabezpieczone kryptowalutami, jak DAI, czy syntetyczne dolary oparte na derywatach mają realne aktywa w pokryciu, choć inne ryzyka niż stablecoiny z rezerwami bankowymi.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
