Wartość księgowa (ang. book value) spółki to jej kapitał własny wykazany w bilansie, czyli aktywa pomniejszone o zobowiązania. Informuje, ile – według ksiąg – przypadałoby akcjonariuszom, gdyby spółka sprzedała cały majątek po wartościach bilansowych i spłaciła wszystkie długi. W praktyce to punkt odniesienia, a nie wartość, którą faktycznie dałoby się odzyskać.
Pojęcie ma też węższe znaczenie: wartość księgowa pojedynczego składnika majątku, np. maszyny, to jej cena nabycia pomniejszona o dotychczasową amortyzację i odpisy.
Wartość księgowa na akcję (BVPS)
BVPS = kapitał własny przypisany akcjonariuszom jednostki dominującej / liczba akcji
Jeśli spółka ma akcje własne, zwykle odejmuje się je od liczby akcji. BVPS pozwala porównać wartość księgową z ceną jednej akcji na giełdzie.
Wskaźnik cena do wartości księgowej (C/WK)
C/WK = cena akcji / BVPS (albo kapitalizacja / kapitał własny)
| C/WK | Co może oznaczać |
|---|---|
| poniżej 1 | rynek wycenia spółkę poniżej wartości księgowej – niedowartościowanie albo wątpliwości co do jakości aktywów i przyszłych zysków |
| około 1 | wycena zbliżona do kapitału własnego |
| wyraźnie powyżej 1 | rynek płaci za przyszłe zyski, markę, technologię lub wysoką rentowność kapitału |
Związek C/WK z ROE
C/WK można zapisać jako iloczyn: C/WK = C/Z × ROE. Spółka z ROE 15% i C/Z równym 10 ma C/WK około 1,5. Dlatego niski C/WK często idzie w parze z niską rentownością – rynek nie płaci premii za kapitał, który mało zarabia. Tania wycena względem księgowej nie jest więc sama w sobie okazją.
Przykład
Załóżmy, że spółka ma 180 mln zł kapitału własnego i 12 mln akcji. BVPS = 180 / 12 = 15 zł. Kurs wynosi 12 zł, więc C/WK = 12 / 15 = 0,8.
W aktywach jest jednak 60 mln zł wartości niematerialnych i wartości firmy z przejęć. Wartość księgowa materialna (ang. tangible book value) wynosi 120 mln zł, czyli 10 zł na akcję. Względem niej cena 12 zł daje wskaźnik 1,2. Spółka „poniżej wartości księgowej” okazuje się wyceniona powyżej wartości aktywów materialnych. Jeśli przejęcie okaże się nietrafione i spółka zrobi odpis wartości firmy, wartość księgowa spadnie, a wskaźnik C/WK wzrośnie bez żadnej zmiany kursu.
Gdzie C/WK działa, a gdzie zawodzi
- Dobrze sprawdza się w bankach, ubezpieczeniach, spółkach holdingowych i deweloperskich – tam aktywa są w dużej mierze finansowe lub wyceniane blisko wartości rynkowej.
- Słabo sprawdza się w spółkach technologicznych i usługowych, których główne aktywa – ludzie, know-how, marka wypracowana samodzielnie – w ogóle nie pojawiają się w bilansie.
- Myli przy spółkach ze stratami, bo straty stopniowo zjadają kapitał własny.
- Zniekształca się przy dużych skupach akcji własnych, które obniżają kapitał i zawyżają C/WK.
Najczęstsze błędy
- Traktowanie wartości księgowej jako wartości likwidacyjnej – przy wyprzedaży majątek zwykle trzeba sprzedać taniej.
- Kupowanie spółek tylko dlatego, że mają C/WK poniżej 1, bez sprawdzenia rentowności.
- Pomijanie wartości firmy i wartości niematerialnych.
- Porównywanie C/WK spółek z zupełnie różnych branż.
- Liczenie BVPS z całego kapitału, łącznie z udziałami niekontrolującymi.
Perspektywa tradera
Niski C/WK sam w sobie nie jest sygnałem wejścia – spółki potrafią latami notować się poniżej wartości księgowej, bo rynek nie wierzy w ich rentowność. Dla tradera wartość księgowa bywa jednak użytecznym punktem odniesienia przy dużych przecenach, zwłaszcza w bankach: gdy wycena spada głęboko poniżej kapitału, rynek dyskontuje straty lub ryzyko dokapitalizowania. Warto wtedy ograniczyć wielkość pozycji, bo takie sytuacje rozstrzygają się skokowo.
Najczęstsze pytania
Co to jest C/WK?
Wskaźnik cena do wartości księgowej – cena akcji podzielona przez wartość księgową na akcję. Pokazuje, ile rynek płaci za każdą złotówkę kapitału własnego.
Czy C/WK poniżej 1 oznacza, że spółka jest tania?
Niekoniecznie. Często oznacza, że rynek wątpi w jakość aktywów albo spodziewa się niskiej rentowności lub strat.
Czym różni się wartość księgowa od wartości rynkowej?
Wartość księgowa wynika z bilansu. Wartość rynkowa to kapitalizacja, czyli liczba akcji razy kurs. Różnica między nimi pokazuje oczekiwania rynku.
Czy wartość księgowa może być ujemna?
Tak, gdy zobowiązania przewyższają aktywa. Wtedy wskaźnik C/WK traci sens.
Jak obliczyć wartość księgową na akcję?
Podziel kapitał własny przypisany akcjonariuszom jednostki dominującej przez liczbę akcji, najlepiej pomniejszoną o akcje własne spółki.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
